Kinh tế địa phương

Được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Châu Phong, Đức Long và Phù Lãng cũ, xã Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh đang mang trong mình một không gian phát triển mới. Với nhiều lợi thế lớn, địa phương đang đứng trước thời điểm bản lề, hướng tới trở thành phường năm 2028.

Mở rộng không gian phát triển công nghiệp, logistics

Sau sáp nhập, xã Phù Lãng có diện tích tự nhiên hơn 28 km², dân số gần 27.000 người, 15 thôn nằm ven các dòng sông Cầu, sông Đuống, sông Thái Bình. Vị trí ấy tạo cho Phù Lãng một địa thế đặc biệt, vừa là vùng đất văn hóa, làng nghề, nông nghiệp; vừa là không gian có thể mở ra các hoạt động công nghiệp, dịch vụ, logistics và giao thương liên vùng.

Trao đổi về định hướng phát triển của địa phương, ông Nguyễn Thế Phiệt, Bí thư Đảng ủy xã Phù Lãng cho biết, Phù Lãng là địa phương đang trong giai đoạn phát triển công nghiệp. Nhưng cũng chính vì thế mà địa phương có cơ hội để quy hoạch bài bản hơn, lựa chọn hướng đi căn cơ hơn và tránh được sự phát triển manh mún, tự phát.

Theo quy hoạch, trên địa bàn xã đang có nhiều dự án quan trọng. Cụm công nghiệp Eco Châu Phong đang thu hút đầu tư, từng bước tạo việc làm cho người dân. Nhà máy xử lý rác thải tập trung của tỉnh, trước đây phục vụ khu vực huyện Quế Võ và thành phố Bắc Ninh cũ, hiện đã được mở rộng để xử lý thêm rác thải công nghiệp trên địa bàn xung quanh, đồng thời phát điện phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Bên cạnh đó, dự án Tân Cảng Quế Võ tuy diện tích còn nhỏ nhưng đang được đề nghị mở rộng lên 50 ha để nâng công suất. Khu công nghiệp Quế Võ II giai đoạn 2 đã khởi công ngày 19/12/2025; công tác giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 và giai đoạn 2 đạt 155 ha, đã thu hồi đất và bồi thường xong, phần còn lại đang tiếp tục triển khai. Khi hoàn thành, dự án được dự báo thu hút khoảng 10.000 lao động, mở ra động lực mới cho chuyển dịch cơ cấu lao động của xã.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là dự án cảng cạn Châu Phong đang được giải phóng mặt bằng, tổng diện tích khoảng 100 ha, trong đó phần nằm trên địa bàn xã Phù Lãng khoảng 35 ha.

Theo Quy hoạch tỉnh Bắc Ninh tầm nhìn đến năm 2045, Phù Lãng được định hướng trở thành trung tâm dịch vụ, hàng hóa, logistics phục vụ sân bay Gia Bình. Đây là tầm nhìn có sức mở rất lớn, bởi nếu sân bay Gia Bình hình thành và mạng lưới logistics được kết nối đồng bộ, Phù Lãng sẽ trở thành một mắt xích trong chuỗi vận tải, kho bãi, dịch vụ hậu cần và giao thương hàng hóa của vùng.

Ông Nguyễn Thế Phiệt nhận định, dư địa phát triển của Phù Lãng trong 10 năm tới là rất lớn, bởi địa phương đang hội tụ nhiều yếu tố: công nghiệp, cảng cạn, dịch vụ, logistics, làng nghề và hệ thống đường thủy nội địa. Đây là những “mảnh ghép” quan trọng để xã chuyển từ tư duy nông thôn truyền thống sang phát triển nông thôn theo hướng đô thị hóa.

Mục tiêu lớn nhất của nhiệm kỳ, theo Bí thư Đảng ủy xã, là phát triển nông thôn theo hướng đô thị hóa, không đi theo lối thông thường, hướng tới thành phường năm 2028. Để đạt mục tiêu đó, xã phải triển khai đồng bộ hạ tầng, chỉnh trang bộ mặt nông thôn, nâng cao năng lực quản lý của bộ máy chính quyền theo tư duy đô thị, đồng thời giúp người dân thích nghi với xu hướng đô thị hóa của xã hội.

Tuy nhiên, con đường đô thị hóa của Phù Lãng không chỉ có những gam màu sáng. Địa phương có đặc thù 2/3 diện tích được bao bọc bởi khoảng 21 km đê. Tuyến đê này còn yếu, hằng năm đều có nguy cơ sự cố, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân sinh và an toàn phát triển. Nếu Phù Lãng trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ, logistics, việc nâng cấp, gia cố, bảo đảm an toàn tuyến đê là yêu cầu cấp thiết. Với một địa bàn ven sông, đê vừa là công trình phòng chống thiên tai, vừa là “lá chắn” cho toàn bộ chiến lược phát triển tương lai.

Một trăn trở khác là làng nghề gốm Phù Lãng. Đây là tài sản văn hóa, thương hiệu truyền thống và bản sắc của địa phương. Nhưng trong xã hội hiện đại, bảo tồn làng nghề đồng nghĩa với việc phải tìm được con đường phát triển mới, nâng mẫu mã, mở thị trường, kết hợp du lịch, trải nghiệm, thương mại điện tử, đồng thời giữ được hồn cốt của nghề.

Theo ông Nguyễn Thế Phiệt, xã đã nhiều lần làm việc với làng nghề, tỉnh cũng có nhiều hỗ trợ về tài chính, máy móc, song chuyển biến vẫn chưa như kỳ vọng vì phụ thuộc rất lớn vào chính nghệ nhân và người làm nghề.

Chính quyền hai cấp trước áp lực quản trị mới

Sau sáp nhập, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai trong điều kiện nhân dân đồng thuận, đảng viên chấp thuận, văn hóa các địa bàn tương đồng. Đây là thuận lợi rất quan trọng để Phù Lãng vận hành bộ máy mới tương đối trôi chảy, thuận lòng dân.

Ông Trương Văn Quân, Chủ tịch UBND xã Phù Lãng cho biết, việc sáp nhập diễn ra thuận lợi nhờ sự đồng thuận trong nhân dân, sự thống nhất trong đội ngũ cán bộ, đảng viên và sự tương đồng về văn hóa giữa các địa bàn.

Tuy nhiên, áp lực đặt lên bộ máy chính quyền xã là rất lớn. Địa giới hành chính rộng hơn, khối lượng công việc tăng lên, nhiều vấn đề tồn tại từ trước cần xử lý, trong khi năng lực đội ngũ cán bộ, công chức vẫn còn những hạn chế nhất định.

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là công tác quản lý đất đai. Trên địa bàn còn tồn tại tình trạng lấn chiếm đất đai, giao đất trái thẩm quyền từ lịch sử để lại. Đây là vấn đề phức tạp, nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, an ninh chính trị, trật tự xã hội và đơn thư khiếu nại. Nếu xử lý thiếu khéo léo, không có lộ trình phù hợp rất dễ phát sinh bức xúc. Vì vậy, chính quyền xã phải kiên trì, thận trọng, vừa bảo đảm nguyên tắc pháp luật, vừa giữ ổn định địa bàn.

Áp lực cũng đến từ đội ngũ cán bộ, công chức. Theo ông Trương Văn Quân, cán bộ, công chức của thị xã Quế Võ cũ chuyển về xã còn rất ít, hiện nay chủ yếu là cán bộ, công chức cấp xã cũ. Một bộ phận cán bộ chưa được đào tạo chính quy, trình độ chuyên môn còn hạn chế, trong khi yêu cầu công việc sau sáp nhập cao hơn, phức tạp hơn, tốc độ xử lý phải nhanh hơn. Xã đang nỗ lực nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng xử lý công việc, nhưng đây là quá trình cần thời gian và cơ chế hỗ trợ.

Địa phương hiện còn thiếu 5 công chức nhưng chưa có cơ chế tuyển dụng bổ sung. Trong khi hoạt động của Trung tâm Cung ứng dịch vụ công cũng gặp nhiều khó khăn khi chỉ tiêu biên chế 5 người chưa đáp ứng được khối lượng công việc thực tế.

Điều này cho thấy, mô hình chính quyền 2 cấp muốn vận hành hiệu quả thì không chỉ cần tinh gọn bộ máy, mà còn phải bảo đảm con người, chuyên môn, kỹ năng và cơ chế linh hoạt để đáp ứng yêu cầu phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Từ nền tảng hôm nay, Phù Lãng đang mở ra một tương lai mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Khi hạ tầng được hoàn thiện, công nghiệp - dịch vụ phát triển, chính quyền vận hành hiệu quả và người dân đồng thuận, Phù Lãng có cơ sở để trở thành đô thị năng động trong những năm tới.

Vũ Phường - Kim Dung