VCCI

Phát biểu tại Diễn đàn “Hoàn thiện chính sách điện tái tạo và lưu trữ, nền tảng năng lượng xanh ổn định của doanh nghiệp” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức ngày 21/4/2026, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết trong những năm qua, Việt Nam đã thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong tiến trình chuyển dịch năng lượng, hướng tới phát triển các nguồn năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, đồng thời bảo đảm đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội.

Nhiều thách thức hiện hữu

Ngày 11/12/2025, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết nhấn mạnh định hướng mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn điện xanh một cách chủ động, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Đồng thời, Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu phát triển hạ tầng lưu trữ năng lượng (BESS) nhằm nâng cao khả năng hấp thụ điện tái tạo, góp phần vận hành hệ thống điện ổn định, an toàn và hiệu quả. Đây là một chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược và cần được cụ thể hóa bằng chính sách đồng bộ, khả thi.

Năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%. Với mục tiêu này, nhu cầu điện năng sẽ phải tăng khoảng 1,2-1,5 lần, tương ứng mức tăng 12-15% mỗi năm, tạo áp lực rất lớn đối với hệ thống điện quốc gia.

Trong bối cảnh đó, ngày 30/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg, thể hiện định hướng rõ ràng trong việc tăng cường tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, nhằm giảm áp lực cung, cầu điện, bảo đảm an ninh năng lượng trong điều kiện nhu cầu tiêu thụ tăng nhanh và thị trường năng lượng thế giới tiếp tục biến động.

Những định hướng này khẳng định: năng lượng xanh không chỉ là chiến lược tương lai, mà là nhiệm vụ bắt buộc, khi các thách thức thực tiễn đã hiện hữu và ngày càng gay gắt.

Ông Phòng cũng chỉ ra 3 thách thức lớn bao gồm: Thứ nhất, thế giới đang trải qua những biến động địa chính trị, tác động mạnh tới chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Giá than, khí hóa lỏng (LNG), dầu mỏ… đều biến động khó lường, chịu ảnh hưởng bởi xung đột, cạnh tranh nguồn cung và chính sách thương mại.

Trong khi đó, nền kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu nhập khẩu để sản xuất điện. Điều này tạo ra rủi ro lớn cho an ninh năng lượng, cho ổn định giá thành sản xuất và cho năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Thứ hai, ở thị trường trong nước, nhu cầu điện tiếp tục tăng nhanh. Quá trình công nghiệp hóa, phát triển logistics, chuyển đổi số, hình thành các trung tâm dữ liệu, các khu công nghiệp mới, đô thị thông minh… đang khiến điện không chỉ tăng về lượng mà còn đáp ứng được về yêu cầu xanh hóa.

Thứ ba, các yêu cầu quốc tế về phát triển bền vững đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc. Trong bối cảnh Việt Nam tham gia sâu vào các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới…, doanh nghiệp có nhiều cơ hội tiếp cận thị trường lớn, nhưng cơ hội đi cùng thách thức.

Các cơ chế như CBAM của Liên minh châu Âu, cùng các bộ tiêu chuẩn ESG, tiêu chuẩn carbon, tiêu chuẩn chuỗi cung ứng xanh… đang dần trở thành điều kiện thương mại bắt buộc. Có thể nói, đây chính là “giấy phép thông hành” để doanh nghiệp duy trì đơn hàng, giữ thị phần và vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Gỡ khó từ khung chính sách

Phó Chủ tịch VCCI nhìn nhận mặc dù tiềm năng phát triển điện tái tạo và lưu trữ năng lượng tại Việt Nam là rất lớn, nhưng quá trình triển khai vẫn còn nhiều vướng mắc.

Với mô hình triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn do khung chính sách chưa đồng bộ, thiếu hướng dẫn cụ thể. Doanh nghiệp còn lúng túng trong việc lựa chọn mô hình hợp đồng phù hợp, chưa rõ cơ chế xác định chi phí truyền tải, phân phối, quy trình thanh toán, trách nhiệm và quyền lợi giữa các bên liên quan. Đây là vấn đề cấp bách cần tháo gỡ, để DPPA thực sự trở thành động lực thúc đẩy thị trường điện xanh phát triển đúng nghĩa.

Với cơ chế phát triển lưu trữ năng lượng, các quy định liên quan đến đầu tư, đấu nối, cơ chế giá, mô hình kinh doanh, tiêu chuẩn kỹ thuật, thị trường dịch vụ phụ trợ, cũng như cơ chế huy động vốn, tín dụng xanh… vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển và nhu cầu thực tế.

Chủ trương của Đảng và Chính phủ đã rất rõ ràng. Nhưng để đi từ chủ trương đến thực tế, chúng ta cần một hệ thống chính sách cụ thể, đồng bộ và khả thi hơn.

“Xuất phát từ yêu cầu đó, VCCI mong muốn tổng hợp đầy đủ các kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp và giới chuyên gia, đồng thời đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm thúc đẩy triển khai hiệu quả cơ chế DPPA và ứng dụng công nghệ lưu trữ năng lượng theo hướng an toàn, hiệu quả. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu suất vận hành, ổn định hệ thống điện và phục vụ tốt hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trên cơ sở đó, chúng tôi sẽ báo cáo và kiến nghị tới Chính phủ, Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan, nhằm phục vụ quá trình hoàn thiện chính sách, thúc đẩy triển khai điện mặt trời mái nhà, DPPA và lưu trữ năng lượng một cách hiệu quả hơn, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động nguồn điện xanh, giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh”, ông Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh.

Diễm Ngọcd - Ảnh: Hùng Ngọc