Dù chịu áp lực thuế quan từ Mỹ, nhưng nền kinh tế Trung Quốc vẫn chứng tỏ sức bền trong năm qua.
Năm 2025 đánh dấu việc Tổng thống Mỹ Donald Trump chủ động tái định hình chính sách đối ngoại của Mỹ thông qua các biện pháp điều chỉnh thương mại và gia tăng ảnh hưởng chiến lược của Mỹ trong trật tự toàn cầu.
Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, Trung Quốc lại được xem như một bên hưởng lợi đáng kể về mặt chiến lược. Quốc gia này đã không nhượng bộ trước áp lực thuế quan từ Washington, đồng thời triển khai các biện pháp đối phó nhằm giảm thiểu tác động và khai thác các điểm yếu trong chính sách của Mỹ. Như tờ The Economist tổng kết, Trung Quốc lại được đánh giá là đạt được một số lợi thế nhất định trong năm khó khăn vừa qua.
Một trong những yếu tố then chốt là vị thế của Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất toàn cầu. Quốc gia này hiện chiếm hơn một phần ba giá trị gia tăng sản xuất của thế giới, cho phép Bắc Kinh có ảnh hưởng lớn đến chuỗi cung ứng quốc tế.
Trong các ngành công nghệ xanh như pin mặt trời, tua-bin gió và xe điện, doanh nghiệp Trung Quốc cung ứng từ 60% đến 80% vật liệu, linh kiện và sản phẩm hoàn chỉnh. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, các mô hình như DeepSeek cho thấy năng lực công nghệ nội địa của Trung Quốc vẫn tiếp tục phát triển, bất chấp các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và hạn chế công nghệ từ Mỹ.
Trong ngành dược phẩm, các công ty Trung Quốc hiện triển khai số lượng thử nghiệm lâm sàng gần tương đương với các doanh nghiệp Mỹ, với tốc độ triển khai nhanh hơn. Nếu như trước đây các tập đoàn phương Tây đầu tư vào Trung Quốc chủ yếu vì chi phí sản xuất thấp và quy mô thị trường, thì hiện nay họ còn xây dựng các trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm tại đây, phản ánh sự thay đổi trong vai trò của Trung Quốc trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Năm 2025 cũng cho thấy Trung Quốc sẵn sàng sử dụng vị thế kinh tế như một công cụ chiến lược. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm là ví dụ cho cách Bắc Kinh có thể tận dụng sự phụ thuộc của các nền kinh tế khác.
Theo Viện Chính sách Chiến lược Australia, Trung Quốc dẫn đầu về nghiên cứu trong 66 trên tổng số 74 lĩnh vực công nghệ then chốt, xét theo tỷ trọng các công bố khoa học quan trọng. Một số lĩnh vực như thị giác máy tính hay tích hợp lưới điện được đánh giá là có mức độ tập trung năng lực cao tại Trung Quốc.
Ở chiều ngược lại, các chính sách của Mỹ trong thời gian qua cũng tạo ra những hệ quả không mong muốn. Việc áp dụng thuế quan song phương được xem là chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng trong việc gây sức ép kinh tế lên Trung Quốc. Nền kinh tế Trung Quốc, với đặc điểm không chịu áp lực chính trị từ bầu cử, được đánh giá là có khả năng chịu đựng các cú sốc chính sách trong thời gian dài. Một số ý kiến cho rằng Mỹ có thể đạt hiệu quả cao hơn nếu phối hợp chặt chẽ với các đồng minh thay vì áp dụng các biện pháp thương mại mang tính đơn phương.
Bên cạnh đó, việc cắt giảm tài trợ nghiên cứu và thắt chặt chính sách nhập cư đối với giới khoa học cũng làm dấy lên lo ngại về năng lực đổi mới dài hạn của Mỹ. Các biện pháp này, dù được lý giải là nhằm nâng cao hiệu quả và điều chỉnh ưu tiên ngân sách, có thể ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của Mỹ đối với nhân tài quốc tế, trong khi Trung Quốc đang tích cực thu hút nguồn lực chất lượng cao.
Trong ngắn hạn, nhiều đánh giá cho rằng Trung Quốc đang nắm lợi thế trong cuộc cạnh tranh chiến lược. Mỹ và các đối tác khó có thể nhanh chóng làm suy yếu các “điểm nghẽn” công nghiệp của Trung Quốc. Trong các kịch bản căng thẳng leo thang, đặc biệt liên quan đến Đài Loan, các biện pháp trừng phạt kinh tế có thể dẫn tới những phản ứng dây chuyền gây tổn thất đáng kể cho các nền kinh tế áp đặt trừng phạt.
Về dài hạn, triển vọng của Trung Quốc vẫn đối mặt với những thách thức nội tại. Áp lực giảm phát kéo dài, giá bất động sản suy giảm và tình trạng dư thừa công suất trong một số ngành chiến lược đặt ra câu hỏi về tính bền vững của mô hình tăng trưởng hiện tại. Dù Bắc Kinh cam kết kích thích nhu cầu trong nước, định hướng ưu tiên sản xuất chiến lược vẫn tiếp tục được duy trì.
Nếu các địa phương gặp khó khăn trong việc xử lý nợ công, nguy cơ tăng trưởng trì trệ có thể gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quốc gia tăng cường các biện pháp bảo hộ để bảo vệ ngành công nghiệp trong nước. Tuy vậy, hệ thống chính trị tập trung của Trung Quốc khiến việc điều chỉnh chính sách lớn thường diễn ra chậm và thận trọng.
Trong khi đó, Mỹ vẫn sở hữu những lợi thế cấu trúc quan trọng, bao gồm quy mô kinh tế, khả năng huy động vốn và ý tưởng, cũng như nền tảng giá trị mở đã từng giúp nước này thu hút nhân tài và duy trì mạng lưới liên minh rộng khắp. Tuy nhiên, cách các giá trị này được vận dụng trong thực tiễn chính sách sẽ có ý nghĩa quyết định đối với triển vọng dài hạn của Mỹ.
