24h

Kiến nghị của cử tri tỉnh Cà Mau về việc bãi bỏ bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự đối với xe mô tô, xe gắn máy tiếp tục thu hút sự quan tâm khi chạm tới một chính sách đã gây nhiều ý kiến trái chiều trong nhiều năm qua.

Phản hồi kiến nghị của cử tri, Bộ Tài chính cho biết đã thành lập tổ nghiên cứu để rà soát toàn diện việc thực hiện loại hình bảo hiểm này; đồng thời nghiên cứu, đề xuất sửa đổi những quy định còn bất cập.

Song, điều dư luận quan tâm có lẽ không chỉ là giữ hay bỏ loại hình bảo hiểm này. Thực tế, sau nhiều năm triển khai, điều người dân mong đợi hơn là chính sách có thực sự phát huy hiệu quả khi rủi ro xảy ra hay không.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh câu chuyện này, Luật sư Lê Thị Nhung – Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là một cơ chế chia sẻ rủi ro mang ý nghĩa xã hội, được thiết kế nhằm bảo vệ bên thứ ba bị thiệt hại về sức khỏe, tính mạng hoặc tài sản trong các vụ tai nạn giao thông.

Theo Luật sư Lê Thị Nhung, khác với bảo hiểm vật chất phương tiện, loại hình bảo hiểm này không nhằm bồi thường cho chính chiếc xe của người tham gia bảo hiểm, mà hướng đến việc bảo đảm quyền lợi của người bị thiệt hại, kể cả trong trường hợp người gây tai nạn không có hoặc không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ dân sự.

"Nếu đặt vấn đề bãi bỏ bảo hiểm bắt buộc, đồng nghĩa với việc cũng cần tính đến một cơ chế khác có thể bảo đảm quyền lợi của người bị thiệt hại. Vì vậy, cần đánh giá đầy đủ cả lợi ích xã hội mà chính sách đang hướng tới trước khi quyết định điều chỉnh", Luật sư Lê Thị Nhung phân tích.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, điều khiến bảo hiểm bắt buộc xe máy liên tục trở thành chủ đề tranh luận không hẳn nằm ở mục tiêu của chính sách, mà ở hiệu quả thực thi.

Nhiều người vẫn mua bảo hiểm hằng năm vì đây là quy định bắt buộc. Thế nhưng, khi nhắc đến việc yêu cầu bồi thường sau một vụ va chạm, không ít người lại bày tỏ tâm lý e ngại vì cho rằng thủ tục còn rườm rà, thời gian giải quyết kéo dài hoặc chưa nắm rõ mình được hưởng những quyền lợi gì.

Việc mua bảo hiểm không khó, nhưng để được bồi thường trong nhiều trường hợp lại không hẳn đơn giản. Chính vì vậy, không ít người chỉ coi giấy chứng nhận bảo hiểm là một loại giấy tờ cần có khi tham gia giao thông, thay vì một cơ chế có thể hỗ trợ mình khi rủi ro xảy ra. Theo Luật sư Lê Thị Nhung, đây cũng là điểm cần được ưu tiên tháo gỡ nếu chính sách tiếp tục được duy trì.

"Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy, hiệu quả của bảo hiểm bắt buộc không chỉ được bảo đảm bằng chế tài đối với người không tham gia, mà còn phụ thuộc rất lớn vào cơ chế bồi thường. Khi quy trình được thiết kế đơn giản, minh bạch, dữ liệu giữa cơ quan công an, cơ sở y tế và doanh nghiệp bảo hiểm được kết nối, người dân sẽ không phải tự thu thập quá nhiều giấy tờ, thời gian giải quyết hồ sơ cũng được rút ngắn đáng kể", Luật sư Lê Thị Nhung cho biết.

Theo Luật sư Lê Thị Nhung, những kinh nghiệm này có thể là gợi mở để Việt Nam tiếp tục hoàn thiện chính sách trong quá trình sửa đổi các quy định hiện hành. Nếu tiếp tục duy trì bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự đối với xe mô tô, xe gắn máy thì trọng tâm sửa đổi cần tập trung nhiều hơn vào khâu tổ chức thực thi, thay vì chỉ điều chỉnh các quy định mang tính kỹ thuật.

"Điều người dân quan tâm nhất là khi rủi ro xảy ra, họ có được bồi thường nhanh chóng, đầy đủ và thuận tiện hay không. Vì vậy, cần tiếp tục đơn giản hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian giải quyết bồi thường; đồng thời tăng cường kết nối dữ liệu giữa cơ quan công an, cơ sở y tế và doanh nghiệp bảo hiểm để giảm bớt những giấy tờ người dân phải tự cung cấp", Luật sư Lê Thị Nhung đề xuất.

Theo luật sư, cùng với việc cải cách thủ tục, cũng cần quy định rõ hơn trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm trong từng khâu tiếp nhận, xác minh và chi trả; tăng cường cơ chế giám sát, xử lý đối với các trường hợp chậm giải quyết hồ sơ hoặc làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người tham gia bảo hiểm.

Việc Bộ Tài chính tổ chức rà soát toàn diện chính sách được kỳ vọng sẽ không chỉ trả lời câu hỏi có nên tiếp tục duy trì bảo hiểm bắt buộc xe máy hay không, mà còn là dịp nhìn lại những bất cập đã tồn tại nhiều năm trong quá trình thực hiện để có giải pháp khắc phục phù hợp.

“Một chính sách chỉ có thể tồn tại bền vững khi người dân nhìn thấy giá trị trong thực tế, chứ không phải chỉ trên giấy tờ. Với bảo hiểm bắt buộc xe máy cũng vậy, niềm tin không được tạo nên bằng quy định bắt buộc, mà bằng những lần bồi thường được giải quyết đúng, đủ và kịp thời”, Luật sư Nhung nói.

Nguyễn Giang