Doanh nghiệp

Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển doanh nghiệp nhà nước (DNNN) từ vai trò “giữ nhịp ổn định” sang trở thành lực lượng dẫn dắt tăng trưởng và hội nhập.

Đặc biệt, lần đầu tiên, mục tiêu đưa từ 1- 3 doanh nghiệp nhà nước Việt Nam vào Top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới được đặt ra như một định hướng chính thức đến năm 2030.

TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ nhận định, mục tiêu này là khả thi.

Tuy nhiên, theo vị chuyên gia, điều quan trọng không nằm ở việc doanh nghiệp đứng ở vị trí nào trên bảng xếp hạng, dù đó là một thước đo cần thiết, mà nằm ở những thay đổi thực chất phía sau thứ hạng ấy.

“Việc lọt vào Top 500 thế giới chỉ có ý nghĩa khi nó phản ánh đúng nỗ lực cải cách thể chế, cách tiếp cận mới của Nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước và đặc biệt là năng lực tự đổi mới của chính các tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn”, TS Võ Trí Thành nhấn mạnh.

Đồng thời cho rằng, để được cộng đồng quốc tế thừa nhận, hành trình vươn lên của doanh nghiệp nhà nước phải là một quá trình bền bỉ, dài hạn, gắn với chuẩn mực quản trị hiện đại, hiệu quả kinh doanh thực chất và khả năng cạnh tranh toàn cầu. Những yếu tố đó quan trọng hơn nhiều so với việc đạt được một vị trí cụ thể trên bảng xếp hạng.

“Sự lớn mạnh phải diễn ra một cách toàn diện, từ trình độ công nghệ, mô hình quản trị, năng lực điều hành đến xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm. Trước mắt, các tập đoàn và doanh nghiệp nhà nước cần chuyển mạnh từ tư duy khai thác lợi thế sẵn có sang tư duy tạo lập lợi thế công nghệ. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển không còn là một lựa chọn mang tính bổ trợ mà trở thành điều kiện sống còn”, TS Võ Trí Thành nói.

Cùng với đó, chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần chủ động hình thành các trung tâm nghiên cứu của người Việt tại những trung tâm công nghệ hàng đầu thế giới nhằm hấp thụ, làm chủ và lan tỏa các tri thức tiên tiến, tạo nền tảng cho năng lực cạnh tranh dài hạn.

Trong khi đó, TS Nguyễn Thị Thu Hiền, Chủ tịch Hội đồng Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam nhấn mạnh, con số 1-3 doanh nghiệp không chỉ là mục tiêu về quy mô tài sản hay doanh thu, mà là thước đo về vị thế quốc gia.

Để cạnh tranh sòng phẳng với các tập đoàn đa quốc gia, bà Hiền cho rằng các doanh nghiệp nhà nước lớn của Việt Nam cần thay đổi chiến lược tiếp cận. Đặc biệt về phát triển xanh thành lợi thế cạnh tranh.

"Trước mắt, các tập đoàn, doanh nghiệp không thể mãi dựa vào tài nguyên hay độc quyền tự nhiên mà cần chuyển từ "khai thác lợi thế sẵn có" sang "tạo lập lợi thế công nghệ." Trong kỷ nguyên Net Zero, các doanh nghiệp phải có chiến lược chuyển đổi năng lượng xanh, phải trở thành tập đoàn năng lượng tái tạo, Hydrogen xanh; phải làm chủ công nghệ lưới điện thông minh. Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển không còn là lựa chọn mà là sự sinh tồn, Việt Nam cần những trung tâm nghiên cứu của người Việt đặt tại các "thung lũng công nghệ" để hấp thụ tinh hoa thế giới", TS Nguyễn Thị Thu Hiền nhấn mạnh.

Đồng thời cho rằng, để lọt vào Top 500 trong thời gian ngắn, tăng trưởng tự thân là không đủ. Các doanh nghiệp nhà nước cần chủ động nắm giữ thị phần tại các thị trường trọng điểm. Nhà nước cần đóng vai trò là "bà đỡ" về mặt pháp lý và bảo lãnh tài chính để các tập đoàn mạnh dạn thực hiện.

Cùng với đó, các tập đoàn, doanh nghiệp Việt Nam phải tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực ESG (môi trường-xã hội-quản trị), trong đó, phải minh bạch hóa thông tin, báo cáo phát triển bền vững và chứng minh trách nhiệm với cộng đồng. Chỉ khi đạt chuẩn ESG, các tập đoàn này mới có thể tiếp cận được nguồn vốn xanh giá rẻ từ các định chế tài chính quốc tế.

Các đơn vị, doanh nghiệp lớn cần vươn ra đầu tư các cảng biển chiến lược tại nước ngoài, kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu, biến Việt Nam thành mắt xích không thể thay thế trong dòng chảy thương mại quốc tế.

Như vậy, Nghị quyết 79 không phải là áp lực "ép đích" Top 500, mà là tín hiệu chính sách cho thấy Nhà nước sẵn sàng trao thêm dư địa để những doanh nghiệp đã chuẩn bị xong nền tảng có thể tăng tốc. Điểm cốt lõi của Nghị quyết 79 nằm ở việc tái định nghĩa cách doanh nghiệp nhà nước vận hành và tăng trưởng.

“Nghị quyết 79 chính là nền tảng quan trọng giúp khu vực doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt là các tập đoàn và tổng công ty quy mô lớn đang hoạt động hiệu quả, bứt phá và thật sự trở thành “sếu đầu đàn” vươn tầm toàn cầu, dẫn dắt tăng trưởng”, chuyên gia khẳng định.

Thy Hằng