Phân tích - Bình luận

Trong bối cảnh giá dầu và nguyên liệu đầu vào tăng vọt, lợi nhuận các ngành công nghiệp của Trung Quốc trong quý I/2026 đã tăng trưởng tới 15,5% - tốc độ tăng trưởng nhanh nhất kể từ năm 2017.

Làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và chất bán dẫn đang trở thành động lực chính của nền kinh tế số 2 thế giới. Trong đó, lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất sợi quang tăng đột biến 336,8% so với cùng kỳ năm trước; còn nhóm sản xuất thiết bị quang điện tử và thiết bị màn hình lần lượt ghi nhận mức tăng 43% và 36,3%.

Nhu cầu gia tăng đối với các sản phẩm thông minh tiếp tục thúc đẩy lợi nhuận tại nhiều ngành công nghiệp mới nổi. Trong đó, các doanh nghiệp sản xuất máy bay không người lái ghi nhận lợi nhuận tăng 53,8%, cùng với đà tăng tích cực ở nhóm doanh nghiệp sản xuất thiết bị tiêu dùng thông minh khác.

Đồng thời, nhu cầu mạnh mẽ từ các ngành công nghiệp mới nổi chiến lược như hàng không vũ trụ, năng lượng mới và công nghệ thông tin thế hệ tiếp theo cũng góp phần đẩy lợi nhuận của các doanh nghiệp kim loại màu tăng vọt 116,7%.

Vai trò của “bộ đệm” năng lượng

Theo một khảo sát của Morgan Stanley với 32 lĩnh vực sản xuất tại Trung Quốc, khoảng 70% doanh nghiệp nhận định họ chịu “cú sốc chi phí thấp hơn và ít gián đoạn sản xuất hơn” so với các công ty cùng ngành trên phạm vi toàn cầu.

Robin Xing, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại Morgan Stanley, cho biết rằng cơ cấu năng lượng của Trung Quốc với nền tảng chủ yếu là than đá và năng lượng tái tạo, đang tạo ra “vùng đệm” mang tính cấu trúc, giúp nền kinh tế giảm bớt tác động từ biến động giá dầu trên thị trường quốc tế.

Lượng dầu tồn kho lớn của Iran tại các kho chứa trên đất liền, cùng với nguồn dầu thô lưu trữ trên các tàu chở dầu ngoài khơi, cũng tạo ra một nguồn cung nhất định cho Trung Quốc - nhà nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh.

Đồng thời, đà phục hồi gần đây của giá kim loại, cùng với các biện pháp của Bắc Kinh nhằm kiềm chế tình trạng dư thừa công suất và hạn chế cạnh tranh quá mức giữa các doanh nghiệp, đang góp phần giảm bớt áp lực giảm phát trong nền kinh tế.

“Đặc sắc” Trung Quốc

Trung Quốc là nền kinh tế đủ lớn để khó có thể “miễn nhiễm” trước các cú sốc phát sinh ở bất kỳ đâu trên thế giới. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là cấu trúc vi mô bên trong nền kinh tế này lại cho thấy độ linh hoạt cao, cho phép thích ứng nhanh và tái cân bằng trước biến động.

Hai trụ cột đang nâng đỡ tăng trưởng của Trung Quốc hiện nay là AI và ngành bán dẫn - những lĩnh vực công nghiệp chiến lược được Bắc Kinh ưu tiên nguồn lực mạnh mẽ. Từ sản xuất sợi quang, thiết bị quang điện tử, thiết bị màn hình cho đến máy bay không người lái và thiết bị tiêu dùng thông minh, nhiều phân ngành đang ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận vượt trội.

Điều này cho thấy một “đặc sắc” trong mô hình tăng trưởng của Trung Quốc: khi các động lực truyền thống như bất động sản hay xuất khẩu suy yếu, nền kinh tế này có thể nhanh chóng dịch chuyển sang các động lực mới dựa trên công nghệ cao và chính sách công nghiệp có chủ đích.

Với các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, đây là gợi mở rõ ràng rằng muốn duy trì tăng trưởng trong dài hạn, cần sớm hình thành những “trụ đỡ” mới dựa trên đổi mới công nghệ, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào các lĩnh vực thâm dụng vốn hoặc lao động giá rẻ.

Trương Khắc Trà