Nghiên cứu - Trao đổi

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị định quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, trong đó có nhiều điểm mới liên quan đến hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và hoạt động bán hàng trên nền tảng số. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất cho phép lập hóa đơn điện tử tổng hợp theo ngày đối với các giao dịch có giá trị nhỏ.

Theo dự thảo, hộ kinh doanh có doanh thu không quá 3 tỷ đồng/năm được lập hóa đơn tổng hợp theo ngày đối với các giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho cá nhân không có nhu cầu lấy hóa đơn, nếu giá trị từng giao dịch dưới 50.000 đồng/lần. Cuối ngày, người bán tổng hợp dữ liệu để lập một hóa đơn điện tử.

Đề xuất này xuất phát từ thực tế nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ, đặc biệt tại chợ truyền thống, phát sinh số lượng lớn giao dịch giá trị thấp mỗi ngày. Cơ quan thuế cho biết đã ghi nhận phản ánh về khó khăn trong việc xuất hóa đơn điện tử khi người bán phải cùng lúc bán hàng, thu tiền và xử lý thủ tục hóa đơn với lượng khách ra vào liên tục.

Việc cho phép lập hóa đơn tổng hợp theo ngày được kỳ vọng giúp giảm bớt thao tác hành chính và chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Nếu phải lập hóa đơn điện tử cho từng giao dịch nhỏ, khối lượng công việc sẽ tăng đáng kể, trong khi hiệu quả quản lý chưa chắc tương xứng với chi phí mà người kinh doanh phải bỏ ra. Đây cũng là lý do cơ quan soạn thảo nhấn mạnh yêu cầu xây dựng quy định phù hợp với bản chất giao dịch thực tế, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số trong lĩnh vực thuế đang được đẩy mạnh.

Dự thảo cũng đặt ra một số quy định mới với hoạt động bán hàng trên sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán. Theo đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán hàng qua sàn sẽ không phải lập hóa đơn điện tử nếu đã được chủ quản sàn thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế theo từng giao dịch. Trường hợp người mua có yêu cầu hóa đơn, chủ quản sàn thương mại điện tử sẽ có trách nhiệm lập hóa đơn điện tử và giao cho người mua.

Cơ quan soạn thảo cho rằng cách tiếp cận này giúp tránh thủ tục trùng lặp, giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm quản lý thuế đầy đủ. Đồng thời, dự thảo cũng làm rõ hóa đơn từ máy tính tiền không áp dụng với hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thực hiện trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số.

Dù vậy, để chính sách đi vào thực tế, nhiều ý kiến cho rằng điều quan trọng không chỉ là cho phép lập hóa đơn theo ngày, mà còn là xác định mức giao dịch sao cho phù hợp. Nếu ngưỡng 50.000 đồng/lần được giữ quá thấp, không ít giao dịch phổ biến trong đời sống hằng ngày vẫn phải lập hóa đơn riêng lẻ, khi đó mục tiêu giảm thủ tục hành chính có thể chưa đạt như kỳ vọng.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, đề xuất cho phép lập hóa đơn tổng hợp theo ngày đối với các giao dịch giá trị nhỏ là hướng đi hợp lý, bởi điều này phản ánh đúng thực tế hoạt động của nhiều hộ kinh doanh hiện nay. Theo bà, trong các mô hình kinh doanh bán lẻ, dịch vụ nhỏ hoặc buôn bán tại chợ, số lượng giao dịch phát sinh mỗi ngày rất lớn nhưng giá trị từng giao dịch thường không cao. Nếu buộc phải lập hóa đơn điện tử cho từng giao dịch, chi phí tuân thủ và khối lượng công việc sẽ tăng lên đáng kể.

Theo Luật sư Nhung, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi được thiết kế theo hướng vừa tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh, vừa không tạo kẽ hở trong quản lý thuế. Bà cho rằng cơ quan soạn thảo cần đánh giá kỹ tác động của mức giao dịch được áp dụng, bởi nếu ngưỡng quá thấp thì nhiều giao dịch thông thường vẫn không được hưởng cơ chế thuận lợi này. Khi đó, mục tiêu giảm gánh nặng thủ tục hành chính có thể bị hạn chế.

Luật sư Nhung cũng nhấn mạnh rằng cùng với việc cho phép lập hóa đơn tổng hợp theo ngày, cơ quan quản lý cần xây dựng cơ chế kiểm soát dữ liệu giao dịch minh bạch, rõ ràng, tránh tình trạng lợi dụng quy định để kê khai thiếu doanh thu. Theo bà, điểm mấu chốt là phải bảo đảm được sự cân bằng giữa tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh và yêu cầu quản lý thuế hiệu quả.

“Đề xuất lập hóa đơn theo ngày với giao dịch giá trị nhỏ là một bước điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn trong quản lý hóa đơn điện tử. Nhưng để chính sách thật sự đi vào cuộc sống, điều cần thiết không chỉ là giảm bớt thao tác cho hộ kinh doanh, mà còn là thiết kế một cơ chế đủ rõ, đủ khả thi và đủ minh bạch để vừa tháo gỡ khó khăn, vừa bảo đảm kỷ cương trong quản lý thuế”, Luật sư Lê Thị Nhung nêu quan điểm.

Nguyễn Giang