Doanh nghiệp

Xuất khẩu gỗ Việt Nam năm 2025 đạt 17,3 tỷ USD, tăng 4,6% nhưng chưa chạm mục tiêu do biến động thuế quan từ Mỹ. Bước sang năm 2026, toàn ngành kỳ vọng tiếp tục giữ vị thế và phục hồi tích cực.

Khác với giai đoạn khó khăn nhất của năm 2025, khi đơn hàng bị ngưng trệ do cú sốc thuế từ thị trường Mỹ, ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP HCM (HAWA) cho biết, từ đầu năm đến nay chưa ghi nhận dấu hiệu bất lợi. Ngược lại, một số doanh nghiệp còn có thể gia tăng đơn hàng, thay vì thu hẹp sản xuất.

Cụ thể theo Chủ tịch HAWA, hầu hết các hội viên và những doanh nghiệp khác trong ngành đã có đơn hàng sản xuất đến hết quí I. "Hiện các nhà máy vẫn có việc làm ổn định ít nhất đến hết quí I và đầu quí II/2026, tạo nền tảng quan trọng để giữ chân người lao động sau Tết và duy trì nhịp sản xuất", ông Mẫn nói.

Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng sản xuất đến tháng 5, thậm chí tháng 6/2026, tạo tín hiệu tích cực giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong chuẩn bị nguyên liệu, kế hoạch sản xuất và bố trí lao động.

Cùng với đó, việc Mỹ tạm hoãn áp thuế cao đối với các mặt hàng tủ bếp, kệ bếp đến hết năm nay tạo thêm dư địa để doanh nghiệp duy trì sản xuất và xuất khẩu. Nhờ vậy, các doanh nghiệp gỗ hiện không rơi vào tình trạng thiếu đơn hàng.

Theo ông Phùng Quốc Mẫn, khác với giai đoạn khó khăn nhất của năm 2025, khi đơn hàng bị ngưng trệ do cú sốc thuế từ thị trường Mỹ, đến nay chưa ghi nhận dấu hiệu bất lợi. Ngược lại, một số doanh nghiệp còn có thể gia tăng đơn hàng, thay vì thu hẹp sản xuất.

Phân tích kỹ hơn cơ hội của ngành năm 2026, ông Phùng Quốc Mẫn cho rằng, ngành gỗ có cơ sở để vừa ổn định vừa mở rộng, với mục tiêu xuất khẩu 18 - 19 tỉ USD là thách thức nhưng khả thi, nếu doanh nghiệp tiếp tục đầu tư công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao giá trị thiết kế.

Nhận định kỹ hơn về thị trường, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest) Ngô Sỹ Hoài cũng cho rằng, xuất khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ sẽ theo hướng tích cực, nhưng xen lẫn là sự thận trọng.

Theo đó, các rào cản thương mại và kỹ thuật ngày càng gia tăng, bao gồm các biện pháp phòng vệ thương mại, nhất là khi Việt Nam đã trở thành một trong những trung tâm chế biến và thương mại gỗ hàng đầu thế giới.

Bên cạnh đó, các vấn đề liên quan đến đảm bảo gỗ hợp pháp, truy xuất nguồn gốc, nguyên liệu gỗ, yêu cầu giảm phát thải carbon, tiêu chuẩn môi trường và lao động cũng sẽ bị các nước nhập khẩu chú ý hơn.

Đồng thời, các yếu tố không ổn định của thị trường làm cho chi phí sản xuất, chi phí logistics và chi phí nguyên vật liệu có thể tăng.

Chuyên gia nhấn mạnh, các doanh nghiệp cần chủ động ứng phó với yếu tố bất lợi đến từ sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu gỗ như Malaysia, Indonesia… coi đây là động lực thúc đẩy đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Đồng thời, nỗ lực chuyển hướng sang thị trường tiềm năng khác để giảm thiểu rủi ro.

Bên cạnh sự nỗ lực từ phía doanh nghiệp, các chuyên gia cho rằng, để ngành gỗ phát triển bền vững cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, các chính sách đảm bảo phát triển lâm nghiệp bền vững, đẩy mạnh xúc tiến thương mại ở tầm quốc gia thông qua các cơ quan đại diện ngoại giao và thương mại Việt Nam ở nước ngoài, đàm phán mở rộng thị trường. Ở trong nước cần phát triển vùng nguyên liệu một cách bài bản, gắn với chứng chỉ rừng, để nâng cao tính chủ động cho toàn ngành.

Thy Hằng