Phân tích - Bình luận

Trong khi nhiều nền kinh tế vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và chịu áp lực về nguồn cung, cuộc triển lãm ô tô lớn nhất thế giới tại Bắc Kinh lại cho thấy một hướng đi khác: tăng tốc chuyển dịch sang xe điện và năng lượng sạch.

Các mẫu xe trưng bày gây chú ý với loạt tiện ích vượt chuẩn: SUV tích hợp massage chân cơ học; minivan hạng sang có ghế xoay hỗ trợ tiếp cận hàng ghế thứ ba; nhiều mẫu xe trang bị karaoke với hệ thống âm thanh chuyên nghiệp, thậm chí đèn pha có thể trình chiếu phim, biến không gian ngoài trời thành rạp di động. Đáng chú ý, các tính năng lái xe thông minh đã được phổ cập rộng rãi, kể cả ở phân khúc giá phải chăng.

Thông điệp từ triển lãm khổng lồ này rất rõ ràng: Trung Quốc đang tăng tốc với những công nghệ mà họ tin sẽ định hình thế kỷ 21. Các nhà sản xuất ô tô hàng đầu quốc gia này đang đặt cược lớn rằng phần còn lại của thế giới sẽ nghiêng về một tương lai điện hóa, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang tận dụng lợi thế quy mô để đưa ra thị trường những sản phẩm có giá cạnh tranh. Đồng thời, trong bối cảnh giá dầu và khí đốt leo thang do xung đột tại Iran, phần lớn các mẫu xe này là xe điện hoặc hybrid - một lợi thế ngày càng rõ rệt về chi phí vận hành và xu hướng tiêu dùng.

Sự tương phản với Hoa Kỳ ngày càng rõ nét, năm ngoái, Washington thu hẹp các chính sách hỗ trợ xe điện, qua đó phần nào ưu tiên trở lại xe động cơ đốt trong; đồng thời siết chặt tiếp cận thị trường đối với ô tô Trung Quốc, với lý do bảo vệ an ninh quốc gia và ngành công nghiệp nội địa.

Trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump dự kiến thăm Trung Quốc vào giữa tháng 5 tới để hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang hướng sự chú ý tới những thị trường mới, đồng thời theo dõi sát liệu đà tăng của nhu cầu xe điện toàn cầu có thể mở ra cơ hội thâm nhập trở lại thị trường Hoa Kỳ hay không.

Nếu như hai thập kỷ trước, các hãng xe Trung Quốc sử dụng các liên minh để hấp thụ công nghệ thì nay nhưng BYD, Geely tự tin chia sẻ công nghệ của họ cho nhiều đối tác. Thành công toàn cầu của các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc có thể mang lại cho Bắc Kinh một đòn bẩy quyền lực mềm mới vào thời điểm quốc gia này đang cố gắng củng cố vị thế của mình trên toàn cầu.

Xe điện tại Trung Quốc là một phần trong chiến lược dài hạn của chính phủ nhằm giảm phụ thuộc vào dầu khí và thúc đẩy điện khí hóa nền kinh tế, gắn với phát triển năng lượng tái tạo. Cách tiếp cận này được cho là đã góp phần giúp nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng sức chống chịu trước các cú sốc năng lượng hiện nay.

Theo nghiên cứu năm 2025 của Rhodium Group, đội xe điện và hybrid tại Trung Quốc đã giúp cắt giảm hơn 1 triệu thùng dầu mỗi ngày trong nhu cầu tiêu thụ quốc gia - một mức tiết giảm đáng kể, củng cố thêm lợi thế về an ninh năng lượng.

Với nhiều người tiêu dùng bên ngoài Trung Quốc, những lựa chọn được giới thiệu tại triển lãm ô tô lớn nhất thế giới ở Bắc Kinh mang dáng dấp của một “giấc mơ” về công nghệ và tiện nghi. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của không ít nhà sản xuất ô tô và giới hoạch định chính sách toàn cầu, đó lại là một mối đe dọa hiện hữu đối với năng lực cạnh tranh và cấu trúc ngành.

Điều khiến các đối thủ nước ngoài lo ngại chính là quy mô sản xuất khổng lồ ở Trung Quốc, nơi các nhà sản xuất ô tô có thể dựa vào chuỗi cung ứng nội địa sâu rộng và đã tự động hóa các nhà máy của mình.

EU lựa chọn áp dụng các mức thuế nhằm tạo lập “sân chơi bình đẳng”, thay vì dựng rào cản cạnh tranh. Tuy vậy, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc vẫn nhanh chóng mở rộng diện tại thị trường này. Dữ liệu ngành cho thấy, số lượng đăng ký xe mới của BYD đã tăng gần 170% trong quý I năm nay tại các quốc gia EU.

Tuần trước, hơn 70 nghị sĩ Hoa Kỳ đã gửi thư ngỏ tới Tổng thống Donald Trump, cảnh báo không nên “hạ thấp rào cản đối với ô tô Trung Quốc hoặc tạo điều kiện cho việc nhập khẩu vào thị trường Mỹ”. Bức thư nhấn mạnh, những động thái như vậy có thể gây hệ lụy nghiêm trọng đối với người lao động, chuỗi cung ứng và an ninh quốc gia.

Trương Khắc Trà