Hai chỉ số đo lường PMI tháng 7 của Trung Quốc cùng giảm, cho thấy sự phân hóa giữa khu vực Nhà nước, tư nhân và xuất khẩu.
Hai chỉ số quản trị mua hàng quan trọng của Trung Quốc cùng cho thấy hoạt động sản xuất mất đà trong tháng 7. Tuy nhiên, mức độ và phạm vi suy yếu có sự khác biệt đáng kể, phản ánh khoảng cách giữa các doanh nghiệp lớn, khu vực Nhà nước với nhóm doanh nghiệp tư nhân, quy mô nhỏ và hướng xuất khẩu.
Ngày 4/8, chỉ số nhà quản trị mua hàng ngành sản xuất RatingDog, trước đây mang tên Caixin, giảm từ 51,7 điểm trong tháng 6 xuống 50,9 điểm trong tháng 7. Đây là mức thấp nhất trong bốn tháng và thấp hơn dự báo 51,5 điểm của giới phân tích.
Dù giảm, chỉ số này vẫn đứng trên ngưỡng 50 điểm, ranh giới phân định giữa mở rộng và thu hẹp hoạt động sản xuất.
Kết quả trên khác với chỉ số PMI chính thức do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố ngày 31/7. Chỉ số này giảm xuống 49,2 điểm, lần đầu rơi xuống dưới ngưỡng 50 sau năm tháng.
Trung Quốc công bố hai bộ chỉ số PMI sản xuất hằng tháng, được xây dựng từ những nhóm doanh nghiệp khác nhau.
PMI chính thức do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc khảo sát khoảng 3.000 doanh nghiệp và có tỷ trọng lớn hơn ở các doanh nghiệp quy mô lớn, doanh nghiệp Nhà nước. Chỉ số này phản ánh tương đối rõ hoạt động của các ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp từ đầu tư công, xây dựng và chính sách hỗ trợ của chính phủ.
Trong khi đó, khảo sát RatingDog lấy mẫu khoảng 430 nhà quản lý mua hàng, tập trung nhiều hơn vào doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng các nhà sản xuất xuất khẩu.
Khảo sát này trước đây mang thương hiệu Caixin. Sau khi công ty công nghệ tài chính RatingDog tại Thâm Quyến tiếp nhận quyền đặt tên từ giữa năm 2025, S&P Global tiếp tục là đơn vị biên soạn và duy trì phương pháp khảo sát. Vì vậy, chuỗi dữ liệu mới vẫn có thể so sánh với số liệu Caixin trước đây.
Sự khác biệt giữa hai chỉ số không đồng nghĩa với mâu thuẫn dữ liệu. Thay vào đó, kết quả cho thấy các nhóm doanh nghiệp đang đối mặt với điều kiện thị trường khác nhau.
PMI chính thức cho thấy hoạt động kinh tế trong nước suy yếu tương đối rõ. Chỉ số đơn hàng mới giảm xuống 48,5 điểm, mức thấp nhất kể từ năm 2023. Chỉ số xây dựng giảm còn 47 điểm, mức thấp nhất từng được ghi nhận, trong khi hoạt động dịch vụ cũng rơi vào vùng thu hẹp.
Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc xác định cầu nội địa yếu là một trong những lực cản chính đối với nền kinh tế, đồng thời cho rằng cần tăng cường hỗ trợ tài khóa.
Khảo sát RatingDog cho thấy tình hình tích cực hơn tại các doanh nghiệp tư nhân và hướng xuất khẩu. Chỉ số sản xuất vẫn ở trên ngưỡng 50 tháng thứ tám liên tiếp, đánh dấu một trong những giai đoạn mở rộng dài nhất trong 5 năm qua.
Đơn hàng mới tăng tháng thứ 14 liên tiếp, chuỗi tăng dài nhất kể từ năm 2018. Đơn hàng xuất khẩu mới cũng quay lại tăng trưởng sau 3 tháng suy giảm. Việc làm trong ngành sản xuất tăng tháng thứ hai liên tiếp, với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 8/2023.
Kết quả này cho thấy khu vực sản xuất tư nhân và hướng xuất khẩu vẫn duy trì được hoạt động, trong khi sự suy yếu tập trung rõ hơn ở xây dựng, tiêu dùng trong nước và các ngành phụ thuộc vào nhu cầu nội địa.
Đà giảm tốc trong tháng 7 xuất phát từ cả yếu tố ngắn hạn lẫn những vấn đề mang tính cơ cấu.
Trước hết, nền so sánh của quý II tương đối cao, sau khi hoạt động sản xuất ghi nhận giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất kể từ giữa năm 2024. Điều này khiến tốc độ tăng trong tháng 7 giảm rõ hơn.
Thời tiết bất lợi cũng ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng. Theo giới chức thống kê Trung Quốc, các đợt bão trong tháng đã làm gián đoạn tiến độ thi công tại nhiều khu vực.
Bên cạnh đó, tác động từ làn sóng đẩy mạnh xuất khẩu trước thời điểm các chính sách thuế quan mới của Mỹ có hiệu lực đang dần suy giảm. Trong những tháng trước, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã tăng sản lượng và giao hàng sớm nhằm hạn chế rủi ro thương mại.
Một tín hiệu khác cần được theo dõi là lượng tồn kho nguyên liệu đầu vào. Theo S&P Global, tồn kho của các nhà sản xuất đã tăng tháng thứ tám liên tiếp, chuỗi tăng dài nhất kể từ giai đoạn 2006-2007.
Khi lượng dự trữ đã ở mức cao, doanh nghiệp có xu hướng giảm mua nguyên liệu mới. Diễn biến này có thể ảnh hưởng đến nhu cầu đối với kim loại, năng lượng và các loại hàng hóa công nghiệp trong những tháng tới.
Sự suy yếu của nhu cầu nội địa tiếp tục làm gia tăng sức ép đối với Chính phủ Trung Quốc.
Tại cuộc họp cuối tháng 7, Bộ Chính trị Trung Quốc cam kết đánh giá đầy đủ những khó khăn của nền kinh tế và triển khai các chính sách mới vào thời điểm phù hợp. Tuy nhiên, các biện pháp cụ thể chưa được công bố.
Ông Lynn Song, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách khu vực Trung Quốc mở rộng của ING, nhận định dư địa hỗ trợ kinh tế của Trung Quốc nhiều khả năng tập trung vào chính sách tài khóa.
Khả năng Bắc Kinh tiếp tục mở rộng chi tiêu công, hỗ trợ tiêu dùng hoặc thúc đẩy đầu tư sẽ phụ thuộc vào mức độ suy giảm của cầu nội địa trong các tháng tiếp theo.
Diễn biến của ngành sản xuất Trung Quốc đặt ra cả rủi ro cạnh tranh và cơ hội thị trường đối với Việt Nam.
Việc đơn hàng xuất khẩu của các doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc tăng trở lại cho thấy năng lực cạnh tranh của hàng hóa nước này trên thị trường quốc tế vẫn ở mức cao. Hàng Việt Nam có thể chịu thêm áp lực tại những thị trường mà doanh nghiệp hai nước cùng cạnh tranh, nhất là khi chính sách thương mại của Mỹ tiếp tục thay đổi.
Trong khi đó, sự suy yếu của cầu nội địa Trung Quốc có thể làm giảm nhu cầu đối với nguyên liệu, nông sản và hàng hóa trung gian nhập khẩu từ Việt Nam. Tác động sẽ rõ hơn đối với những ngành phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc hoặc tham gia các công đoạn đầu của chuỗi sản xuất.
Ở chiều ngược lại, những biến động về chi phí, thuế quan và hoạt động sản xuất tại Trung Quốc có thể thúc đẩy doanh nghiệp quốc tế đa dạng hóa chuỗi cung ứng, tạo cơ hội cho Việt Nam.
Tuy nhiên, khả năng tận dụng xu hướng này phụ thuộc vào năng lực sản xuất, chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực và mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng.
