Nghiên cứu - Trao đổi
Truy xuất nguồn gốc - Công cụ hữu hiệu nâng tầm nông sản Việt
Trong bối cảnh các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng, việc chính thức đưa Hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia vào vận hành được cho là công cụ hữu hiệu nâng tầm cho nông sản Việt.
Sau 6 tháng thí điểm thành công đối với sản phẩm sầu riêng xuất khẩu, ngày 30/6 vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức Lễ công bố và chính thức vận hành Hệ thống Truy xuất nguồn gốc nông sản trên phạm vi toàn quốc. Việc này không chỉ giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tra cứu, xác thực thông tin sản phẩm, hệ thống còn hình thành nền tảng dữ liệu dùng chung, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ và liên thông với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các đơn vị cung cấp giải pháp truy xuất nguồn gốc.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, truy xuất nguồn gốc là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh thị trường trong nước và quốc tế ngày càng coi trọng chất lượng, tính minh bạch, trách nhiệm chuỗi cung ứng và an toàn thực phẩm.
Vì vậy, việc chính thức đưa hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản vào hoạt động từ ngày 01/7 sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp và người sản xuất chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao giá trị sản phẩm; đồng thời tăng cường năng lực quản lý nhà nước trong giám sát, cảnh báo, truy xuất và xử lý khi phát sinh vấn đề về chất lượng, an toàn thực phẩm.
Thực tế, thống kê từ Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương cho thấy, đến nay hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã phải đối mặt với 321 vụ điều tra phòng vệ thương mại từ 27 thị trường. Trong bối cảnh xu hướng bảo hộ thương mại ngày càng gia tăng, việc chứng minh nguồn gốc, xuất xứ và tính hợp pháp của sản phẩm trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp xuất khẩu.
Nhìn nhận về thực tế đã nêu, không ít ý kiến cho rằng, truy xuất nguồn gốc hiện nay không còn là xu hướng ngắn hạn mà đã trở thành “luật chơi” mới của thương mại toàn cầu, lợi thế cạnh tranh của nông sản Việt Nam không còn được quyết định chỉ bởi chất lượng sản phẩm, thay vào đó, khả năng truy xuất nguồn gốc, minh bạch quy trình sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường và số hóa vùng nguyên liệu đang trở thành những tiêu chí bắt buộc để hàng hóa có thể tiếp cận các thị trường có giá trị cao.
Theo anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch ThaiBinh Seed, thị trường nông sản hiện nay không chỉ cạnh tranh bằng sản lượng, giá cả hay chất lượng cảm quan, mà ngày càng cạnh tranh bằng sự minh bạch và niềm tin.
“Người tiêu dùng không chỉ quan tâm sản phẩm có ngon hay không, mà còn muốn biết sản phẩm được sản xuất ở đâu, ai sản xuất, quy trình có an toàn không và thông tin doanh nghiệp công bố có đáng tin cậy hay không. Vì vậy, truy xuất nguồn gốc chính là công cụ quan trọng để xây dựng niềm tin cho nông sản Việt Nam”, Chủ tịch ThaiBinh Seed bày tỏ.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) cũng cho rằng, áp lực lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở chất lượng sản phẩm mà còn ở tính minh bạch của toàn bộ chuỗi sản xuất, từ vùng trồng, quy trình canh tác đến cơ sở đóng gói và vận chuyển.
Xoay quanh vấn đề này, chia sẻ tại Lễ công bố và chính thức vận hành Hệ thống Truy xuất nguồn gốc nông sản trên phạm vi toàn quốc vừa qua, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cũng nhấn mạnh, truy xuất nguồn gốc không còn là yêu cầu riêng của một số ngành hàng mà đã trở thành xu thế tất yếu trong quản lý chất lượng và phát triển thị trường.
Theo Phó Thủ tướng, nếu muốn xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, Việt Nam phải đồng thời làm tốt hai việc: xây dựng thương hiệu nông sản và minh bạch toàn bộ quá trình sản xuất thông qua truy xuất nguồn gốc.
Tại buổi Lễ, Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan quản lý tuyệt đối không biến truy xuất nguồn gốc thành một thủ tục hành chính mới. Thay vào đó, hệ thống phải trở thành công cụ hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng, giảm chi phí và mở rộng thị trường.
Được biết, đến nay, Hệ thống Truy xuất nguồn gốc nông sản đã tích hợp thông tin, dữ liệu truy xuất nguồn gốc của trên 18.500 sản phẩm, thuộc 181 nhóm sản phẩm của 170 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố. Từ đó có thể kỳ vọng, khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, công cụ này sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp có thêm lợi thế cạnh tranh, mà còn giúp cơ quan quản lý có thêm công cụ giám sát hiệu quả, góp phần nâng cao uy tín và giá trị của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.