Phân tích - Bình luận

Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ thăm chính thức Trung Quốc từ ngày 14-15/5/2026. Giới đầu tư toàn cầu kỳ vọng hai nhà lãnh đạo quyền lực nhất thế giới sẽ đạt được những cam kết mở đường cho thuế quan, công nghệ, đặc biệt gỡ nút thắt năng lượng từ xung đột Trung Đông.

Việc chấm dứt xung đột Trung Đông sẽ là “liều thuốc giải áp” lớn đối với giới kinh doanh toàn cầu. Theo nhận định của ông Hai Zhao - Giám đốc nghiên cứu chính trị quốc tế tại Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, nếu hai bên đạt được bước đột phá ngoại giao, đây sẽ được xem là “thành công lớn” của hội nghị thượng đỉnh giữa ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình.

Nhưng có một tín hiệu không mấy lạc quan, Nhà Trắng không mặn mà với lời mời của Trung Quốc về việc tổ chức các cuộc gặp gỡ chuyên ngành giữa các lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc và các CEO hàng đầu của Mỹ, vì cho rằng điều đó có thể khiến các doanh nghiệp Mỹ có vẻ quá thân thiết với Bắc Kinh.

Sean Stein, Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Mỹ-Trung, đại diện cho hơn 270 doanh nghiệp, cho biết: Chỉ khoảng một tuần nữa là Tổng thống Mỹ sẽ lên đường sang Trung Quốc. Nhưng khoảng một tuần trước chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump, nhiều CEO vẫn đang chờ xem liệu họ có được tham gia cùng phái đoàn hay không.

Khi ông Trump đến thăm Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên năm 2017, gần 30 CEO đã tháp tùng ông, ký kết 37 thỏa thuận lớn trị giá hơn 250 tỷ USD. Nhưng trong chuyến đi sắp tới, đến thời điểm này chỉ có CEO Boeing và Citigroup được xác nhận tham gia.

Michael Hart, Chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại Trung Quốc, cho rằng: “Kể từ khi Mỹ triển khai các hành động quân sự hồi đầu năm nay, các quan chức Trung Quốc đã do dự hơn trong việc hợp tác với cộng đồng doanh nghiệp Mỹ”.

Trong khi đó, tính cấp bách của nhiều vấn đề kinh doanh đang dần hạ nhiệt. Theo các báo cáo, Mỹ và Trung Quốc đều có dấu hiệu xuống thang trong các tranh chấp liên quan đến lệnh trừng phạt và công nghệ, đồng thời chuyển hướng sang hợp tác nhằm ứng phó những rủi ro an ninh ngày càng gia tăng từ trí tuệ nhân tạo.

Điều này cho thấy sự cân bằng đầy khó khăn mà chính quyền Mỹ đang cố duy trì trong quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Một mặt, ông Trump muốn thúc đẩy hình ảnh các thỏa thuận đầu tư hàng tỷ USD với nước ngoài; mặt khác, tại Washington ngày càng hình thành sự đồng thuận rằng dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc có thể trở thành mối đe dọa đối với an ninh quốc gia Mỹ.

Theo ông Scott Kennedy, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Washington được cho là sẽ thúc đẩy các thỏa thuận để Bắc Kinh tăng mua đậu nành, thịt gia cầm, thịt bò, than đá, dầu mỏ, khí đốt và máy bay của Boeing của Mỹ.

Chuyên gia này dự đoán ông Trump sẽ thảo luận kế hoạch thành lập các tổ chức thương mại và đầu tư của Mỹ - được gọi là “hội đồng” - nhằm xử lý những vấn đề song phương cụ thể giữa hai nền kinh tế.

Về phía ông Tập Cận Bình, Scott Kennedy nhận định trọng tâm của Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ xoay quanh vấn đề thuế quan, quy chế của hòn đảo Đài Loan và các hạn chế của Mỹ đối với khả năng tiếp cận công nghệ tiên tiến của Trung Quốc.

Trương Khắc Trà