Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Bưu chính: Cân nhắc chính sách về phân loại doanh nghiệp
Được cho là một trong những bước tiến của Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng, chính sách về phân loại doanh nghiệp bưu chính cần tiếp tục được cân nhắc, hoàn thiện.
Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) được xây dựng gồm 8 Chương, 51 Điều dựa trên quan điểm xác định bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số, đặc biệt là của thương mại điện tử; mở rộng hệ sinh thái dịch vụ, mở rộng không gian hoạt động mới; thúc đẩy phát triển Chính phủ số, xã hội số.
Đáng chú ý, Dự thảo Luật (sửa đổi) đã bổ sung khái niệm doanh nghiệp bưu chính vận hành mạng bưu chính và doanh nghiệp bưu chính không vận hành mạng bưu chính nhằm phản ánh đúng thực tiễn phát triển của thị trường bưu chính và chuyển từ tư duy quản lý chủ yếu dựa trên doanh nghiệp sang quản lý dựa trên mạng bưu chính.
Đồng thời, bổ sung các quyền ưu tiên đối với doanh nghiệp bưu chính vận hành mạng bưu chính trên quan điểm mạng bưu chính là hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số.
Được cho là một trong những bước tiến của Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng, chính sách về phân loại doanh nghiệp bưu chính cần tiếp tục được cân nhắc, hoàn thiện.
Cho ý kiến về Dự thảo Luật (sửa đổi) tại Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa qua, đồng tình với việc phân loại doanh nghiệp bưu chính thành hai nhóm: Doanh nghiệp vận hành mạng bưu chính và không vận hành mạng bưu chính. Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng đây là chính sách mới, tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và phương thức quản lý Nhà nước.
Do vậy, cần đánh giá đầy đủ tác động đối với môi trường đầu tư, kinh doanh, bảo đảm không làm phát sinh điều kiện kinh doanh, chi phí tuân thủ hoặc gánh nặng cho doanh nghiệp.
Liên quan đến nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cũng đề nghị rà soát các tiêu chí phân loại doanh nghiệp, tránh can thiệp quá sâu vào mô hình tổ chức của doanh nghiệp công nghệ số; đồng thời nghiên cứu bỏ quy định bắt buộc thỏa thuận sử dụng mạng lưới bưu chính nhằm tránh nguy cơ độc quyền nhóm, bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng theo quy định của Luật Cạnh tranh.
Cùng với vấn đề đã nêu, cho ý kiến đối với các nội dung cụ thể của Dự thảo Luật (sửa đổi) về phân định ranh giới quản lý giữa bưu chính, vận tải, logistics, trước sự bùng nổ của thương mại điện tử, ranh giới giữa dịch vụ bưu chính và dịch vụ vận tải (như tài xế công nghệ, gửi hàng xe khách…). Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, Dự thảo Luật không nên coi mọi hoạt động vận chuyển là bưu chính để áp đặt giấy phép, gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Theo Chủ tịch Quốc hội, tiêu chí quản lý phải dựa trên khái niệm “mạng bưu chính” thay vì “hành vi vận chuyển”. Đồng thời cần làm rõ tiêu chí phân biệt trong Dự thảo Luật, chỉ những dịch vụ có quy trình thu gom, chia chọn, phân loại qua trung tâm khai thác và phát theo địa chỉ mới thuộc phạm vi điều chỉnh của luật này.
Ghi nhận bước tiến lớn khi phân loại doanh nghiệp thành hai nhóm: có vận hành mạng và không vận hành mạng. Đồng thời chuyển dịch từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần đơn giản hóa thủ tục, nhóm doanh nghiệp không vận hành mạng (đại lý, kết nối) cần được chuyển hoàn toàn sang hình thức thông báo hoạt động trực tuyến, giải quyết nhanh trong vòng nửa ngày đến một ngày. Bên cạnh đó, luật hóa nghĩa vụ kết nối dữ liệu sản lượng và trạng thái bưu gửi theo thời gian thực về hệ thống của cơ quan quản lý để thực hiện hậu kiểm bằng công nghệ.
Để đảm bảo bình đẳng cạnh tranh, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, cần tách bạch tài chính, phải hạch toán độc lập, rõ ràng giữa dịch vụ BCCI (do Nhà nước đặt hàng, trợ giá) và mảng bưu chính thương mại cạnh tranh. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng “bù chéo” nhằm cạnh tranh không lành mạnh.
Đồng thời, cần xã hội hóa hạ tầng công cộng, khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân cùng tiếp cận và sử dụng chung hạ tầng bưu chính công cộng (như hệ thống tủ phát hành thông minh) để tối ưu hóa chi phí xã hội.
Về luật hóa bưu chính xanh, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Dự thảo Luật cần quy định rõ vấn đề này và phải đảm bảo tương thích với các điều ước, thông lệ quốc tế cũng như tính đồng bộ, thống nhất với các luật liên quan như: Luật Thương mại, Luật Đường bộ, Luật Hải quan và Luật Chuyển đổi số.