24h

Một túi nước giặt miễn phí, vài món đồ gia dụng mua rồi được hoàn lại toàn bộ tiền, sau đó mới đến chiếc bếp điện giá hàng triệu đồng. Kịch bản tưởng đơn giản này vừa được cơ quan công an làm rõ trong một vụ án xảy ra tại tỉnh Vĩnh Long.

Cụ thể, Phòng Cảnh sát hình sự (PC02), Công an tỉnh Vĩnh Long vừa khởi tố vụ án, khởi tố 6 bị can về hành vi lừa dối khách hàng. Theo thông tin từ cơ quan công an, nhóm này mua số lượng lớn hàng gia dụng có giá trị thấp, không rõ nguồn gốc xuất xứ, sau đó tìm đến các vùng quê để tổ chức tặng quà, giới thiệu và bán sản phẩm với giá cao. Điều đáng chú ý là những người tham dự không được mời mua ngay món hàng có giá trị lớn. Trước đó là cả một quá trình tạo dựng lòng tin.

Theo thông tin điều tra, khi đến một địa bàn, nhóm đối tượng tìm cách làm quen với người dân, lựa chọn những gia đình có địa điểm phù hợp để nhờ tổ chức phát quà. Các “phiếu tặng quà” sau đó được chính người địa phương chuyển cho hàng xóm, người quen. Lời mời vì thế không còn xuất phát trực tiếp từ những người bán hàng xa lạ.

Khi mọi người tập trung, nhóm này phát quà miễn phí rồi lần lượt giới thiệu những món hàng có giá trị nhỏ. Người mua phải trả tiền nhưng ngay sau đó được hoàn lại toàn bộ. Sau một vài lần như vậy, những món hàng có giá trị cao hơn mới xuất hiện.

Tại một trường hợp được cơ quan công an làm rõ, chủ nhà được hướng dẫn bỏ ra 2,5 triệu đồng mua sản phẩm trước mặt những người khác rồi được hoàn lại tiền. Thấy người quen mua hàng mà vẫn nhận lại đủ số tiền đã bỏ ra, những người còn lại làm theo. Nhưng lần này, tiền không được hoàn lại.

Từ món quà ban đầu đến quyết định bỏ ra hàng triệu đồng vì thế không diễn ra ngay lập tức. Quà tặng, những lần hoàn tiền và việc người quen mua hàng trước được sử dụng nối tiếp nhau, khiến sự dè dặt của người mua dần giảm xuống.

Trao đổi với phóng viên, Luật sư Tạ Anh Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn cho rằng, vụ việc cho thấy người tiêu dùng cần phân biệt giữa một chương trình khuyến mại thông thường với cách thức bán hàng sử dụng thông tin hoặc những tình huống có thể khiến khách hàng hiểu sai về sản phẩm và lợi ích mà mình sẽ nhận được.

Theo Luật sư Tuấn, việc tặng quà, giảm giá hay khuyến mại là hoạt động bình thường trong kinh doanh. Điều quan trọng là người bán phải cung cấp thông tin trung thực về hàng hóa, giá cả, nguồn gốc, chất lượng cũng như điều kiện của chương trình khuyến mại.

“Người tiêu dùng thường dễ mất cảnh giác khi ban đầu chưa phải bỏ tiền hoặc bỏ tiền rồi lại được hoàn trả. Sau một vài giao dịch như vậy, họ có thể hình thành suy nghĩ rằng những lần tiếp theo cũng tương tự. Nếu lúc đó xuất hiện thêm yếu tố người quen đã mua và được hoàn tiền thì quyết định mua hàng càng dễ được đưa ra”, Luật sư Tạ Anh Tuấn phân tích.

Theo Luật sư Tuấn, đây cũng là lý do không nên chỉ nhìn vào món hàng cuối cùng để nhận diện một chương trình bán hàng có dấu hiệu bất thường. Người tiêu dùng cần quan sát cả cách thức chương trình được tổ chức, từ việc mời tham dự, tặng quà, giới thiệu sản phẩm cho đến cách thúc đẩy khách hàng đưa ra quyết định.

Đặc biệt, một người quen đứng ra phát phiếu, cho mượn địa điểm hoặc mua hàng trước không đồng nghĩa với việc người đó đã kiểm chứng doanh nghiệp và chất lượng sản phẩm. Trong nhiều trường hợp, chính chủ nhà hoặc người phát phiếu cũng có thể không biết đầy đủ về đơn vị tổ chức chương trình.

Luật sư Tạ Anh Tuấn cho rằng, trước những lời mời “tặng quà”, “mua hàng hoàn tiền” hoặc những chương trình đưa ra lợi ích lớn bất thường, người tiêu dùng không nên quyết định chỉ vì thấy những người xung quanh cùng mua.

“Trước khi bỏ tiền, cần biết rõ ai là người bán, doanh nghiệp nào chịu trách nhiệm về sản phẩm, hàng hóa có nguồn gốc từ đâu, giá trên thị trường ra sao và có hóa đơn, chứng từ, chính sách bảo hành hay không. Nếu những thông tin cơ bản đó không rõ ràng thì món quà được tặng trước đó càng không nên trở thành lý do để quyết định mua hàng”, Luật sư Tuấn khuyến cáo.

Ở góc độ pháp lý, Luật sư Tuấn cho biết pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đặt ra trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trong việc cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Các hành vi cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ hoặc không chính xác khiến người tiêu dùng hiểu nhầm cũng là vấn đề đã được pháp luật điều chỉnh.

Bởi vậy, theo Luật sư Tuấn, khi phát hiện hàng hóa không đúng với thông tin được giới thiệu hoặc nghi ngờ chương trình bán hàng có dấu hiệu gian dối, người tiêu dùng nên giữ lại hóa đơn, phiếu mua hàng, tài liệu quảng cáo, hình ảnh, video và những thông tin liên quan đến người bán. Đây là những căn cứ quan trọng để yêu cầu bảo vệ quyền lợi hoặc cung cấp cho cơ quan chức năng khi cần thiết.

“Điều quan trọng là không để những lợi ích nhỏ ban đầu làm mất đi sự thận trọng đối với một giao dịch lớn hơn phía sau. Quà tặng có thể là thật, lần hoàn tiền đầu tiên cũng có thể là thật, nhưng điều đó không có nghĩa những gì diễn ra tiếp theo đều giống như vậy”, Luật sư Tạ Anh Tuấn nói.

Theo Luật sư Tuấn, người tiêu dùng càng cần thận trọng với những chương trình yêu cầu phải quyết định mua ngay, không có đủ thời gian kiểm tra thông tin hoặc liên tục tạo cảm giác rằng nếu không mua lúc đó sẽ mất một quyền lợi đặc biệt.

“Trước khi xuống tiền, hãy tách món quà ra khỏi món hàng mình định mua. Nếu không có quà tặng, không có người xung quanh thúc giục và không có lời hứa hoàn tiền, liệu sản phẩm đó có còn đáng để mua với mức giá được đưa ra hay không? Chỉ một câu hỏi như vậy cũng có thể giúp người tiêu dùng tránh được những quyết định vội vàng”, Luật sư Tạ Anh Tuấn khuyến nghị.

Nguyễn Giang