Kinh tế địa phương

Hà Nội đang lấy ý kiến về dự thảo nghị quyết quy định một số nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND thành phố trong lĩnh vực đất đai, trong đó đáng chú ý là đề xuất hỗ trợ tối đa bằng 1,5 lần mức bồi thường về đất đối với trường hợp bị thu hồi đất để thực hiện dự án vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Đề xuất này nhanh chóng thu hút sự quan tâm bởi câu chuyện bồi thường, giải phóng mặt bằng từ lâu luôn là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất trong quá trình triển khai các dự án đầu tư, hạ tầng và phát triển đô thị. Điều được nhiều người quan tâm không chỉ là mức hỗ trợ tăng bao nhiêu, mà là liệu cơ chế này có giúp giảm xung đột, khiếu kiện và tạo đồng thuận tốt hơn trong quá trình thu hồi đất hay không.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy khoảng cách giữa giá bồi thường và mặt bằng giá thị trường thường là nguyên nhân khiến không ít người dân cảm thấy thiệt thòi khi bị thu hồi đất. Không ít dự án từng kéo dài do vướng mắc giải phóng mặt bằng, trong đó có nguyên nhân từ việc người dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường hoặc lo ngại ảnh hưởng sinh kế sau khi giao đất.

Theo nhiều ý kiến, việc nâng mức hỗ trợ có thể giúp thu hẹp phần nào khoảng cách giữa giá bồi thường và thực tế thị trường, từ đó giảm áp lực trong quá trình triển khai dự án. Tuy nhiên, thu hồi đất không chỉ là câu chuyện tiền bồi thường, mà còn liên quan tới tái định cư, chuyển đổi nghề nghiệp, ổn định cuộc sống và khả năng tạo sinh kế lâu dài cho người dân sau khi bàn giao mặt bằng.

Bởi vậy, bên cạnh mức hỗ trợ cao hơn, điều người dân quan tâm còn là cách xác định giá đất, tính minh bạch của quy trình thu hồi và việc bảo đảm quyền lợi thực tế sau tái định cư.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh vấn đề này, Luật sư Nguyễn Đức Biên – Giám đốc Công ty Luật TNHH Đại La cho rằng việc Hà Nội đề xuất cơ chế hỗ trợ cao hơn khi thu hồi đất là tín hiệu tích cực trong bối cảnh nhu cầu phát triển hạ tầng và đô thị ngày càng lớn.

Theo luật sư, trong nhiều vụ việc trước đây, khoảng cách giữa giá bồi thường và giá thị trường thường là nguyên nhân dẫn tới tâm lý chưa đồng thuận hoặc phát sinh khiếu nại kéo dài.

“Việc nâng mức hỗ trợ có thể giúp giảm cảm giác thiệt thòi của người dân khi bị thu hồi đất, đặc biệt với những khu vực có biến động giá lớn trong thời gian qua”, Luật sư Nguyễn Đức Biên nhận định.

Tuy nhiên, theo ông, điều quan trọng không chỉ nằm ở mức hỗ trợ cao hơn mà còn ở tính minh bạch trong quá trình xác định giá đất, công khai phương án bồi thường và bảo đảm quyền lợi tái định cư cho người dân.

Luật sư Nguyễn Đức Biên cho rằng nếu việc định giá thiếu minh bạch hoặc khoảng cách với thực tế thị trường vẫn còn lớn, khiếu kiện và tranh chấp vẫn có thể phát sinh dù mức hỗ trợ đã tăng. Theo ông, thu hồi đất luôn là vấn đề nhạy cảm bởi không chỉ liên quan tài sản mà còn gắn trực tiếp với nơi ở, sinh kế và kế hoạch cuộc sống của nhiều hộ dân.

“Muốn tạo đồng thuận bền vững, ngoài câu chuyện bồi thường, cần bảo đảm người dân có điều kiện ổn định cuộc sống và sinh kế sau khi giao đất”, Luật sư Nguyễn Đức Biên nhấn mạnh.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, nhiều ý kiến cũng cho rằng, trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, việc điều chỉnh cơ chế bồi thường theo hướng tiệm cận thực tế hơn có thể góp phần giảm áp lực giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là tính minh bạch và công bằng trong toàn bộ quá trình thu hồi đất.

Nguyễn Giang