Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cần những điều chỉnh mang tính đột phá
Để các cơ chế, chính sách trong Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đi vào thực tế, không ít ý kiến cho rằng, việc sửa đổi Luật cần có những điều chỉnh mang tính đột phá.
Trong cơ cấu nền kinh tế Việt Nam, doanh nghiệp nhỏ và vừa giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Với khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, khu vực này không chỉ tạo ra phần lớn việc làm cho người lao động, mà còn góp phần duy trì ổn định kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và nuôi dưỡng sức sống của nền kinh tế quốc dân.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, dù giữ vai trò then chốt trong tạo việc làm và duy trì sinh kế cho hàng chục triệu lao động, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trong quá trình phát triển nhanh và bền vững. Trong đó, thể chế tiếp tục là một “điểm nghẽn” lớn.
Đáng nói, sau nhiều năm triển khai Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, không ít chính sách hỗ trợ vẫn chưa đi vào cuộc sống như kỳ vọng. Một số quy định còn mang tính nguyên tắc, thiếu cơ chế thực thi cụ thể; sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương chưa đồng bộ; nguồn lực hỗ trợ còn phân tán, hiệu quả chưa cao. Không ít doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp nhiều trở ngại trong tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, thông tin thị trường và các dịch vụ hỗ trợ phát triển.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh diễn ra ngày càng sâu rộng, những hạn chế về thể chế càng bộc lộ rõ hơn. Không ít ý kiến cho rằng, nếu không sớm có một khung pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt và sát với thực tiễn, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa rất dễ bị tụt lại phía sau, làm suy giảm động lực tăng trưởng và tiềm ẩn nguy cơ bất ổn xã hội. Vì vậy, việc rà soát, sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được cho là yêu cầu cấp thiết để tạo “lực đẩy” cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và nền kinh tế phát triển.
Theo đó, để các cơ chế, chính sách trong Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đi vào thực tế, hỗ trợ thực chất cho doanh nghiệp, các ý kiến này bày tỏ, việc sửa đổi Luật cần có những điều chỉnh mang tính đột phá.
Thông tin tại Hội thảo: “Tham vấn ý kiến định hướng sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa” mới đây, ông Trần Văn Hiển, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho hay, Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là vô cùng quan trọng để hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên, thực tế rất ít doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn này.
Theo ông Hiển, nên quy định tất cả doanh nghiệp đều được tiếp cận nguồn vốn vay, không nên khu biệt một số đối tượng: doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, chuỗi liên kết...
“Thay vì gián tiếp tiếp cận vốn qua ngân hàng, nên cho doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp nguồn vốn vay, với nguồn vốn khống chế dưới 10 tỷ đồng - Đây là mức vay không quá lớn nên rủi ro cũng rất thấp. Và thực tế cho thấy, nợ xấu không tập trung ở những khoản vay dưới 10 tỷ đồng. Với mức vay này, lãi suất cũng không phải là vấn đề lớn với doanh nghiệp, họ có thể dễ dàng trả lãi hàng năm, thậm chí trả cả vốn trong thời gian ngắn”, ông Hiển chia sẻ.
Còn theo bà Nguyễn Thu Hương, Tổng Giám đốc Netviet AI, Ban Chấp hành Câu lạc bộ Đầu tư và Khởi nghiệp Doanh nhân trẻ Việt Nam, cần có những điều chỉnh mang tính đột phá để các chính sách trong Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thực sự đi vào đời sống.
Bà Hương đề xuất, đổi mới sáng tạo cần bắt đầu ngay từ chính hoạt động tư vấn, hướng dẫn và truyền thông chính sách của Bộ Tài chính. Trong bối cảnh dữ liệu số đã và đang được liên thông giữa các cổng thông tin, ngay từ thời điểm doanh nghiệp được thành lập, có thể cấp một cổng thông tin chuyên biệt của Bộ, tích hợp trợ lý AI nhằm hỗ trợ tra cứu văn bản pháp luật, nghị định, thông tư và trả lời trực tiếp các câu hỏi phát sinh trong quá trình hoạt động.
“Cách làm này không chỉ giúp doanh nghiệp nhanh chóng nắm bắt đầy đủ thông tin cần thiết, hạn chế rủi ro sai sót, mà còn góp phần giảm tải đáng kể khối lượng công việc cho các cơ quan quản lý nhà nước, nâng cao hiệu quả phục vụ”, vị này bày tỏ.
Đồng thời, chỉ ra thực tế việc phức tạp, thiếu sự rõ ràng và thống nhất trong tiếp cận Quỹ đổi mới sáng tạo, khiến tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn chưa đạt như kỳ vọng. Bà Hương kiến nghị, các cơ quan quản lý xem xét theo hướng thông thoáng hóa thủ tục, chuẩn hóa và minh bạch quy trình, tạo điều kiện để doanh nghiệp tận dụng tốt “thời điểm vàng” phát triển, phát huy vai trò “đòn bẩy” của khoa học công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.
Liên quan đến vấn đề sửa đổi Luật, trước đó, không ít ý kiến cũng cho hay, để thúc đẩy sự phát triển, tạo ra những cơ chế hỗ trợ, việc sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phải tạo ra hành lang pháp lý minh bạch, ổn định, bảo đảm môi trường kinh doanh cạnh tranh công bằng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, phải tạo thuận lợi, không tạo thêm thủ tục cũng như không có khoảng cách giữa tư duy lập pháp và thực tiễn thi hành.