Doanh nghiệp - Thị trường

Trong một nền kinh tế công nghiệp phát triển nhanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò là lực lượng cung ứng sản phẩm, dịch vụ cho các doanh nghiệp, tập đoàn lớn. Tuy nhiên, để bước từ quy mô nhỏ sang năng lực cạnh tranh cao, doanh nghiệp cần nhiều hơn những hỗ trợ từ cơ quan quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, những khó khăn về vốn, mặt bằng sản xuất, chuyển đổi số và khả năng thương mại hóa công nghệ vẫn đang hạn chế dư địa phát triển của nhiều doanh nghiệp nhỏ tỉnh Bắc Ninh. Trong bối cảnh đó, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bắc Ninh cùng các tổ chức Hội theo khu vực được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp với chính quyền và giữa nhu cầu thực tế với quá trình xây dựng chính sách.

Nâng cao năng lực doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, sự liên kết có ý nghĩa đặc biệt. Ông Nguyễn Hữu Vụ, Phó Giám đốc Công ty TNHH Điện tự động hóa Hữu Vụ, thành viên Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa khu vực Kinh Bắc cho rằng, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bắc Ninh và các Hội doanh nghiệp khu vực đang tạo ra không gian cần thiết để hội viên gặp gỡ, trao đổi và học hỏi kinh nghiệm.

“Thông qua các hoạt động của Hiệp hội tỉnh và Hội khu vực Kinh Bắc, doanh nghiệp có thêm cơ hội giao lưu, tìm hiểu năng lực của nhau, chia sẻ kinh nghiệm quản trị và kết nối hợp tác. Với doanh nghiệp nhỏ, những mối liên kết như vậy có thể mở ra khách hàng, đối tác và cả cơ hội tham gia chuỗi cung ứng”, ông Vụ chia sẻ.

Bên cạnh kết nối kinh doanh, việc cập nhật chính sách, pháp luật cũng là nhu cầu thường xuyên của doanh nghiệp. Những thay đổi về thuế, lao động, đất đai, bảo hiểm, PCCC, môi trường đều tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Vụ, Hiệp hội thường xuyên tổ chức tập huấn, phổ biến pháp luật, giúp hội viên nhận diện những quy định mới và hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành. Đây là chức năng quan trọng, bởi nhiều doanh nghiệp nhỏ chưa có bộ phận pháp chế chuyên nghiệp, trong khi yêu cầu tuân thủ ngày càng cao.

Tuy nhiên, hoạt động hỗ trợ cần tiếp tục chuyển từ cung cấp thông tin chung sang giải quyết những vấn đề cụ thể của từng nhóm doanh nghiệp. Với chuyển đổi số, khoảng cách giữa chủ trương và thực tế vẫn còn khá lớn.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp mới dừng ở việc sử dụng phần mềm kế toán, chấm công, quản lý nhân sự hoặc hóa đơn điện tử. Dữ liệu giữa các bộ phận chưa được kết nối; quy trình sản xuất, bán hàng, kho vận và chăm sóc khách hàng vẫn vận hành rời rạc.

Nhà nước đã tích cực tuyên truyền, vận động doanh nghiệp chuyển đổi số, nhưng trong nhiều doanh nghiệp, việc ứng dụng vẫn mang tính từng phần. Một số lớp tập huấn còn nặng lý thuyết, chưa giúp doanh nghiệp hình dung rõ phải bắt đầu từ đâu, lựa chọn giải pháp nào và đo hiệu quả ra sao.

Theo đó, doanh nghiệp cho rằng, các chương trình hỗ trợ cần được thiết kế sát từng ngành nghề và quy mô. Doanh nghiệp sản xuất cần được hướng dẫn số hóa đơn hàng, kho vật tư, tiến độ máy móc và chất lượng sản phẩm; doanh nghiệp thương mại cần tập trung quản lý khách hàng, bán hàng đa kênh và phân tích dữ liệu.

Hiệp hội có thể lựa chọn một số doanh nghiệp làm mô hình điểm, mời chuyên gia khảo sát trực tiếp quy trình, xây dựng lộ trình chuyển đổi và công khai kết quả để các hội viên khác học tập. Khi doanh nghiệp nhìn thấy hiệu quả cụ thể về chi phí, năng suất và doanh thu, chuyển đổi số mới trở thành nhu cầu tự thân thay vì một phong trào.

Cần mặt bằng vừa đủ, nguồn vốn vừa tầm

Khó khăn lớn nhất đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay vẫn là tiếp cận các nguồn lực cơ bản.

Theo ông Nguyễn Đình Tân, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa khu vực Kinh Bắc, nhiều doanh nghiệp cần vốn để đầu tư máy móc, mở rộng đơn hàng nhưng gặp trở ngại vì lãi suất cao, biến động và điều kiện vay chặt chẽ. Có thời điểm doanh nghiệp đáp ứng hồ sơ nhưng ngân hàng hạn chế giải ngân do hết hạn mức tăng trưởng tín dụng.

Với doanh nghiệp nhỏ, sự chậm trễ của dòng vốn có thể khiến một đơn hàng bị bỏ lỡ hoặc kế hoạch đầu tư phải dừng lại. Vì vậy, chính sách tín dụng không chỉ cần ưu đãi về lãi suất mà còn phải có tính ổn định, dễ dự báo và phù hợp với chu kỳ sản xuất.

Điểm nghẽn thứ hai là mặt bằng. Nhu cầu phổ biến của nhiều doanh nghiệp chỉ khoảng 3.000–5.000 m², nhưng các khu, cụm công nghiệp thường bố trí những lô đất từ 10.000 m² trở lên. Khoảng cách này khiến doanh nghiệp không đủ khả năng thuê đất hoặc phải sử dụng diện tích vượt xa nhu cầu, làm tăng chi phí đầu tư.

Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch kiêm Giám đốc Công ty cổ phần GEMTEC cũng cho rằng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa không tiếp cận được quỹ đất phù hợp. Doanh nghiệp cần một diện tích vừa đủ để xây dựng nhà xưởng và mở rộng sản xuất theo từng giai đoạn. Trong khi đó, các lô đất tại khu, cụm công nghiệp thường có diện tích lớn, chi phí đầu tư vượt quá khả năng của doanh nghiệp nhỏ. Đây là một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp khó chuẩn hóa nhà xưởng và phát triển lâu dài.

Thực tế này đòi hỏi tư duy phát triển hạ tầng công nghiệp phải thay đổi. Bên cạnh các lô đất lớn dành cho nhà đầu tư quy mô cao, cần quy hoạch khu nhà xưởng xây sẵn, nhà xưởng nhiều tầng hoặc những lô đất có diện tích linh hoạt dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nhà xưởng tiêu chuẩn, có sẵn hạ tầng điện, nước, phòng cháy, xử lý môi trường sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí ban đầu, rút ngắn thời gian chuẩn bị và từng bước hoạt động trong không gian sản xuất chính quy.

Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bắc Ninh sẽ đóng vai trò khảo sát, tổng hợp nhu cầu thực tế của hội viên về diện tích, địa điểm, giá thuê và loại hình nhà xưởng. Những dữ liệu ấy là cơ sở để tỉnh và các chủ đầu tư hạ tầng xây dựng sản phẩm phù hợp hơn với thị trường.

Khi doanh nghiệp có mặt bằng vừa đủ, nguồn vốn phù hợp, chương trình chuyển đổi số thực chất và cơ hội thử nghiệm công nghệ Việt, họ sẽ có điều kiện lớn lên. Khi Hiệp hội trở thành cầu nối hiệu quả, những khó khăn riêng lẻ sẽ được chuyển thành kiến nghị chính sách và những doanh nghiệp nhỏ có thể liên kết thành một lực lượng kinh tế có sức cạnh tranh cao hơn.

Đó cũng là con đường để doanh nghiệp nhỏ và vừa Bắc Ninh vừa gia tăng về số lượng, vừa thực sự nâng cao vị trí, vai trò và năng lực trong hệ sinh thái công nghiệp của tỉnh.

Kim Dung - Vũ Phường