Quốc tế

Theo Tổng cục Hải quan Trung Quốc, xuất khẩu drone của nước này trong nửa đầu năm đã tăng 26%, lên 2,42 triệu chiếc. Trong cùng kỳ, xuất khẩu sang Mỹ giảm hơn 40%.

Tuy nhiên, sự gia tăng các lô hàng sang những thị trường mới nổi đang giúp bù đắp phần thiếu hụt.

Trung Quốc đang thúc đẩy khái niệm “nền kinh tế tầm thấp”. Dẫn đầu bởi những nhà sản xuất drone như DJI, các doanh nghiệp Trung Quốc đang tăng cường năng lực sản xuất thành phẩm cũng như các linh kiện quan trọng trong nước.

Một trong những hướng mở rộng là đưa sản phẩm ra các quốc gia tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), chiến lược phát triển cơ sở hạ tầng và kinh tế xuyên biên giới do Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thúc đẩy.

Tháng 3, Liên đoàn Công thương Toàn quốc Trung Quốc (ACFIC) công bố kế hoạch thúc đẩy xuất khẩu drone trên nhiều thị trường. Theo đó, các doanh nghiệp sẽ xuất khẩu drone thành phẩm sang Đông Nam Á, đồng thời xây dựng mạng lưới logistics tại khu vực này. Drone phục vụ kiểm tra đường ống sẽ được xuất khẩu sang Trung Đông, trong khi các nước châu Phi sẽ tiếp nhận drone phục vụ nông nghiệp và vận chuyển hàng hóa.

Nhu cầu đối với drone tiếp tục tăng trong các lĩnh vực như kiểm tra cơ sở hạ tầng, logistics, nông nghiệp và nhiều ứng dụng khác.

Một lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất drone tại tỉnh Giang Tô, hiện xuất khẩu sang Đông Nam Á và các khu vực khác, cho biết công ty dự kiến nâng tỷ trọng doanh thu từ thị trường nước ngoài từ 10-15% lên 50% trong vòng ba năm.

Theo Tổng cục Hải quan Trung Quốc, xuất khẩu drone sang Philippines tăng 68% trong nửa đầu năm. Xuất khẩu sang Đức và Malaysia tăng hơn gấp đôi, trong khi xuất khẩu sang Pakistan tăng 13 lần. Riêng xuất khẩu sang Campuchia tăng tới 163 lần.

Tại Campuchia, Bộ Nội vụ nước này đã ký thỏa thuận với Đại học Dạy nghề và Kỹ thuật Nam Ninh của Trung Quốc nhằm hợp tác về drone và các công nghệ tiên tiến khác. Trường đại học này sẽ hỗ trợ đào tạo và hướng dẫn việc sử dụng drone trong duy trì trật tự công cộng và ứng phó thiên tai.

Philippines cũng đã triển khai chính sách trợ cấp nhằm khuyến khích sử dụng drone trong canh tác lúa từ năm 2024. Nhiều drone được sử dụng tại nước này được sản xuất tại Trung Quốc.

Theo DJI, đến cuối tháng 6, hơn 700.000 drone nông nghiệp của hãng đang được sử dụng trên toàn thế giới, tăng gấp đôi trong vòng ba năm. Những con số này cho thấy drone đang dần chuyển từ một thiết bị công nghệ chuyên dụng thành một công cụ sản xuất trong nhiều ngành kinh tế.

Nông nghiệp đang là một trong những lĩnh vực có tiềm năng lớn nhất đối với drone tại Đông Nam Á. Khu vực có ngành nông nghiệp quy mô lớn, nhiều vùng trồng lúa và cây công nghiệp, trong khi chi phí lao động và tình trạng thiếu nhân lực tại một số địa bàn ngày càng tạo áp lực lên sản xuất.

Khi kết hợp với cảm biến, hình ảnh trên không và phần mềm phân tích, thiết bị này còn có thể trở thành một phần của hệ thống nông nghiệp chính xác, giúp người sản xuất sử dụng nước, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hiệu quả hơn.

Indonesia đang thử nghiệm và mở rộng việc sử dụng drone trong sản xuất nông nghiệp, trong đó có các hoạt động phun thuốc, giám sát cây trồng và hiện đại hóa canh tác lúa. Philippines cũng đang thúc đẩy ứng dụng drone trong sản xuất lúa thông qua các chương trình hỗ trợ.

Tại Thái Lan, cơ quan hàng không đã xây dựng các quy định riêng đối với hoạt động của drone nông nghiệp, cho thấy lĩnh vực này đã phát triển tới mức cần một cơ chế quản lý chuyên biệt.

Không chỉ nông nghiệp, nhu cầu khảo sát và kiểm tra hạ tầng cũng đang tạo ra một thị trường đáng kể. Đông Nam Á đang đầu tư mạnh vào đường bộ, đường sắt, cảng biển, khu công nghiệp, năng lượng và các dự án đô thị. Drone có thể giúp lập bản đồ công trường, theo dõi tiến độ xây dựng, đo đạc địa hình và kiểm tra những khu vực khó tiếp cận.

Singapore đang cho thấy một hướng phát triển khác của thị trường UAV khi tập trung vào những ứng dụng công nghiệp có giá trị cao. Tại Singapore Airshow 2026, ST Engineering giới thiệu drone chở hàng chạy hoàn toàn bằng điện có khả năng mang tải 100 kg trong phạm vi hơn 70 km, với mục tiêu chứng nhận vào năm 2028.

Điều này cho thấy thị trường khu vực đang dần mở rộng từ những drone phục vụ cá nhân sang các hệ thống UAV công nghiệp có tải trọng lớn.

Tuy nhiên, logistics bằng drone vẫn cần thêm thời gian để phát triển trên quy mô lớn. Ngoài vấn đề công nghệ, doanh nghiệp phải giải quyết các yêu cầu liên quan đến hành lang bay, kiểm soát không lưu, an toàn, thời lượng pin, thời tiết, điểm cất và hạ cánh cũng như khả năng tích hợp với mạng lưới logistics hiện hữu.

Việt Nam cũng là một trong những thị trường đáng chú ý của xu hướng này nhờ quy mô sản xuất nông nghiệp lớn và nhu cầu nâng cao năng suất lao động. Các thiết bị không người lái đã bắt đầu được sử dụng trong nông nghiệp Việt Nam từ năm 2017, ban đầu tập trung tại một số địa phương Đồng bằng sông Cửu Long, sau đó mở rộng sang nhiều khu vực khác và ứng dụng ngày càng đa dạng, từ phun thuốc bảo vệ thực vật đến gieo hạt, bón phân và giám sát cây trồng.

Điều đáng chú ý là cơ hội của Việt Nam không chỉ nằm ở việc nhập khẩu và sử dụng drone. Khi thị trường trưởng thành, giá trị kinh tế có thể dịch chuyển sang các dịch vụ đi kèm như vận hành thiết bị, bảo trì, đào tạo, lập bản đồ, xử lý dữ liệu và cung cấp giải pháp trọn gói cho nông nghiệp, xây dựng và hạ tầng.

Sự mở rộng của drone tại Đông Nam Á cũng cho thấy cuộc cạnh tranh trong ngành đang chuyển dần từ bán thiết bị sang cung cấp cả một hệ sinh thái.

Lợi thế của các nhà sản xuất Trung Quốc nằm ở năng lực sản xuất quy mô lớn, chuỗi cung ứng linh kiện và mức giá cạnh tranh. Khi chi phí thiết bị giảm, nhiều doanh nghiệp và người sử dụng tại các thị trường mới nổi có thể tiếp cận công nghệ dễ dàng hơn.

Nhưng về dài hạn, giá trị của thị trường có thể nằm nhiều hơn ở phía sau chiếc drone: phần mềm lập kế hoạch bay, dữ liệu, bản đồ số, phân tích hình ảnh, dịch vụ vận hành, bảo trì và đào tạo.

Cẩm Anh