Chính sách - Quy hoạch
Dòng tiền chảy lệch vào đầu cơ địa ốc: Đề xuất thu phí lũy tiến nhà thứ hai
Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng dòng tín dụng đang chảy “lệch” vào bất động sản đầu cơ, đẩy giá nhà vượt xa thu nhập của người dân, làm méo mó phân bổ nguồn lực nền kinh tế.
Trong bối cảnh đó, việc sử dụng công cụ thuế để điều tiết thị trường, hạn chế đầu cơ đang được xem là giải pháp cần thiết.
Sáng 21/4, tiếp Chương trình Kỳ họp thứ Nhất - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện những tháng đầu năm 2026 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026-2030.
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Lê Hoàng Anh - Ủy viên Ủy ban Kinh và tế Tài chính của Quốc hội bày tỏ lo ngại khi lượng lớn tín dụng trong nước đang dồn vào bất động sản mang tính đầu cơ, thay vì chảy vào các lĩnh vực sản xuất, công nghiệp hay nông nghiệp.
Theo đại biểu, giá nhà tại Hà Nội và TP.HCM hiện đã cao gấp 25 - 30 lần thu nhập bình quân năm của người dân, trong khi ngưỡng lành mạnh theo thông lệ quốc tế chỉ khoảng 4 - 6 lần. Điều này khiến giấc mơ an cư của người trẻ ngày càng xa vời. “Người trẻ phải mất tới 30 năm lao động cật lực cũng chưa chắc mua nổi nhà”, đại biểu Lê Hoàng Anh nhấn mạnh.
Đáng chú ý, ông cho biết vốn ngân hàng vào thị trường địa ốc hiện cao hơn 1,8 lần so với công nghiệp và gấp 5,3 lần lĩnh vực sản xuất nông, lâm, thủy sản. Theo ông, đây là biểu hiện rõ nét của việc phân bổ nguồn lực chưa hợp lý.
Từ thực tế trên, đại biểu đề xuất Chính phủ kiểm soát tín dụng bất động sản bằng công cụ thị trường thay vì mệnh lệnh hành chính. Trong đó, cần sớm thực hiện thu phí sử dụng đất theo hiệu quả kinh tế và thời gian đưa đất vào sử dụng.
Ông cho rằng, nhà đất thứ hai trở lên nhưng không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê cần bị áp phí lũy tiến phù hợp. Đất tại các dự án chậm triển khai quá 24 tháng cũng phải chịu phí tăng dần theo thời gian. Nguồn thu này có thể được đưa vào quỹ phát triển nhà ở xã hội, tái thiết chung cư cũ và đầu tư hạ tầng đô thị thiết yếu.
Dưới góc nhìn chuyên gia, đề xuất đánh thuế bất động sản không sử dụng hay nhà thứ hai trở lên không phải là câu chuyện mới nhưng đang trở nên cấp thiết hơn trong bối cảnh thị trường liên tục xuất hiện tình trạng đầu cơ, găm giữ tài sản và giá nhà tăng vượt xa khả năng chi trả của số đông.
TS. Cấn Văn Lực – Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV cho rằng, việc áp dụng chính sách thuế đối với bất động sản sở hữu nhưng không đưa vào khai thác là công cụ kinh tế cần thiết để điều tiết thị trường một cách bền vững.
Theo ông, tại nhiều quốc gia phát triển, thuế tài sản được xem là “hàng rào kỹ thuật” nhằm hạn chế đầu cơ, chống lãng phí nguồn lực đất đai, đồng thời tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách địa phương. “Việt Nam hiện vẫn đang thiếu một sắc thuế đủ mạnh để điều tiết hành vi đầu cơ bất động sản. Việc nhiều người sở hữu nhiều nhà đất nhưng bỏ hoang, trong khi người có nhu cầu thực lại không thể tiếp cận nhà ở là một nghịch lý lớn”, TS. Cấn Văn Lực nhận định.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính – Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, nếu được thiết kế hợp lý, việc đánh thuế nhà thứ hai trở lên sẽ góp phần sàng lọc thị trường, hạn chế dòng tiền đầu cơ ngắn hạn và thúc đẩy nguồn cung thực. Tuy nhiên, ông Đính cũng lưu ý, cần phân biệt rõ giữa đầu cơ và đầu tư hợp pháp. Không nên đánh đồng người mua bất động sản để cho thuê, kinh doanh chính đáng với hành vi găm hàng chờ tăng giá.
“Chính sách thuế nếu thiếu dữ liệu minh bạch, thiếu cơ chế xác định đúng đối tượng sẽ dễ gây phản ứng ngược và ảnh hưởng tới tâm lý thị trường”, ông Đính nhấn mạnh.
Trong bối cảnh nguồn lực đất đai đang nằm trong các tài sản đầu cơ, việc sử dụng công cụ thuế để điều tiết là hướng đi cần thiết. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, điều quan trọng là phải đảm bảo tính công bằng, minh bạch và đủ dữ liệu thực thi, tránh biến mục tiêu chống đầu cơ thành gánh nặng mới cho người dân có nhu cầu ở thực.