Ô tô - Xe máy

Rào cản lớn

Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Chỉ thị 09/CT-TTg, về việc tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện. Chỉ thị nêu rõ, thời gian qua, tình hình chính trị, kinh tế và an ninh trên thế giới có nhiều biến động phức tạp, nhất là tại một số khu vực sản xuất và trung chuyển năng lượng lớn. Do đó, đã tác động trực tiếp đến nguồn cung dầu mỏ, khí đốt và than trên thị trường quốc tế, gây biến động mạnh về giá, làm gia tăng rủi ro an ninh năng lượng của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Trước những thách thức đó, yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng của nền kinh tế, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững.
Trong bối cảnh này, xe điện được xác định đóng vai trò quan trọng để tái cấu trúc hệ thống năng lượng và giao thông Việt Nam. Thị trường xe điện Việt Nam đang tăng trưởng nhanh. Năm 2025, cả nước đã tiêu thụ khoảng 700.000 xe máy, xe đạp điện và 180.000 ô tô điện các loại. Dù vậy, theo các chuyên gia kinh tế, vẫn ở giai đoạn tăng tốc chứ chưa thực sự “bùng nổ”. Vẫn còn rào cản lớn chưa được khai thông.

Rào cản lớn nhất chính là hạ tầng trạm sạc. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến trụ sạc, trạm sạc và pin đến nay vẫn chưa hoàn thiện. Nền tảng quan trọng nhất để hỗ trợ xe điện là hệ thống hạ tầng sạc, lại đang trong tình trạng “mỗi nơi một kiểu”. Tiếp đến là chưa có quy hoạch rõ ràng về hạ tầng sạc cho xe điện. Tại các khu vực dân cư đông đúc quỹ đất rất hạn chế.

Nhiều doanh nghiệp khẳng định, sẵn sàng đầu tư lớn để “phủ sóng” trạm sạc trên toàn quốc. Các kế hoạch hợp tác liên doanh, các dự án chuỗi trạm sạc thông minh đã được chuẩn bị. Nhưng tất cả đang dừng bước trước rào cản này.

Ông Bùi Văn Hữu, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TMT Motors cho biết, doanh nghiệp đã lên kế hoạch đầu tư 30.000 trạm sạc dành cho xe điện trên cả nước từ nay đến 2030, với tổng vốn đầu tư 200 triệu USD. Tuy nhiên, có tiền muốn đầu tư không hề dễ dàng. Vấn đề quan trọng nhất là đến nay vẫn chưa có chưa có quy chuẩn chung dành cho các trạm sạc; chưa có quy hoạch rõ ràng về hạ tầng sạc cho xe điện.

Tạo lực đẩy mạnh mẽ

Bên cạnh đó, chính sách khuyến khích sử dụng xe điện cũng chưa hoàn thiện. Đại diện Công ty VinFast cho rằng, ngoài những ưu đãi hiện có, cần các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp vận tải và người tiêu dùng, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp. Chúng tôi hy vọng nhà nước hoặc các địa phương sẽ có thêm các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vận tải và người tiêu dùng chuyển đổi xanh, đặc biệt là các hộ nghèo hoặc những người có hoàn cảnh khó khăn.

Cùng với đó, cần thêm các chính sách khác như: ưu đãi phí cầu đường, nới chu kỳ đăng kiểm, phát triển tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi… như vậy mới tạo lực đẩy cho thị trường.

Xe điện đang mở ra một hướng đi quan trọng trong hành trình giải bài toán năng lượng và phát triển bền vững của Việt Nam. Tuy nhiên, sẽ không thể thành công nếu không xây dựng một hệ sinh thái, từ thể chế, công nghệ, hạ tầng đến thị trường và con người.
Bộ Công thương cho biết, đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp lý liên quan đến trụ sạc, pin và vận hành hệ thống, đồng thời triển khai các ưu đãi về thuế, đất đai và tín dụng nhằm thúc đẩy ngành xe điện.

Theo chuyên gia Nguyễn Minh Đồng, xe điện không đơn thuần là một phương tiện hay thiết bị mà là một ngành kinh tế mới. Vì vậy, cần sự thay đổi trong cách tiếp cận của cơ quan quản lý. Phải xây dựng một hệ thống chính sách đồng bộ. Hãy mạnh dạn áp dụng cơ chế thí điểm sandbox để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý.

Khi hệ sinh thái được tạo dựng, xe điện sẽ không chỉ là phương tiện di chuyển, mà trở thành một trong những động lực quan trọng giúp Việt Nam tiến nhanh hơn trên con đường tăng trưởng xanh, tự chủ năng lượng và nâng tầm năng lực công nghiệp quốc gia.

TRẦN THỦY