Chính sách - Quy hoạch

UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết về cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị với nhiều cơ chế mới đáng chú ý. Trong đó, người dân thuộc diện di dời khi cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ sẽ được lựa chọn một trong bốn hình thức tái định cư, thay vì áp dụng cứng một phương án như trước.

Mở rộng quyền lựa chọn cho người dân

Động thái này được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất nhiều năm qua trong quá trình cải tạo chung cư cũ là sự đồng thuận của cư dân.

Theo dự thảo, khi triển khai dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư phải phá dỡ, người bị thu hồi căn hộ được lựa chọn một trong bốn phương án tái định cư gồm: tái định cư tại chỗ; nhận nhà tái định cư tại địa điểm khác; nhận tiền bồi thường; hoặc kết hợp nhận nhà và tiền.

Đối với phương án nhận nhà tái định cư, căn hộ mới được bố trí có diện tích, chất lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương hoặc cao hơn căn hộ cũ. Trường hợp diện tích căn hộ tái định cư lớn hơn diện tích được bồi thường, người dân sẽ thanh toán phần chênh lệch theo quy định.

Thành phố cũng đề xuất ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ đối với người có công, hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật, gia đình chính sách hoặc hộ có nhiều thế hệ cùng sinh sống.

Trong thời gian triển khai dự án, người dân được bố trí nhà tạm cư hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà. Ngoài ra, người bị thu hồi căn hộ còn được hỗ trợ chi phí di dời, ổn định đời sống và sản xuất, kinh doanh.

Không chỉ với các dự án cải tạo chung cư cũ, dự thảo cũng đưa ra nhiều cơ chế bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với các dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị nói chung.

Đáng chú ý, người dân bị thu hồi đất nhưng không có nhu cầu nhận nhà tái định cư hoặc không đủ điều kiện tái định cư nhưng gặp khó khăn về chỗ ở sẽ được mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm.

Cần đồng bộ hạ tầng sau cải tạo

Hà Nội hiện có khoảng 2.160 nhà chung cư, khu tập thể cũ, phần lớn được xây dựng từ 50 - 60 năm trước. Nhiều công trình đã xuống cấp nghiêm trọng, ảnh hưởng đến an toàn cư dân và mỹ quan đô thị.

Dù thành phố đã triển khai chương trình cải tạo chung cư cũ trong nhiều năm, tiến độ thực tế vẫn khá chậm. Một trong những nguyên nhân lớn là khó đạt được sự đồng thuận giữa người dân, doanh nghiệp và chính quyền về phương án đền bù, tái định cư.

Thực tế cho thấy, phần lớn cư dân tại các khu chung cư cũ đều mong muốn được tái định cư tại chỗ để duy trì sinh hoạt, công việc, trường học của con cái và các mối quan hệ cộng đồng đã hình thành nhiều năm. Tuy nhiên, cũng có nhóm cư dân muốn nhận tiền hoặc chuyển sang khu vực khác có điều kiện sống tốt hơn.

Việc Hà Nội đề xuất cho phép người dân lựa chọn linh hoạt giữa nhiều phương án được đánh giá là hướng tiếp cận mềm dẻo hơn, phù hợp với nhu cầu thực tế của từng hộ dân.

Ông Nguyễn Văn Đính - Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, cơ chế tái định cư linh hoạt sẽ góp phần nâng cao khả năng đồng thuận của cư dân trong quá trình cải tạo chung cư cũ. Nhiều dự án trước đây kéo dài do người dân chưa thống nhất được phương án đền bù, diện tích căn hộ mới hoặc vị trí tái định cư.

“Muốn đẩy nhanh cải tạo chung cư cũ thì phải hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Trong đó, quyền lựa chọn của cư dân là yếu tố rất quan trọng”, ông Đính nhận định.

Bên cạnh cơ chế tái định cư, theo các chuyên gia, bài toán lớn của cải tạo chung cư cũ không chỉ nằm ở việc xây lại nhà ở mà còn ở áp lực hạ tầng đô thị.

Nhiều khu chung cư cũ nằm ở vị trí trung tâm với mật độ dân cư cao. Nếu tăng tầng cao và quy mô dân số sau cải tạo nhưng không nâng cấp tương ứng hạ tầng giao thông, trường học, cây xanh, bãi đỗ xe và công trình công cộng, nguy cơ quá tải đô thị sẽ gia tăng. Do đó, các dự án cải tạo cần được triển khai đồng bộ với quy hoạch hạ tầng và kiểm soát dân số khu vực nội đô.

Hiện Hà Nội đang tập trung kiểm định, đánh giá chất lượng các khu chung cư cũ để xây dựng phương án cải tạo phù hợp, đồng thời nghiên cứu cơ chế đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Dự thảo nghị quyết lần này được xem là bước đi tiếp theo của thành phố trong quá trình hoàn thiện khung chính sách cho công tác cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị theo hướng hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Vi Anh