Thị trường

Việc UBND TP Hà Nội ban hành Chỉ thị số 16 về thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội không chỉ nhằm hoàn thành chỉ tiêu Chính phủ giao mà còn đánh dấu bước chuyển từ hoàn thiện cơ chế sang đẩy nhanh thực thi.

Đẩy nhanh thực thi

Trọng tâm của Chỉ thị là rút ngắn thủ tục đầu tư, phân công rõ trách nhiệm từng cơ quan và gắn tiến độ với trách nhiệm người đứng đầu nhằm sớm đưa các dự án vào triển khai, qua đó gia tăng nguồn cung cho thị trường.

Theo đó, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành tối thiểu 18.700 căn hộ nhà ở xã hội trong năm 2026 theo chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao, đồng thời phấn đấu đưa 25.000 - 27.000 căn hộ đủ điều kiện cung ứng ra thị trường. Thành phố cũng yêu cầu khởi công toàn bộ 114 dự án trong 6 tháng cuối năm và đẩy nhanh tiến độ để khoảng 77 dự án hoàn thành phần móng, tạo nguồn cung khoảng 46.100 căn hộ.

Các mục tiêu này phản ánh quyết tâm đưa các dự án từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai thực tế, thay vì tiếp tục kéo dài ở khâu thủ tục. Hiện Hà Nội có 147 dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc giao chủ đầu tư với quy mô khoảng 132.000 căn hộ, tổng vốn đầu tư hơn 290.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, mới có 30 dự án được khởi công, cho thấy dư địa phát triển vẫn còn rất lớn nếu các điểm nghẽn về thủ tục và mặt bằng được tháo gỡ.

Điểm đáng chú ý nhất của Chỉ thị số 16 là việc Hà Nội áp dụng cơ chế "làn xanh" đối với toàn bộ thủ tục liên quan đến nhà ở xã hội. Theo đó, thành phố yêu cầu cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư, đất đai và xây dựng, đồng thời ưu tiên xử lý ngay các dự án đã có mặt bằng sạch để có thể khởi công trong tháng 7 và tháng 8/2026.

Song song với việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, Hà Nội cũng phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành và chính quyền địa phương. Từ công tác thẩm định dự án, cấp phép xây dựng đến giao đất, giải phóng mặt bằng đều được gắn với thời hạn cụ thể và cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên. Thành phố cũng yêu cầu Tổ công tác đặc biệt định kỳ rà soát tiến độ từng dự án để kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh.

Đáng chú ý, Chỉ thị đưa ra chế tài rõ ràng đối với các chủ đầu tư chậm triển khai. Những trường hợp không thực hiện đúng cam kết, không có lý do chính đáng sẽ bị xem xét thu hồi dự án hoặc không tiếp tục được giao thực hiện các dự án khác. Đây được xem là bước chuyển từ quản lý thủ tục sang quản trị tiến độ, hướng tới nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV cho rằng, cải cách thủ tục đầu tư là điều kiện quan trọng để tăng tốc phát triển nhà ở xã hội. Thực tế cho thấy, thời gian chuẩn bị đầu tư càng kéo dài thì chi phí vốn của doanh nghiệp càng tăng, làm giảm hiệu quả dự án và ảnh hưởng đến khả năng mở rộng nguồn cung.

Theo vị chuyên gia, việc ưu tiên giải quyết thủ tục theo cơ chế "làn xanh", rút ngắn thời gian xử lý và phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan sẽ giúp giảm chi phí thời gian, tạo điều kiện để dự án sớm được triển khai. Tuy nhiên, cải cách thủ tục chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng việc chuẩn bị quỹ đất, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn vốn và sự phối hợp đồng bộ giữa các đơn vị trong quá trình thực hiện.

Cân bằng nguồn cung

Việc đẩy nhanh thủ tục đầu tư được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết điểm nghẽn lớn nhất của phân khúc nhà ở xã hội hiện nay là nguồn cung. Trong nhiều năm qua, nhu cầu về nhà ở giá phù hợp luôn ở mức cao, song số lượng dự án được triển khai và hoàn thành vẫn chưa đáp ứng được thực tế. Trong khi đó, nguồn cung nhà ở thương mại lại chủ yếu tập trung ở phân khúc trung và cao cấp, khiến cơ cấu sản phẩm trên thị trường chưa thực sự cân đối.

Ông Nguyễn Văn Đính - Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) nhận định, để thị trường phát triển bền vững cần gia tăng nguồn cung nhà ở có giá phù hợp, trong đó nhà ở xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng cơ cấu sản phẩm. Khi các điểm nghẽn về thủ tục đầu tư được tháo gỡ và dự án được triển khai đúng tiến độ, nguồn cung sẽ từng bước được cải thiện, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa nhu cầu ở thực và khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Nếu đạt mục tiêu đưa 25.000 - 27.000 căn hộ đủ điều kiện cung ứng ra thị trường trong năm 2026, Hà Nội sẽ bổ sung đáng kể nguồn cung cho phân khúc nhà ở giá phù hợp, đồng thời giảm áp lực lên thị trường nhà ở thương mại. Việc khởi công đồng loạt các dự án cũng tạo hiệu ứng lan tỏa đối với nhiều lĩnh vực như xây dựng, vật liệu, tư vấn thiết kế, tài chính và lao động, qua đó đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế của thành phố.

Động thái của Hà Nội cũng phù hợp với định hướng của Chính phủ về đẩy nhanh Đề án đầu tư xây dựng ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030. Thời gian qua, Chính phủ liên tục yêu cầu các bộ, ngành và địa phương rà soát quỹ đất, tháo gỡ vướng mắc pháp lý, cải cách thủ tục đầu tư và thúc đẩy giải ngân các chương trình tín dụng ưu đãi nhằm tăng tốc phát triển phân khúc này.

Có thể thấy, việc Hà Nội áp dụng cơ chế "làn xanh" cho các dự án nhà ở xã hội không đơn thuần là rút ngắn thời gian xử lý thủ tục mà hướng tới nâng cao hiệu quả thực thi chính sách. Khi các dự án được triển khai đúng tiến độ, nguồn cung sẽ được cải thiện, qua đó góp phần cân bằng cơ cấu sản phẩm, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ở thực và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng kinh tế của Thủ đô.

Mẫn Nhi