Doanh nghiệp
Doanh nghiệp thuỷ sản "xoay trục"
Trước biến động toàn cầu, ngành thủy sản đã linh hoạt “xoay trục” thị trường, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng, tạo nền tảng phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Năm 2025 là một năm nhiều thách thức đối với ngành thủy sản. Tuy nhiên, chính trong khó khăn, ngành thủy sản Việt Nam đã thể hiện rõ bản lĩnh trong gian khó.
Bản lĩnh thích ứng linh hoạt
Đó là bản lĩnh của cộng đồng doanh nghiệp, của người sản xuất nguyên liệu và của toàn bộ những người đang gắn bó với nghề thủy sản. Toàn ngành đã linh hoạt thích ứng, duy trì nhịp sản xuất, mở rộng và giữ vững thị trường xuất khẩu.
Nói như Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến: “Một điểm sáng nổi bật trong năm qua là khả năng thích ứng nhanh và linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp. Trước những biến động tại thị trường Hoa Kỳ, các doanh nghiệp thủy sản đã kịp thời “xoay trục” sang các thị trường tiềm năng khác như: Trung Quốc, châu Âu và châu Phi”.
Bên cạnh đó, cộng đồng doanh nghiệp và toàn ngành đã không ngừng nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và gia tăng giá trị mang về kết quả nổi bật nhất là kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 11,3 tỷ USD, thiết lập một kỷ lục mới cho ngành.
Trong khi đó, năm 2026, tăng trưởng của ngành thủy sản được gắn với mục tiêu đạt sản lượng trên 10 triệu tấn và đạt kim ngạch xuất khẩu 11,5 tỷ USD. Toàn ngành thủy sản cũng được kỳ vọng sẽ hướng tới mục tiêu xuất khẩu 14 - 16 tỷ USD vào năm 2030.
Do đó, bước vào năm mới 2026, trong bối cảnh kinh tế, thương mại toàn cầu biến động nhanh, phức tạp và khó lường, ngành thủy sản Việt Nam xác định phát triển trọng tâm theo hướng xanh, có trách nhiệm.
Chiến lược phát triển thủy sản đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng đã đề ra định hướng giảm khai thác, tăng nuôi trồng thủy sản, phát triển kinh tế thủy sản theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm thủy sản; “Chuyển đổi từ tư duy sản xuất thủy sản sang tư duy kinh tế thủy sản”, “Chuyển từ tăng trưởng đơn giá trị sang tăng trưởng tích hợp đa giá trị”.
Bền vững chuỗi giá trị
Ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) nhấn mạnh, năm 2026 cũng là năm mở đầu giai đoạn 2026-2030, trong bối cảnh kinh tế - thương mại toàn cầu biến động nhanh, phức tạp và khó lường, VASEP xác định phương châm hành động xuyên suốt là “chủ động thích ứng - đổi mới sáng tạo - phát triển bền vững”.
Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng, ngành thủy sản Việt Nam ngày càng được đặt trong yêu cầu phát triển có trách nhiệm, bao gồm trách nhiệm với nguồn lợi thủy sản, với môi trường và cộng đồng, với thị trường quốc tế và với tương lai lâu dài của ngành. Trong đó, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) được xác định là nhiệm vụ mang tính nền tảng.
Chủ tịch VASEP nhấn mạnh tới ba ưu tiên trong năm 2026 tới cộng đồng doanh nghiệp ngành thuỷ sản gồm: hỗ trợ mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh; thúc đẩy phát triển ngành theo hướng xanh, minh bạch và có trách nhiệm. Đồng thời phối hợp chặt chẽ với Chính phủ và các địa phương trong phát triển bền vững, hỗ trợ sinh kế ngư dân và giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản.
Các chuyên gia nhận định, để đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026, ngành phải tập trung vào các giải pháp đột phá.
Một là, hoàn thiện thể chế, chính sách, nhất là các quy định liên quan đến tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững và mở rộng thị trường. Đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu, khắc phục hiện tượng phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU, nâng cao năng lực quản lý đội tàu, cảng cá, truy xuất nguồn gốc nhằm sớm gỡ bỏ các rào cản kỹ thuật, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu thủy sản.
Hai, gia tăng sản lượng và nâng cao chất lượng. Nói như Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, bên cạnh các mặt hàng chủ lực như tôm và cá tra, ngành thủy sản vẫn còn nhiều dư địa để phát triển. Nuôi biển được xác định là một hướng đi chiến lược, với mục tiêu đạt kim ngạch 1,4 tỷ USD vào năm 2030 theo Quyết định 1664/QĐ-TTg của Chính phủ.
Cùng với đó, các sản phẩm tiềm năng như cá rô phi mặn lợ, ngành rong, tảo biển, nuôi trồng thủy sản tại hồ chứa và đặc biệt là lĩnh vực chế biến sâu tiếp tục được kỳ vọng sẽ đóng góp lớn vào việc nâng cao giá trị gia tăng cho toàn ngành.
Thực tế, chủ trương chuyển dịch mạnh sang nuôi trồng thủy sản bền vững, công nghệ cao những năm qua chính là cơ sở quan trọng để ngành thủy sản chuyển dịch từ tăng trưởng theo chiều rộng sang nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả. Nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, áp dụng các tiêu chuẩn nuôi trồng bền vững, truy xuất nguồn gốc, chứng nhận sinh thái đã giúp nâng cao giá trị sản phẩm, tạo cơ sở tiếp cận các thị trường cao cấp, góp phần tăng kim ngạch xuất khẩu.
Ba, tích cực mở rộng thị trường xuất khẩu. Thủy sản Việt Nam hiện đã có mặt tại hơn 170 quốc gia và vùng lãnh thổ, với các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc. Trong năm 2026, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới là nền tảng quan trọng để thủy sản Việt Nam tiếp tục tạo lợi thế cạnh tranh, mở rộng thị trường, phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu 11,5 tỷ USD.
Bốn, tăng cường liên kết chuỗi giá trị. Theo đó, thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa người nuôi trồng, ngư dân, hợp tác xã với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu theo chuỗi giá trị khép kín,công nghệ cao, thân thiện môi trường.