Kinh tế thế giới
Nguy cơ thiếu hụt lương thực ở Đông Nam Á
Xung đột Trung Đông đã làm tắc nghẽn tuyến đường vận chuyển phân bón và nhiên liệu quan trọng cho Đông Nam Á. Điều này cộng với biến đổi khí hậu đang đe dọa nguồn lương thực ở khu vực này.
Những người nông dân tại châu Á đang cân nhắc có nên bỏ qua vụ gieo trồng sắp tới hay không, khi chi phí nhiên liệu và phân bón tăng vọt do tác động từ cuộc xung đột Trung Đông.
Trên khắp Đông Nam Á, hàng chục triệu nông dân quy mô nhỏ đang chật vật tìm nguồn dinh dưỡng cho cây trồng với giá phải chăng, cũng như đủ dầu diesel để vận hành máy kéo, máy bơm tưới và máy cấy lúa.
“Rất nhiều nông dân đang hoảng loạn. Phần lớn đều làm nông nghiệp, và tất cả đều đang chịu thiệt hại", ông Patrick Davenport, Giám đốc và đồng sáng lập BRM Agro, một doanh nghiệp trồng và xay xát lúa tích hợp tại Campuchia cho biết.
Lúa gạo là lương thực thiết yếu đối với hơn một nửa dân số thế giới, đồng thời là nguồn sinh kế của các cộng đồng nông thôn trên khắp khu vực, nơi nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động kinh tế.
Trong khi chi phí đầu vào đã tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba, nông dân lại đang bị “kẹt” bởi giá lúa duy trì ở mức thấp, ít nhất là trong thời điểm hiện tại.
Do tồn kho dồi dào, giá gạo trắng Thái Lan loại tiêu chuẩn (5% tấm) đã giảm xuống mức thấp nhất trong một thập kỷ vào cuối tháng 10 và chỉ phục hồi nhẹ kể từ đó, phần lớn thời gian trong tháng trước đều dưới 400 USD/tấn.
“Biên lợi nhuận đang cực kỳ mỏng, và điều đó đồng nghĩa họ sẽ gieo trồng ít hơn,” ông Máximo Torero, chuyên gia kinh tế trưởng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), nhận định; đồng thời cảnh báo rằng nếu eo biển Hormuz bị đóng thêm 20 - 30 ngày nữa, nguồn cung lương thực có thể bị ảnh hưởng ngay từ nửa cuối năm.
Tình trạng thiếu hụt nguyên liệu đầu vào đến vào thời điểm tệ nhất đối với nông dân trồng lúa Đông Nam Á, khi nhiều người canh tác hai vụ hoặc hơn mỗi năm và hiện đang ở giai đoạn giao mùa. Việc thu hoạch vụ khô đang diễn ra, trong khi việc gieo trồng vụ lúa chính mùa mưa đang bắt đầu tại Thái Lan và Philippines.
Ông Alisher Mirzabaev, chuyên gia phân tích chính sách và biến đổi khí hậu tại Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế nhận định: “Đây là lúc chi phí nhiên liệu trở nên cực kỳ quan trọng. Chi phí phân bón và nguồn cung cũng rất quan trọng. Về an ninh lương thực, khu vực vẫn còn được hỗ trợ bởi lượng tồn kho hiện có, nhưng không nên chủ quan.”
Ở các nơi khác tại châu Á, vụ gieo trồng chính tại Ấn Độ, một quốc gia sản xuất lớn, vẫn còn vài tháng nữa, trong khi Trung Quốc ít bị ảnh hưởng hơn bởi tăng giá năng lượng và phân bón.
Trong khi đó, tại Thái Lan, một số nông dân đã chọn không thu hoạch lúa đã chín hoặc trì hoãn việc thu hoạch, khiến chất lượng suy giảm.
Theo báo cáo ngày 31/3 của Trung tâm Nghiên cứu Kasikorn có trụ sở tại Bangkok, sản lượng vụ khô từ tháng 3 đến tháng 4 có thể giảm khoảng 19% so với cùng kỳ năm trước.
Việc gieo trồng vụ chính năm nay tại Thái Lan dự kiến sẽ bắt đầu trong vài tuần tới. Ông Pramote Charoensilp, Chủ tịch Hiệp hội Nông dân Thái Lan, tổ chức đại diện cho hàng chục nghìn nông dân trên khắp cả nước cho biết: "Dù khó có khả năng nông dân ngừng sản xuất hoàn toàn, sản lượng vẫn sẽ bị hạn chế bởi lượng phân bón có thể mua được".
Trước những gián đoạn kéo dài, người nông dân tại Đông Nam Á đang tìm cách thích nghi để giảm phụ thuộc vào phân bón và nhiên liệu nhập khẩu. Một số chuyển sang trồng ngô, loại cây cần ít nước hơn từ hệ thống tưới dùng dầu diesel.
Công ty BRM tại Campuchia đang đẩy nhanh kế hoạch mở rộng sản xuất phân bón hữu cơ sinh học, đồng thời tìm kiếm nguồn cung máy kéo điện và máy bơm nước chạy bằng năng lượng mặt trời nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu.
Tuy vậy, với nhiều người phụ thuộc hoàn toàn vào cây lúa để sinh sống, lựa chọn không nhiều, buộc họ phải tiếp tục gieo trồng, ngay cả khi phải chấp nhận thua lỗ, thay vì để đất bỏ hoang.