Kinh tế địa phương
Quảng Trị: Từ sáng kiến đến chuỗi giá trị nông nghiệp
Từ các sáng kiến được vinh danh, Quảng Trị đang hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng nông nghiệp bền vững với sự đồng hành của nhiều chủ thể.
Nền tảng cho nông nghiệp bền vững
Mỗi mùa mưa bão, mỗi đợt hạn hán hay xâm nhập mặn đều đặt ra những bài toán mới cho nông nghiệp Quảng Trị. Trong bối cảnh đó, điều ngành nông nghiệp cần không chỉ là thêm nguồn lực đầu tư mà còn là những giải pháp mới, xuất phát từ chính thực tiễn sản xuất.
Việc 14 sáng kiến được vinh danh tại Cuộc thi “Sáng tạo khoa học kỹ thuật trong phát triển kinh tế nông nghiệp, thích ứng biến đổi khí hậu” do Chính phủ và nhân dân Ireland tài trợ - vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một lễ trao giải. Đây là bước khởi đầu cho nỗ lực hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nơi ý tưởng được phát hiện, nuôi dưỡng và chuyển hóa thành động lực phát triển.
Thay vì chỉ tôn vinh những sáng kiến xuất sắc, Ban tổ chức hướng đến việc hỗ trợ hoàn thiện, thử nghiệm và nhân rộng các giải pháp có khả năng ứng dụng cao. Các nhóm tham gia còn được chuyên gia tư vấn về công nghệ, tài chính và mô hình triển khai để tăng cơ hội đưa ý tưởng vào thực tế.
Bà Edel Cribbin - Trưởng Bộ phận Hợp tác Phát triển thuộc Đại sứ quán Ireland tại Việt Nam cho rằng: “đổi mới sáng tạo từ cộng đồng chính là nền tảng quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp có khả năng chống chịu tốt hơn trước biến đổi khí hậu”.
Đổi mới sáng tạo không còn là câu chuyện của các viện nghiên cứu hay trường đại học, mà mở rộng đến nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, thanh niên khởi nghiệp và cộng đồng địa phương. Chính những người trực tiếp đối mặt với tác động của biến đổi khí hậu cũng là những người hiểu rõ nhất đâu là “điểm nghẽn” cần tháo gỡ.
Cách tiếp cận này còn cho thấy Quảng Trị không chỉ tìm kiếm những sáng kiến giúp tăng năng suất, mà hướng tới xây dựng một nền nông nghiệp xanh, có khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và tạo ra giá trị gia tăng trên toàn chuỗi sản xuất.
Từ phòng họp đến đồng ruộng
Một minh chứng rõ nét cho hướng đi này là mô hình lúa hữu cơ Sepon tại Quảng Trị. Thay vì chỉ dừng ở sản xuất nguyên liệu, mô hình được phát triển theo chuỗi liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp, từ khâu cung ứng giống, quy trình canh tác hữu cơ, kiểm soát chất lượng đến bao tiêu sản phẩm.
Bảy nhóm lĩnh vực ưu tiên của cuộc thi cũng phản ánh bức tranh phát triển nông nghiệp mà Quảng Trị đang hướng tới. Từ chuyển đổi số, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu đến phát triển chuỗi giá trị và sinh kế cho phụ nữ, thanh niên, các chủ đề đều vượt ra ngoài phạm vi sản xuất đơn thuần.
Nổi bật có thể kể đến như Mô hình nuôi tôm càng xanh “vượt lũ” thích ứng với biến đổi khí hậu vùng phá Tam Giang - Hạc Hải của Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh dịch vụ Nông nghiệp - Thủy sản Lộc Phát.
Không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro do ngập lụt mà còn mở ra cách tiếp cận mới trong nuôi trồng thủy sản: thay vì tìm cách chống lại thiên nhiên, người dân chủ động điều chỉnh mô hình sản xuất để thích nghi với thiên tai. Đây cũng là xu hướng được nhiều địa phương ven biển và vùng ngập nước trên thế giới theo đuổi nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
Điều đó cho thấy đổi mới sáng tạo được xem là động lực để tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái nông nghiệp, kết nối công nghệ, thị trường và cộng đồng nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản trong bối cảnh phát triển xanh và bền vững.
Muốn một sáng kiến trở thành giải pháp phục vụ sản xuất, cần một chuỗi hỗ trợ liên tục: hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm trên đồng ruộng, kết nối với doanh nghiệp, bảo hộ sở hữu trí tuệ, hỗ trợ vốn và xây dựng thị trường.
Ông Lê Văn Bảo, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị bày tỏ kỳ vọng các mô hình sẽ tiếp tục được hoàn thiện, nhân rộng và phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy chuyển đổi ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân và tăng cường khả năng thích ứng trước những biến động của khí hậu.