Từ thú nhồi bông “ngựa khóc” đến ứng dụng Are You Dead? cho thấy những hiện tượng kinh tế kỳ lạ đang phản chiếu lo ngại khi nền kinh tế Trung Quốc giảm tốc.
Như thường lệ, vào mỗi dịp Tết Nguyên đán, thị trường linh vật ứng với con giáp của năm mới trở nên sôi động, đặc biệt tại Trung Quốc. Năm nay, linh vật ngựa lại trở thành hiện tượng thương mại - theo một cách rất phi logic - tại nền kinh tế số 2 thế giới.
Một công nhân nhà máy đã vô tình may ngược nụ cười của chú ngựa, tạo ra một sản phẩm bán chạy kỷ lục ở Trung Quốc, được gọi là “ngựa khóc”. Mạng xã hội và truyền thông tại Trung Quốc đang phát sốt với chú ngựa này.
Một chủ cửa hàng có tên Gao Lin nói: “Ngày nay, xã hội đang chịu quá nhiều áp lực. Chú ngựa khóc chính là sự phản chiếu những cảm xúc bị dồn nén trong mỗi con người.”
Hiện tượng nổi tiếng của chú ngựa không chỉ mang tính giải trí, mà còn được xem như một dấu hiệu cho thấy bầu không khí kinh tế kém triển vọng đang lan rộng trong xã hội Trung Quốc, khi kinh tế giảm tốc, dân số già, thất nghiệp ngày càng gia tăng.
Một dấu hiệu khác của sự u buồn là ứng dụng gây sốt Are You Dead? hay “Sileme” trong tiếng Trung. Đầu tháng 1, ứng dụng của công ty khởi nghiệp Moonscape Technologies có trụ sở tại Bắc Kinh đã đứng đầu bảng xếp hạng của App Store (Apple) tại Trung Quốc.
Ứng dụng này nhằm mục đích mang lại sự an tâm cho những người sống một mình rằng nếu họ qua đời, sẽ có người biết. Quá trình già hóa dân số khiến ngày càng nhiều người cao tuổi ở Trung Quốc sống một mình, trong khi không ít người trẻ rời quê lên thành phố làm việc, không có anh chị em ruột và cũng chưa lập gia đình.
Tỷ lệ kết hôn tại Trung Quốc giảm xuống còn 4,3% vào năm 2024, mức thấp nhất trong vòng 45 năm. Hiện nay, cứ 6 hộ gia đình thì có 1 hộ độc thân - thực tế góp phần lý giải vì sao các khu vực ăn uống dành cho khách đi một mình tại McDonald’s ngày càng trở nên phổ biến.
Những chỗ ngồi này, được ngăn cách bằng vách ngăn để mọi người có thể riêng tư khi ăn một mình, không phải là mới. Tuy nhiên, hình ảnh của chúng đã lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội. Thiết kế này được xem như một sự thừa nhận về việc ngày càng nhiều người Trung Quốc sống độc thân.
Nhà sáng lập Moonscape Technologies cho biết: “Chúng tôi nhận ra rằng nếu có điều không may xảy ra, sẽ không ai hay biết. Vì thế, ứng dụng này được tạo ra để người dùng có thể chủ động thông báo cho gia đình hoặc bạn bè”.
Dù nhu cầu sử dụng ở mức cao, ứng dụng Are You Dead? vẫn đối mặt nguy cơ bị “khai tử”, khi các cơ quan chức năng dường như tỏ ra nhạy cảm với sắc thái bi quan mà cái tên ứng dụng mang lại. Ngay sau khi ra mắt, tên gọi này đã vấp phải chỉ trích từ truyền thông Nhà nước, buộc nhóm sáng lập phải đổi tên ứng dụng thành Demumu.
Thực tế những năm qua cho thấy rằng, trong khi người Mỹ lo ngại về lạm phát và chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, thì người dân Trung Quốc lại canh cánh nỗi lo giảm phát và nền kinh tế suy yếu.
Hiện tượng “ngựa khóc” và sự xuất hiện của ứng dụng Are You Dead? cùng phản ánh những vấn đề tâm lý - xã hội nảy sinh từ giai đoạn giảm tốc của nền kinh tế Trung Quốc, hơn là những khó khăn vật chất đơn thuần.
Khi tăng trưởng chậm lại, thị trường việc làm kém ổn định, thu nhập và triển vọng tương lai mờ nhạt hơn, áp lực không còn chỉ nằm ở tiền bạc mà lan sang cảm giác lo âu, cô đơn và mất kiểm soát.
Ngựa khóc trở thành biểu tượng cảm xúc: buồn bã, kiệt sức, không nói thành lời. Ứng dụng Are You Dead? phản ánh nỗi lo rất cơ bản: nếu có chuyện xảy ra, liệu còn ai quan tâm và phát hiện hay không?
