Nghiên cứu - Trao đổi
Cần tháo gỡ điểm nghẽn cho điện khí, điện gió ngoài khơi
Để hoàn thiện các cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý ổn định, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, góp ý sửa Luật Điện lực, một số ý kiến cho rằng, cần tháo gỡ điểm nghẽn cho điện khí, điện gió ngoài khơi.
Mặc dù mới được sửa đổi năm 2024, tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện, bên cạnh những kết quả đạt được, Luật Điện lực đã bộc lộ một số bất cập cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển mới, đồng thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển kinh tế tư nhân, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Trên cơ sở đó, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực được xây dựng với mục tiêu tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho phát triển ngành điện; tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; tạo điều kiện huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư phát triển điện lực; thúc đẩy phát triển thị trường điện cạnh tranh, các loại hình năng lượng mới, năng lượng tái tạo và bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.
Đánh giá cao sự phù hợp của Dự án Luật Điện lực (sửa đổi) trong việc thể chế hóa các chủ trương của Đảng và đáp ứng yêu cầu phát triển ngành điện trong giai đoạn mới, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, để tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý ổn định, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, một số ý kiến cho rằng, cần tháo gỡ điểm nghẽn cho điện khí LNG, điện gió ngoài khơi.
Tham gia góp ý tại Hội thảo “Góp ý hoàn thiện Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực” vừa qua, TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc tiếp thu nhiều ý kiến để tháo gỡ các vướng mắc cho lĩnh vực năng lượng. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, đặc biệt là thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Dự thảo cần có những cơ chế mạnh mẽ và thực chất hơn đối với điện gió ngoài khơi và điện khí LNG.
Cụ thể, đối với điện gió ngoài khơi, TS Nguyễn Quốc Thập đề xuất, xây dựng cơ chế đặc thù, mang tính thí điểm đối với các dự án điện gió ngoài khơi tiên phong, cho phép nhà đầu tư thực hiện đồng bộ các bước khảo sát, nghiên cứu và chuẩn bị đầu tư, thay vì quy trình tuần tự như hiện nay.
Theo TS Nguyễn Quốc Thập, nên cho phép nhà đầu tư được triển khai đồng thời công tác khảo sát, nghiên cứu tiền khả thi và nghiên cứu khả thi. Sau khi kết quả được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, nghiệm thu, mới chuyển sang các bước đầu tư tiếp theo. Cơ chế này sẽ giảm đáng kể thời gian chuẩn bị dự án, đồng thời tạo động lực thu hút các nhà đầu tư có năng lực.
Bên cạnh đó, cần quy định rõ vai trò của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) trong triển khai các dự án điện gió ngoài khơi, đồng thời cho phép tận dụng hạ tầng dầu khí hiện hữu để phát triển loại hình năng lượng này.
Đối với điện khí LNG, TS Nguyễn Quốc Thập cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là cơ chế chia sẻ rủi ro chưa đủ rõ ràng, khiến nhiều dự án chưa thể đạt quyết định đầu tư cuối cùng (FID).
Vì vậy, Luật cần tạo hành lang pháp lý ổn định hơn, hoàn thiện cơ chế hợp đồng mua bán điện và phân bổ rủi ro hợp lý giữa Nhà nước và nhà đầu tư để các dự án có thể huy động vốn, triển khai đúng tiến độ, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thực hiện mục tiêu chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.
Đồng quan điểm, tham gia góp ý, một số chuyên gia cũng bày tỏ, để đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng, Dự thảo cần tiếp tục bổ sung các quy định mang tính nền tảng cho những lĩnh vực mới. Trong đó, cần có cơ chế rõ ràng hơn cho toàn bộ chuỗi giá trị LNG, từ nhập khẩu, kho cảng, hạ tầng vận chuyển đến nhà máy điện, đồng thời bảo đảm cơ chế đầu tư dài hạn để thu hút doanh nghiệp tham gia.
Với điện gió ngoài khơi, cân nhắc bổ sung chính sách khuyến khích phát triển, tạo hành lang pháp lý cho các dự án tiên phong, đồng thời tận dụng hạ tầng, năng lực kỹ thuật của các ngành công nghiệp trong nước, đặc biệt là dầu khí, nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Cùng với các vấn đề đã nêu, nhiều ý kiến cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục cân nhắc, các nội dung liên quan đến chính sách về phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính; các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong đầu tư phát triển điện lực; cơ chế phát triển nguồn điện, lưới điện và huy động các nguồn lực xã hội cho phát triển ngành điện... cùng với đó, rà soát tính thống nhất, đồng bộ của Dự án Luật (sửa đổi) với các luật có liên quan; đánh giá tính khả thi của các quy định mới, nhất là những nội dung có tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và quản lý Nhà nước.