Chính trị - Xã hội

Dù phải đối diện với nhiều biến động lớn trong cả nhiệm kỳ (2021-2026), từ đại dịch COVID-19, kinh tế thế giới suy giảm, đến yêu cầu phục hồi kinh tế, cải cách thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy và đẩy mạnh chuyển đổi số, thế nhưng, Quốc hội khóa XV đã để lại nhiều dấu ấn đậm nét.

Mỗi nhiệm kỳ Quốc hội đều mang trên mình những sứ mệnh riêng biệt. Nếu như các khóa trước đặt nền móng cho sự đổi mới và hội nhập, thì Quốc hội khóa XV đã thể hiện một tư duy hành động quyết liệt, thực tiễn, đóng vai trò là “kiến trúc sư” trưởng trong việc cụ thể hóa mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tháo gỡ những “điểm nghẽn” để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Đổi mới tư duy lập pháp

Dấu ấn đậm nét nhất của Quốc hội khóa XV chính là sự thay đổi căn bản trong phương thức làm luật. Khái niệm “lập pháp từ sớm, từ xa” không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành kim chỉ nam hành động. Thay vì thụ động chờ đợi các dự án luật từ phía Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội đã chủ động nhập cuộc ngay từ khâu ý tưởng, khảo sát thực tiễn và tham vấn chuyên gia.

Việc tổ chức các Kỳ họp bất thường đã trở thành một hoạt động “bình thường” để đáp ứng những yêu cầu cấp bách của cuộc sống. Điều này cho thấy, Quốc hội khóa XV không chỉ làm việc theo chương trình định sẵn, mà là một Quốc hội đồng hành cùng hơi thở của thị trường, sẵn sàng xoay chuyển để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.

Thực tế cho thấy, ngay sau phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên Khai mạc Kỳ họp thứ 8 của Quốc hội yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ tư duy trong xây dựng pháp luật, đưa pháp luật từ chỗ là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” phải trở thành lợi thế cạnh tranh.

Từ Kỳ họp thứ 8 đến Kỳ họp thứ 10, đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật đã nhanh chóng thấm nhuần vào tất cả các khâu, các bước của quá trình soạn thảo luật. Thay vì yêu cầu trước đây là phải ban hành các đạo luật có tính cụ thể để có hiệu lực trực tiếp, thì các luật ban hành vừa qua chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc và thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Những vấn đề cụ thể, thực tiễn thường xuyên biến động giao cho Chính phủ quy định, nhằm phản ứng linh hoạt về chính sách. Thay vì tư duy trước đây là yêu cầu nặng về quản lý, thì các luật ban hành vừa qua đứng trước yêu cầu là luật không chỉ là công cụ để quản lý, mà còn phải là động lực để thực hiện sự tăng trưởng…

Nhìn nhận về tinh thần này, đại biểu Bùi Minh Châu - Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ bày tỏ, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV để lại nhiều dấu ấn nổi bật với tư duy lập pháp đổi mới, quyết liệt và tầm nhìn dài hạn. Quốc hội đã ban hành nhiều nghị quyết có tính chiến lược, góp phần hoàn thiện thể chế phát triển, thúc đẩy sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; tổ chức lại không gian hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, qua đó tạo động lực quan trọng cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Nền móng cho phát triển

Hoàn thiện thể chế không phải là ban hành thật nhiều văn bản, mà là ban hành những văn bản chất lượng, khả thi và có tính “mở đường”. Quốc hội khóa XV đã chứng minh điều này bằng việc thông qua hàng loạt đạo luật mang tính xương sống như: Luật Đầu tư (sửa đổi), Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi),...

Đặc biệt, Kỳ họp thứ 10 vừa qua đã ghi dấu mốc mới trong thể chế hóa đường lối phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số khi Quốc hội thông qua: Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghệ cao (sửa đổi) và Luật Chuyển giao công nghệ (sửa đổi).

Nhiều ý kiến cho rằng, các đạo luật được Quốc hội khóa XV thông qua đã phân định rõ thẩm quyền của các cơ quan Trung ương và tạo độ mở, linh hoạt cho Chính phủ và chính quyền địa phương. Đây chính là giải pháp để “cởi trói” cho các dự án đầu tư công và tư nhân, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu năng quản trị Nhà nước, giúp khơi thông các nguồn lực đất đai, tài chính vốn bị tắc nghẽn nhiều năm qua.

Nhìn nhận về nhiệm kỳ khóa XV và những dấu ấn đã đạt được, đại biểu Bùi Hoài Sơn– Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội cho rằng, các đạo luật được thông qua trong nhiệm kỳ này không đơn thuần là sửa đổi kỹ thuật, mà thể hiện “sự thay đổi triết lý phát triển”. Luật pháp được thiết kế theo hướng: Từ quản lý sang kiến tạo; từ “xin – cho” sang giải trình; từ cấp phép sang tiêu chuẩn; từ thủ tục sang dữ liệu; từ chú trọng bộ máy sang chú trọng chất lượng phục vụ Nhân dân.

“Những cải cách như tự chủ đơn vị sự nghiệp công, cơ chế đặt hàng dịch vụ công, cải cách thủ tục đầu tư công, định danh điện tử, quản trị dữ liệu dân cư, xây dựng hạ tầng số dùng chung… đã tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia thông minh, minh bạch hơn, hiệu quả hơn và nhân văn hơn”, đại biểu Bùi Hoài Sơn bày tỏ.
Có thể thấy, hành trình xây dựng thể chế của Quốc hội khóa XV, là minh chứng cho tinh thần Đổi mới - Dân chủ - Trách nhiệm. Những nỗ lực này không chỉ nhằm giải quyết các bài toán ngắn hạn, mà còn được kỳ vọng sẽ đặt nền móng cho tầm nhìn phát triển đất nước đến năm 2045.

Gia Nguyễn