Nghiên cứu - Trao đổi

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được xây dựng gồm 13 Chương, 71 Điều với 05 nhóm chính sách, bao gồm: Hoàn thiện, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân quyền, giao quyền trong thẩm định, phê duyệt các bước triển khai điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí; bổ sung, hoàn thiện các quy định về hợp đồng dầu khí và hoạt động dầu khí;

Bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách quy định về ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí; quy định cơ chế, chính sách phát triển chuỗi giá trị dầu khí gồm dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi; quy định khung cho việc giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon trong hoạt động dầu khí.

Đáng nói, Dự thảo bổ sung một số khái niệm mới liên quan đến CCS (thu giữ và lưu trữ carbon). Đồng thời, đề xuất sửa đổi quy định thẩm quyền phê duyệt, quyết định danh mục đề án, xử lý chồng lấn với khoáng sản từ Thủ tướng Chính phủ xuống cơ quan quản lý Nhà nước theo phân công của Chính phủ;

Phân định rõ trách nhiệm quản lý điều tra cơ bản về dầu khí theo nguồn vốn: Ngân sách nhà nước, vốn của doanh nghiệp Nhà nước/các nguồn kinh phí hợp pháp khác; sửa đổi quy định về hình thức đấu thầu gồm đấu thầu rộng rãi (áp dụng trên nguyên tắc cạnh tranh), đấu thầu hạn chế (áp dụng trường hợp có yêu cầu đặc thù hoặc quốc phòng, an ninh), chỉ định thầu (mở rộng và cụ thể hóa các trường hợp áp dụng nhằm hoàn thiện cơ chế linh hoạt lựa chọn nhà thầu)…

Được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá về thể chế, góp phần khơi thông nguồn lực đầu tư cho ngành năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam, tuy nhiên, nội dung Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) vẫn còn đó không ít băn khoăn.

Đánh giá về nội dung Dự thảo, TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, nhiều quy định liên quan trực tiếp đến hoạt động dầu khí đã có bước tiến đáng kể, đáp ứng kỳ vọng của doanh nghiệp và giới chuyên môn. Tuy nhiên, cơ chế phân cấp, phân quyền cho Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) phê duyệt một số nội dung sau khi các bộ, ngành thẩm định vẫn còn một số băn khoăn.

Theo vị chuyên gia này, đây là hướng đổi mới mạnh nhưng cần cân nhắc kỹ để tránh phát sinh thêm quy trình trung gian, làm kéo dài thời gian xử lý thay vì rút ngắn thủ tục như mục tiêu đề ra.

Vì vậy, để đảm bảo tính khả thi, cần quy định rõ cơ chế hoạt động của Hội đồng thẩm định, thành phần tham gia, thẩm quyền chủ trì và trách nhiệm phê duyệt cuối cùng trong các Nghị định hướng dẫn.

Liên quan đến năng lượng ngoài khơi, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, về lâu dài cần nghiên cứu xây dựng luật riêng cho lĩnh vực này. Trước mắt, cần làm rõ phạm vi quản lý, trách nhiệm giữa các bên để tránh chồng chéo giữa Petrovietnam và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) trong quá trình triển khai.

Đồng quan điểm, tham góp ý, Bộ Tư pháp cho rằng, Dự thảo Luật hiện gồm 13 Chương, 71 Điều, bổ sung thêm hai chương mới liên quan đến hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), chuỗi giá trị dầu khí, dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi. Tuy nhiên, một số nội dung có nguy cơ chồng chéo, trùng lặp với các chương hiện hành cũng như với các luật chuyên ngành khác.

Do đó, Bộ Tư pháp đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu lại cơ cấu Dự thảo Luật để bảo đảm tính logic, thống nhất và tránh xung đột pháp lý. Đồng thời, cần rà soát các quy định liên quan đến năng lượng ngoài khơi để không chồng lấn với phạm vi điều chỉnh của Luật Điện lực và các luật khác có liên quan.

Cùng với các vấn đề đã nêu, Bộ Tư pháp cũng lưu ý Dự thảo Luật cần bám sát tinh thần đổi mới công tác xây dựng pháp luật theo Nghị quyết số 66-NQ/TW, theo hướng luật chỉ quy định các vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định; những nội dung thường xuyên biến động nên giao Chính phủ và các bộ, ngành hướng dẫn chi tiết nhằm tạo sự linh hoạt trong quản lý, điều hành.

Trong khi đó, tham gia góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, Dự thảo mới chỉ đề cập mang tính nguyên tắc, chưa đủ để hình thành hệ sinh thái số ngành dầu khí. Vì vậy, cần quy định rõ yêu cầu xây dựng hạ tầng dữ liệu ngành dầu khí; thúc đẩy liên thông dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia; khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và mô hình số trong khai thác, quản trị rủi ro và điều hành hoạt động dầu khí.

Góp ý các quy định liên quan đến CCS, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, hoạt động CCS cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm ngăn ngừa rò rỉ ngược lại môi trường, kiểm soát nồng độ các chất trước khi nhận chìm, cần cơ chế giám sát dài hạn sau khi nhận chìm... do đó, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu, bổ sung quy định làm rõ hoạt động lưu trữ CO2 trong môi trường biển phải tuân thủ các quy định của pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, bao gồm quy định về giao khu vực biển và cấp phép nhận chìm ở biển (nếu có).

Bên cạnh đó, bổ sung quy định về cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý Nhà nước về dầu khí và cơ quan quản lý Nhà nước về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo trong việc thẩm định, phê duyệt và giám sát thực hiện các dự án CCS…

Gia Nguyễn