GDP Trung Quốc tăng trưởng 4,3% trong quý II, thấp hơn dự báo và chậm nhất kể từ năm 2022, gia tăng sức ép kích thích lên quốc gia này.
Nền kinh tế Trung Quốc giảm tốc mạnh trong quý II, khi tổng sản phẩm quốc nội (GDP) chỉ tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu Cục Thống kê Quốc gia (NBS) công bố ngày 15/7. Con số này thấp hơn mức dự báo 4,5% trong cuộc thăm dò của Reuters với 54 nhà kinh tế, và giảm rõ rệt so với mức 5,0% của quý I.
Tính theo quý, GDP tăng 0,9% trong quý II, phù hợp với dự báo của giới phân tích nhưng thấp hơn mức 1,3% của quý đầu năm.
Trong khi động lực công nghiệp và xuất khẩu do trí tuệ nhân tạo (AI) dẫn dắt vẫn mạnh, chi tiêu hộ gia đình và đầu tư tư nhân lại tiếp tục trì trệ.
Xuất khẩu quý II tăng vọt 27%, nhờ nhu cầu bán dẫn, linh kiện máy tính và thiết bị công nghệ. Riêng tháng 6, xuất khẩu tăng 27% so với cùng kỳ, mức mạnh nhất kể từ tháng 10/2021, còn nhập khẩu tăng 36%, đưa thặng dư thương mại tháng lên 125,6 tỷ USD.
Một phần đà tăng đến từ việc doanh nghiệp đẩy nhanh giao hàng sang Mỹ trước nguy cơ áp thuế mới, đồng thời tận dụng làn sóng AI và cạnh tranh giá quyết liệt để giành khách hàng.
Ở chiều ngược lại, tiêu dùng trong nước tiếp tục là mắt xích yếu. Doanh số bán lẻ tháng 6 chỉ tăng 1% so với cùng kỳ năm ngoái, phục hồi nhẹ sau khi giảm 0,6% trong tháng 5, lần giảm đầu tiên kể từ tháng 12/2022. Đầu tư tài sản cố định, đặc biệt là đầu tư bất động sản, tiếp tục suy yếu khi cuộc khủng hoảng địa ốc kéo dài chưa có dấu hiệu chạm đáy.
Theo NBS và giới phân tích, đà giảm tốc phản ánh nhiều sức ép cộng hưởng. Nhu cầu trong nước suy yếu, thị trường bất động sản kéo lùi tăng trưởng, trong khi cú sốc giá dầu gắn với xung đột ở Iran đẩy chi phí năng lượng lên cao và bào mòn sức mua. Các yếu tố này lấn át đà tăng của sản xuất và xuất khẩu trong quý.
"Lực cản chính đối với con số tăng trưởng tổng thể đến từ sự sa sút ngày càng sâu của hoạt động đầu tư trong nước", chuyên gia phân tích ngoại hối và lãi suất châu Á Andy Ji tại ITC Markets (Thượng Hải) nhận định.
Với giới hoạch định chính sách, sự mất cân đối này đặt ra yêu cầu phải chuyển hướng khỏi kích thích thuần túy từ phía cung. Khi đầu tư tư nhân sụt giảm và phát triển bất động sản đình trệ, chỉ dựa vào nới lỏng tiền tệ trên diện rộng sẽ không thể khơi lại cầu nội địa".
Chuyên gia kinh tế khu vực Bắc Á Junyu Tan tại hãng bảo hiểm tín dụng Coface (Hong Kong) cho rằng số liệu quý II cho thấy sự phân hóa ngày càng sâu giữa cầu nội địa và cầu bên ngoài. Theo phân tích của Coface, xuất khẩu vẫn được nâng đỡ bởi nhu cầu phần cứng AI và công nghệ xanh, trong khi cầu nội địa bị đè nặng bởi tình trạng đóng băng kéo dài của bất động sản.
Diễn biến này làm gia tăng kỳ vọng Trung Quốc tung thêm biện pháp hỗ trợ. Tâm điểm chú ý là cuộc họp Bộ Chính trị Trung Quốc dự kiến vào tuần cuối tháng 7, nơi giới đầu tư chờ tín hiệu định hướng chính sách cho nửa cuối năm nay.
Tuy vậy, không phải chuyên gia nào cũng cho rằng sẽ có gói kích thích quy mô lớn. "Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc chậm lại trong quý II, nhưng tôi không chắc điều đó sẽ buộc chính phủ thay đổi đáng kể lập trường chính sách trong những tháng tới", Chuyên gia kinh tế trưởng Zhiwei Zhang tại Pinpoint Asset Management (Hong Kong) nói.
Chuyên gia này lưu ý GDP quý I tăng mạnh 5%, đồng nghĩa chính phủ vẫn bám sát mục tiêu chính thức 4,5 đến 5%, trong khi đà bùng nổ xuất khẩu tiếp tục vượt kỳ vọng và nhiều khả năng duy trì trong ngắn hạn. Ông cho rằng cuộc họp Bộ Chính trị cuối tháng 7 sẽ hé lộ định hướng của giới điều hành.
Cuộc thăm dò của Reuters dự báo tăng trưởng kinh tế Trung Quốc sẽ nhích lên 4,6% trong quý III trước khi lùi về 4,5% ở quý IV, đưa mức tăng cả năm 2026 về 4,6%, so với 5,0% của năm 2025, và giảm tiếp còn 4,4% vào năm 2027.
Giới phân tích cho rằng Trung Quốc sẽ dựa nhiều hơn vào chính sách tài khóa để giảm sốc, khi ngân hàng trung ương còn ít dư địa nới lỏng mạnh ngay cả sau khi giá dầu hạ nhiệt.
Ngân hàng trung ương Trung Quốc được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất điều hành trong phần còn lại của năm nay, và chỉ có thể hạ tỷ lệ dự trữ bắt buộc khoảng 20 điểm cơ bản trong quý IV/2026.
"Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc sẽ cải thiện trong nửa cuối năm nay khi hỗ trợ tài khóa được đẩy mạnh", hãng nghiên cứu Capital Economics viết trong một báo cáo, song cảnh báo "tình trạng dư thừa công suất trong nước vẫn dai dẳng, khiến kinh tế Trung Quốc lệ thuộc vào xuất khẩu để tăng trưởng".
Là nền kinh tế có độ mở cao và gắn chặt với Trung Quốc, Việt Nam chịu ảnh hưởng nhiều chiều. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch 115,2 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm nay, chủ yếu là nguyên phụ liệu và linh kiện phục vụ sản xuất.
Cầu nội địa Trung Quốc yếu cùng tình trạng dư thừa công suất có thể đẩy hàng giá rẻ ra thị trường khu vực, gia tăng cạnh tranh với doanh nghiệp Việt.
Dù vậy ở chiều tích cực, chuỗi cung ứng điện tử và làn sóng dịch chuyển "Trung Quốc +1" tiếp tục hỗ trợ xuất khẩu và thu hút đầu tư của Việt Nam.
