Góp ý Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), VCCI cho rằng một số quy định còn có nguy cơ mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật, phát sinh thêm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ đối với doanh nghiệp.
Trả lời Công văn của Bộ Khoa học và Công nghệ về việc góp ý Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), trên cơ sở tổng hợp ý kiến doanh nghiệp, đã kiến nghị rà soát nhiều quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và hạn chế phát sinh gánh nặng không cần thiết đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Một trong những nội dung được VCCI đặc biệt lưu ý là quy định tại Điều 3 của Dự thảo về định nghĩa dịch vụ bưu chính.
Theo Dự thảo, ngoài các hoạt động chấp nhận, chia chọn, vận chuyển và phát bưu gửi, khái niệm dịch vụ bưu chính còn bao gồm các hoạt động lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói và hoàn trả bưu gửi.
Theo phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp, cách tiếp cận này chưa phù hợp với thông lệ quốc tế. VCCI cho biết, theo phân loại của WTO, dịch vụ bưu chính chỉ tập trung vào hoạt động thu nhận và chuyển phát từ người gửi đến người nhận, trong khi các hoạt động như lưu kho, đóng gói hay xử lý đơn hàng thuộc nhóm dịch vụ logistics và đã được điều chỉnh bởi các quy định pháp luật riêng.
Nếu tích hợp hai nhóm hoạt động này vào cùng một khái niệm, doanh nghiệp có thể phải đồng thời đáp ứng điều kiện kinh doanh của cả Luật Bưu chính và Luật Thương mại cho cùng một hoạt động, làm gia tăng nguy cơ chồng chéo trong thực thi.
Bên cạnh đó, VCCI cho rằng quy định mới sẽ mở rộng đáng kể phạm vi điều chỉnh của Luật Bưu chính. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp bán lẻ và thương mại điện tử tự thực hiện các hoạt động lưu kho, đóng gói, xử lý đơn hàng trước khi bàn giao cho đơn vị vận chuyển. Dù các hoạt động này tương đồng với mô tả trong Dự thảo, nhưng về bản chất không phải là dịch vụ bưu chính.
Điều này có thể dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp thuộc lĩnh vực khác phải chịu sự điều chỉnh của Luật Bưu chính và phát sinh thêm trách nhiệm pháp lý, trong khi chưa có cơ sở thuyết phục về sự cần thiết.
Ngoài ra, VCCI cũng chỉ ra sự thiếu thống nhất giữa định nghĩa dịch vụ bưu chính tại Điều 3 và tiêu chí xác định dịch vụ bưu chính tại Điều 5 của Dự thảo. Trong khi Điều 5 yêu cầu mỗi bưu gửi phải được xử lý đơn lẻ, có định danh và thực hiện trên cơ sở mạng bưu chính, thì các hoạt động lưu kho, đóng gói thông thường lại không nhất thiết đáp ứng các tiêu chí này.
Theo VCCI, Luật Bưu chính năm 2010 đã xác định rõ dịch vụ bưu chính là hoạt động chấp nhận, vận chuyển và phát bưu gửi qua mạng bưu chính. Khái niệm này phản ánh đúng bản chất cốt lõi của ngành và tránh chồng lấn với các lĩnh vực dịch vụ khác.
Từ đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo giữ nguyên định nghĩa theo Luật hiện hành; trường hợp cần điều chỉnh các hoạt động hỗ trợ thì quy định thành nhóm dịch vụ giá trị gia tăng riêng, đồng thời làm rõ các hoạt động lưu kho, đóng gói, xử lý đơn hàng do doanh nghiệp tự thực hiện cho hàng hóa của mình không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật.
Đối với quy định về đăng ký lại dịch vụ bưu chính tại Điều 15, VCCI cho rằng doanh nghiệp hiện phải đăng ký lại khi có thay đổi nội dung đăng ký, trong khi nhiều nội dung thay đổi chỉ mang tính kỹ thuật, không ảnh hưởng đến năng lực hoạt động.
Theo đó, việc yêu cầu đăng ký lại trong mọi trường hợp sẽ làm gia tăng thủ tục hành chính không cần thiết. VCCI kiến nghị chỉ yêu cầu đăng ký lại đối với các thay đổi mang tính trọng yếu và giao Chính phủ quy định cụ thể các trường hợp phải thực hiện.
Liên quan đến quy định về thu thập và sử dụng dữ liệu bưu chính tại Điều 44, VCCI nhận định Dự thảo đang tạo thêm một lớp điều chỉnh song song với Luật Dữ liệu và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân nhưng chưa xác định rõ nguyên tắc ưu tiên áp dụng.
Theo VCCI, việc tồn tại đồng thời nhiều quy định về cùng một vấn đề nhưng có cách diễn đạt pháp lý khác nhau có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các cơ quan quản lý.
Ngoài ra, Dự thảo cũng chưa quy định thời hạn lưu trữ dữ liệu tối đa mà chỉ giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết. Trong bối cảnh doanh nghiệp bưu chính xử lý hàng tỷ bưu gửi mỗi năm, việc kéo dài thời gian lưu trữ sẽ làm tăng đáng kể chi phí đầu tư hạ tầng dữ liệu.
Đáng chú ý, quy định cho phép doanh nghiệp sử dụng dữ liệu đã thu thập hợp pháp để cải tiến chất lượng dịch vụ mà không yêu cầu sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cũng được cho là có nguy cơ chưa tương thích với các nguyên tắc của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Vì vậy, VCCI đề nghị ưu tiên áp dụng các quy định của Luật Dữ liệu và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, chỉ quy định những nội dung đặc thù thực sự cần thiết đối với lĩnh vực bưu chính và bổ sung giới hạn tối đa về thời gian lưu trữ dữ liệu ngay trong Luật.
