Quản trị

Khi bắt tay vào kiểm kê, công ty Lâm Việt phát hiện ra 96% lượng phát thải khí nhà kính đến từ việc sử dụng điện năng. Ông Nguyễn Thanh Lam - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Lâm Việt - khẳng định rằng kết quả này đã thay đổi hoàn toàn tư duy quản trị và minh chứng rằng giảm phát thải thực chất là quá trình cắt giảm tiêu thụ điện năng trực tiếp tại nhà máy. Dữ liệu này đưa chuyển đổi xanh rời xa những khái niệm môi trường trừu tượng để trở thành một chiến lược tối ưu hóa hiệu suất kinh doanh dựa trên đơn vị kilowatt điện.

Ông Andri Meier - Phó Trưởng ban Hợp tác, Đại sứ quán Thụy Sĩ – cho biết, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang diễn ra sự chuyển đổi kép giữa xanh hóa và số hóa, bất kỳ sản phẩm nào xuất khẩu từ Việt Nam đều phải đối mặt với các câu hỏi khắt khe từ cơ quan quản lý và người tiêu dùng về tính bền vững cũng như mức độ phát thải carbon. Việc chuyển đổi xanh và chuyển đổi số không còn được xem là một gánh nặng chi phí mà đã trở thành cơ hội để doanh nghiệp đạt được hiệu suất và năng suất lao động cao hơn thông qua việc tối ưu hóa nguồn lực. Những đơn vị đầu tư sớm vào công cụ số hóa có khả năng theo dõi sát sao từng kilowatt điện tiêu thụ, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh và đạt được “tấm vé thông hành” để thâm nhập sâu hơn vào những thị trường quốc tế vốn ngày càng khắt khe với các quy định về dấu chân carbon.

Khi khách hàng từ các thị trường, ví dụ như Đức, bắt đầu yêu cầu cung cấp chỉ số phát thải trên từng đơn vị sản phẩm, việc quản trị năng lượng hiệu quả trở thành yếu tố sống còn để định danh giá trị của sản phẩm gỗ trên bản đồ thế giới.

Để thực thi hiệu suất xanh, các doanh nghiệp đang dịch chuyển mạnh mẽ từ phương pháp quản trị thủ công sang ứng dụng các nền tảng số hóa trong quản lý năng lượng. Nền tảng của quá trình này là việc lắp đặt hệ thống đồng hồ điện tử thông minh có khả năng kết nối và truyền dữ liệu trực tiếp về máy chủ để theo dõi tiêu thụ theo thời gian thực. Thông qua các biểu đồ mục tiêu được xây dựng từ dữ liệu nền, doanh nghiệp có thể nhận dạng chính xác các điểm tiêu thụ lãng phí hoặc các vị trí rò rỉ năng lượng để tiến hành chấn chỉnh ngay lập tức. Theo ông Lê Mạnh Tiến - Trưởng phòng Kế hoạch IMITI - việc số hóa quản lý năng lượng giúp loại bỏ những ước lượng cảm tính và thay thế bằng những con số minh bạch, cho phép lãnh đạo doanh nghiệp đưa ra các quyết định cải tiến dựa trên dữ liệu thực tế.

Bên cạnh việc giám sát dữ liệu, các giải pháp kỹ thuật cụ thể tại nhà máy đóng vai trò quan trọng trong việc cắt giảm lượng điện tiêu thụ một cách trực tiếp. Thực tế cho thấy các hệ thống phụ trợ như máy nén khí, hệ thống hút bụi và lò sấy thường chiếm tỷ trọng tiêu thụ điện rất lớn, trong đó máy nén khí có thể chiếm đến 30% tổng năng lượng nhà máy. Việc thay thế các hệ thống máy nén khí quá cũ, thường xuyên rò rỉ bằng các thiết bị hiện đại hơn sẽ mang lại hiệu quả tức thì. Đối với công đoạn sấy, thay vì sử dụng các nhà sấy tập trung quy mô lớn gây lãng phí nhiệt và điện, các doanh nghiệp chuyển sang mô hình lò sấy nhỏ đi theo từng dây chuyền sản xuất để chỉ sử dụng năng lượng khi thực sự cần thiết. Ngoài ra, việc duy trì hệ thống bảo trì máy móc thiết bị trên nền tảng số giúp máy móc luôn vận hành ở trạng thái tối ưu, từ đó giảm thiểu tiêu hao năng lượng trên từng đơn vị sản phẩm thành phẩm.

Việc sử dụng năng lượng sạch thông qua đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái cũng là một thành phần không thể thiếu trong chiến lược quản trị năng lượng xanh. Doanh nghiệp có thể lựa chọn mô hình tự đầu tư để hưởng lợi toàn bộ hoặc hợp tác với bên thứ ba để thuê mái và mua lại điện với giá chiết khấu. Tuy nhiên, theo bà Lê Hải Liễu – Chủ tịch HĐQT Đức Thành - bài học thực tế từ các đơn vị đi trước cho thấy quá trình đàm phán hợp đồng cần được thực hiện thận trọng, đặc biệt là việc tính toán định mức tiêu thụ điện năng sao cho phù hợp với quy trình vận hành thực tế của nhà máy để đảm bảo lợi ích kinh tế bền vững. Một mô hình đầu tư hiệu quả thường được chia làm hai giai đoạn, bắt đầu với công suất đủ cho nhu cầu sử dụng trực tiếp để tránh dư thừa, sau đó mới tiến tới đầu tư tối đa kết hợp với bộ tích điện để tối ưu hóa hiệu suất.

Kết quả mang lại từ việc quản trị điện năng bài bản là rất ấn tượng và có thể đo lường được bằng các con số cụ thể. Theo ông Mạnh Tiến, IMITI đã ghi nhận mức giảm từ 50% đến 60% lượng điện tiêu thụ hàng năm, tương ứng với việc thực hiện thành công cam kết giảm 50% lượng phát thải khí nhà kính của đơn vị. Hiệu quả sử dụng năng lượng tốt hơn không chỉ giúp tiết kiệm chi phí sản xuất mà còn đóng góp trực tiếp vào lợi nhuận gộp của doanh nghiệp, với những đơn vị đạt mức lợi nhuận gộp từ 40% đến 50% nhờ vào những cải tiến công nghệ và tối ưu hóa vận hành. Quan trọng hơn, việc minh bạch hóa dữ liệu năng lượng thông qua các báo cáo kiểm kê khí nhà kính giúp doanh nghiệp khẳng định uy tín với các đối tác quốc tế và nâng cao vị thế cạnh tranh cho hàng gỗ Việt Nam.

Hành trình xanh hóa này là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự đồng bộ giữa quy trình, con người và hệ thống công cụ số hóa. Việc xây dựng một thương hiệu ngành gỗ Việt Nam xanh và bền vững sẽ phụ thuộc rất lớn vào khả năng tự chủ và nâng cao năng lực nội tại trong việc kiểm soát năng lượng của từng doanh nghiệp trong ngành. Hiệu suất xanh, do đó, không phải là một đích đến cố định mà là một chiến lược phát triển rõ ràng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cốt lõi trên thị trường toàn cầu.

Quân Bảo