Doanh nghiệp

Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thuỷ Việt Nam (sửa đổi) đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến và dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

Giới chuyên gia đánh giá, đây là lần đầu tiên hợp nhất hai lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa vào một bộ luật, tạo ra khung pháp lý thống nhất, giảm chồng chéo giữa quản lý cảng biển, cảng thủy nội địa và luồng tuyến, đồng thời, tạo thuận lợi cho vận tải đa phương thức và logistics.

Một trong những điểm đáng chú ý, dự thảo Bộ luật đưa ra đề xuất các cơ chế, chính sách ưu đãi cho các nhà đầu tư xây dựng cảng biển, cảng thủy nội địa theo hướng xanh hoá, cũng như đóng tàu sử dụng nhiên liệu sạch.

Cụ thể, theo dự thảo, tổ chức, cá nhân đầu tư, xây dựng, quản lý, khai thác bến cảng biển, cảng, bến thủy nội địa xanh, thông minh, cũng như đầu tư, khai thác tàu thuyền sử dụng nhiên liệu thay thế, công nghệ sạch, công nghệ xanh sẽ được hưởng cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ.

Bên cạnh việc được miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với diện tích đất sử dụng cho đầu tư xây dựng, phát triển bến cảng biển, cảng, bến thủy nội địa xanh, thông minh, còn được miễn, giảm thuế, phí, lệ phí và các ưu đãi khác theo quy định của pháp luật về thuế, phí, lệ phí.

Tổ chức, cá nhân cũng được tiếp cận nguồn tín dụng đầu tư của Nhà nước, nguồn vốn tín dụng ưu đãi hoặc các hình thức hỗ trợ tài chính khác theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, được xem xét hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, nguồn vốn tín dụng ưu đãi và các nguồn hỗ trợ hợp pháp khác theo quy định của pháp luật đối với các dự án đầu tư phát triển bến cảng biển, cảng, bến thủy nội địa xanh, thông minh và đầu tư, khai thác tàu thuyền sử dụng nhiên liệu thay thế, công nghệ sạch, công nghệ xanh.

Các nhà đầu tư cũng được ưu tiên nghiên cứu, phát triển, chuyển giao, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển thị trường đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phục vụ chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa.

Theo Bộ Xây dựng, các dự án về phát triển cảng xanh, cảng thông minh, vận tải biển và đường thủy nội địa xanh, công nghiệp đóng tàu sử dụng nhiên liệu thay thế, đội tàu sử dụng nhiên liệu thay thế có đặc thù là vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài và rủi ro công nghệ cao. Do đó, việc đưa ra những quy định mới góp phần đảm bảo tính khả thi của các chính sách nhà nước, chuyển từ hình thức khuyến khích chung sang hỗ trợ định lượng cụ thể.

Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cũng khẳng định, việc chuyển đổi "xanh" cảng biển đang trở thành một tiêu chí đánh giá quan trọng trong ngành logistics quốc tế. Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) cùng nhiều quốc gia phát triển đã đặt ra các quy chuẩn khắt khe về khí thải, sử dụng năng lượng tái tạo, quy trình vận hành tiết kiệm và thân thiện môi trường.

Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) cho biết, nhiều quốc gia đã thiết lập "hành lang xanh", chỉ cho phép tàu vào - ra tại những cảng đạt chuẩn "xanh". Nếu không bắt kịp xu thế này, cảng biển Việt Nam rất dễ mất khách hàng quốc tế.

"Chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn với các doanh nghiệp", đại diện VIMC nhận định.

Việc phát triển cảng xanh, cảng thông minh không chỉ đòi hỏi với cảng biển, cảng thuỷ nội địa, mà còn áp dụng cho cả cảng cạn.

Dự thảo bổ sung các nội dung về kết nối hạ tầng giao thông liên vùng và quốc tế, cung cấp dịch vụ logistics tích hợp, hỗ trợ hoạt động hải quan và kiểm tra chuyên ngành, điều phối luồng hàng hóa, cũng như yêu cầu chuyển đổi số, phát triển cảng cạn xanh và bảo đảm an ninh, an toàn cho chức năng của cảng cạn.

Việc sửa đổi nhằm phản ánh đúng vai trò của cảng cạn trong chuỗi cung ứng hiện đại, phù hợp với xu hướng phát triển logistics và nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống kết cấu hạ tầng vận tải.

Thy Hằng