Du lịch

Thăng Long tứ trấn từ lâu được xem là một trong những sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng của Thủ đô. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhu cầu trải nghiệm của du khách ngày càng đa dạng, việc khai thác các giá trị di sản theo hướng liên kết, gia tăng tương tác và nâng cao chất lượng sản phẩm đang trở thành yêu cầu đặt ra đối với ngành du lịch Hà Nội.

Theo đó, Sở Du lịch Hà Nội đã phối hợp với các đơn vị xây dựng tuyến du lịch kết nối đền Ngọc Sơn với Thăng Long tứ trấn, đồng thời bổ sung nhiều hoạt động trải nghiệm nhằm tạo nên một sản phẩm mang dấu ấn riêng của Thủ đô.

Từ không gian tín ngưỡng đến sản phẩm du lịch đặc trưng

Hình thành từ nhiều thế kỷ trước, bốn ngôi đền ở bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc của kinh thành Thăng Long được xây dựng để trấn giữ và bảo vệ kinh đô, phản ánh khát vọng về sự bình yên, hưng thịnh của dân tộc. Hệ thống tín ngưỡng này không chỉ mang giá trị lịch sử, văn hóa mà còn là nguồn tài nguyên quan trọng cho phát triển du lịch.

Thăng Long tứ trấn gồm đền Bạch Mã ở phía Đông, đền Voi Phục ở phía Tây, đền Kim Liên ở phía Nam và đền Quán Thánh ở phía Bắc. Mỗi di tích đều gắn với một vị thần có công bảo vệ đất nước, được các triều đại phong kiến tôn kính và lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc.

Đền Bạch Mã trên phố Hàng Buồm, phường Hoàn Kiếm là ngôi đền cổ nhất trong hệ thống Tứ trấn, thờ thần Long Đỗ - Thành hoàng của kinh thành Thăng Long.

Đền Voi Phục nằm trong khuôn viên Công viên Thủ Lệ, thuộc phường Giảng Võ, thờ Linh Lang Đại Vương. Tên gọi của di tích bắt nguồn từ đôi voi đá quỳ phục trước cổng đền, biểu tượng cho lòng trung thành và sức mạnh bảo vệ kinh thành.

Đền Kim Liên thuộc phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, thờ Cao Sơn Đại Vương. Ngoài giá trị kiến trúc và tín ngưỡng, di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật, sắc phong cùng tư liệu quý về lịch sử Thăng Long, trong đó có tấm bia đá "Cao Sơn Đại Vương thần từ bi minh tịnh tự" do sử thần Lê Tung soạn năm 1510.

Trong khi đó, đền Quán Thánh ở phường Ba Đình nổi bật với tượng đồng Huyền Thiên Trấn Vũ cao gần 4m, nặng khoảng 4 tấn, được đúc từ thế kỷ XVII và được xem là một trong những kiệt tác nghệ thuật đúc đồng của Việt Nam. Khuôn viên đền hiện vẫn còn nhiều cây muỗm cổ có tuổi đời hơn 300 năm.

Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mỗi di tích còn lưu giữ những câu chuyện về quá trình hình thành kinh thành Thăng Long, phản ánh tín ngưỡng dân gian và bản sắc văn hóa của người Hà Nội. Đây cũng là nền tảng để xây dựng những sản phẩm du lịch có chiều sâu, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động tham quan đơn thuần.

Tạo chuỗi trải nghiệm, gia tăng sức hút điểm đến

Nhằm nâng cao chất lượng tuyến du lịch, Sở Du lịch Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 17/KH-SDL về nâng cao chất lượng tuyến du lịch kết nối các Di tích quốc gia đặc biệt trên địa bàn thành phố đối với điểm đền Ngọc Sơn và Thăng Long tứ trấn năm 2026.

Ngày 29/5, Sở Du lịch Hà Nội tổ chức đoàn khảo sát với sự tham gia của các chuyên gia và hơn 50 đơn vị lữ hành nhằm nghiên cứu, hoàn thiện tuyến kết nối giữa đền Ngọc Sơn, khu vực hồ Hoàn Kiếm và Thăng Long tứ trấn.

Điểm mới của tuyến trải nghiệm là tại mỗi di tích đều có thẻ tham quan tích hợp các mật mã, giúp du khách lắng nghe những câu chuyện văn hóa, tham gia giải mã câu đố theo hành trình và khám phá từng điểm đến theo hình thức tương tác.

Bên cạnh đó, việc tăng cường giao lưu giữa du khách với đội ngũ hướng dẫn viên và những người đang làm việc tại di tích góp phần nâng cao chất lượng trải nghiệm. Các điểm đến cũng đang tiếp tục hoàn thiện không gian trải nghiệm riêng, đồng thời bố trí khu vực trưng bày sản phẩm lưu niệm mang đặc trưng làng nghề Hà Nội và dấu ấn của từng điểm đến.

Theo Chủ tịch Chi hội Du lịch Xanh Việt Nam Phùng Quang Thắng, việc kết nối đền Ngọc Sơn với Thăng Long tứ trấn xuất phát từ lợi thế của không gian văn hóa hồ Hoàn Kiếm - trung tâm di sản, đồng thời là nơi lưu giữ ký ức nghề của Hà Nội. Khi được kết nối với Thăng Long tứ trấn và các điểm đến khác của Thủ đô, khu vực này sẽ hình thành hệ thống chương trình và sản phẩm du lịch mới.

"Trong bối cảnh chúng ta đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, Thăng Long tứ trấn sẽ trở thành một trong những điểm nhấn để các doanh nghiệp du lịch phát huy giá trị di sản, từ đó xây dựng các sản phẩm du lịch mới có chiều sâu và bản sắc riêng", ông Phùng Quang Thắng cho biết.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tiến Đạt - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội nhận định tuyến trải nghiệm kết nối đền Ngọc Sơn với Thăng Long tứ trấn đang tạo ra sự khác biệt trong hệ thống sản phẩm văn hóa của Hà Nội. Theo ông, để sản phẩm tiếp cận được đông đảo du khách, cần tăng cường quảng bá với thông điệp "Đến Hà Nội nhất định phải đến Thăng Long tứ trấn", đồng thời nâng cao chất lượng công tác thuyết minh để mỗi điểm đến có thể kể những câu chuyện hấp dẫn về lịch sử và văn hóa Thủ đô.

Trong thời gian tới, Sở Du lịch Hà Nội sẽ tiếp tục khảo sát các tuyến liên kết gồm đền Ngọc Sơn - hồ Hoàn Kiếm - đền Bạch Mã; Lăng Bác - đền Quán Thánh - đường Thanh Niên - chùa Trấn Quốc; đền Kim Liên và vùng phụ cận; đền Voi Phục - Công viên Thủ Lệ và vùng phụ cận.

Thông qua hoạt động khảo sát, các đơn vị sẽ đánh giá hiện trạng hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch cũng như khả năng khai thác giá trị hệ thống di tích để hình thành những sản phẩm mang bản sắc riêng gắn với từng điểm đến. Việc tăng cường kết nối giữa các di tích và danh thắng trong khu vực được kỳ vọng sẽ góp phần tạo nên chuỗi trải nghiệm đồng bộ, nâng cao giá trị của tài nguyên di sản và tăng sức hấp dẫn cho du lịch Hà Nội.

Minh Châu