VCCI

Phát biểu khai mạc, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, Nghị quyết 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã xác định đưa đất đai trở thành nguồn lực chiến lược, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển. Thị trường bất động sản và thị trường quyền sử dụng đất trở thành kênh phân phối đất đai hợp lý, công bằng, hiệu quả.

“Nghị quyết cũng nêu một nguyên tắc mà tôi cho rằng, cần được giữ xuyên suốt quá trình soạn thảo, đấy là: khơi thông nguồn lực đất đai nhưng không buông lỏng quản lý; và thúc đẩy phát triển nhưng không để thất thoát tài sản công”, ông Tuấn chia sẻ.

Khẳng định, Nghị quyết 21-NQ/TW đã thay đổi căn bản tư duy về đất đai, ông Tuấn chỉ ra bốn nội dung then chốt, bao gồm:

Thứ nhất, đất đai là yếu tố đầu vào sản xuất. Theo ông Tuấn, quyền sử dụng đất phải được nhìn nhận như một loại hàng hóa đặc biệt. Đối với doanh nghiệp, đất đai gắn liền với ba câu hỏi sống còn: Có mặt bằng không? Chi phí bao nhiêu? Và bao lâu thì có đất? Việc xác định giá đất hợp lý không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao sức cạnh tranh của toàn nền kinh tế.

Thứ hai, tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Ông Tuấn cho rằng một dự thảo luật tốt không chỉ nằm ở nội dung tự thân mà còn phải “ăn khớp” với các luật khác như Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng… Doanh nghiệp cần sự ổn định và tính tiên liệu để yên tâm bỏ vốn đầu tư dài hạn (20-50 năm).

Thứ ba, chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại. Bày tỏ ủng hộ mô hình “luật khung”, giảm bớt thủ tục trung gian và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Tuy nhiên, theo ông Tuấn, việc phân cấp cần đi đôi với tính thống nhất để tránh tình trạng mỗi địa phương một quy trình khác nhau.

Thứ tư, về tính công khai, minh bạch, ông Tuấn cho rằng minh bạch không chỉ là yêu cầu về liêm chính mà còn là điều kiện cạnh tranh công bằng. Khi thông tin quy hoạch và giá đất được công khai, doanh nghiệp sẽ cạnh tranh bằng năng lực triển khai thay vì khả năng tiếp cận thông tin “ngầm”.

Từ đó, ông Tuấn gợi mở sáu nhóm vấn đề trọng tâm của Dự thảo Luật Đất đai cần giải quyết để các chuyên gia, doanh nghiệp tập trung thảo luận tại Hội thảo, bao gồm: Về thẩm quyền quản lý; về giá đất và nghĩa vụ tài chính; về chống đầu cơ và găm giữ đất; về tiếp cận đất nông nghiệp; về giới hạn của luật khung; và về điều khoản chuyển tiếp.

Ông Tuấn mong muốn các đại biểu sẽ đóng góp ý kiến một cách cụ thể, thực tế vào từng chế định của Dự thảo, đồng thời cho rằng, những tiếng nói từ thực tiễn kinh doanh sẽ là tư liệu quý báu để Ban soạn thảo và các cơ quan thẩm tra hoàn thiện một bộ luật vừa đảm bảo quản lý chặt chẽ, vừa khơi thông tối đa nguồn lực đất đai cho phát triển đất nước.

Theo ông Tuấn, VCCI sẽ tổng hợp, tiếp thu đầy đủ tất cả các ý kiến tại Hội thảo hôm nay và những ý kiến có thể gửi sau để cung cấp cho cơ quan quản lý, cơ quan thẩm tra, các bộ ngành, các ủy ban của Quốc hội để cho quá trình thảo luận Luật Đất đai có được đầy đủ thông tin nhất từ thực tiễn kinh doanh, từ phía cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Đào Trung Chính, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã nêu bật những định hướng đổi mới căn bản nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo ông Chính, Luật Đất đai mới được thiết kế theo hướng quy định các nguyên tắc chung mang tính định hướng, giảm từ khoảng 260 điều xuống còn 110 điều. Các nội dung chi tiết sẽ được giao cho Chính phủ và các bộ, ngành hướng dẫn qua Nghị định và Thông tư. Điều này nhằm đảm bảo tính linh hoạt và tinh gọn của hệ thống pháp luật.

Về đổi mới giá đất và quy hoạch, ông Chính cho biết, về giá đất, xác định đất đai là đầu vào của sản xuất. Nhà nước sẽ tự xác định giá đất dựa trên bảng giá và hệ số thay vì phụ thuộc vào tư vấn độc lập, mục tiêu là sát giá thị trường nhưng vẫn khuyến khích sản xuất, tránh mức giá quá cao gây khó khăn cho doanh nghiệp và người dân.

Về quy hoạch, tiến tới tích hợp các loại quy hoạch (đất đai, đô thị, nông thôn, ngành) vào một quy hoạch duy nhất trên một đơn vị hành chính. Ban soạn thảo đang nghiên cứu khớp nối hệ thống phân loại đất để đảm bảo tính thống nhất trong quản lý và giám sát.

Bên cạnh đó, về chính sách bồi thường và hỗ trợ tái định cư, ông Chính cũng cho biết, Dự thảo Luật sẽ chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “bồi thường thiệt hại” sang “tái thiết cuộc sống” cho người bị thu hồi đất. Tập trung vào việc đảm bảo sinh kế, việc làm và chỗ ở ổn định. Dự thảo cũng cân nhắc trao quyền chủ động hơn cho các địa phương trong việc quy định mức hỗ trợ bổ sung phù hợp với điều kiện đặc thù của từng vùng.

Đối với các dự án chậm tiến độ, thay vì thu hồi ngay sau 24 tháng, Dự thảo đề xuất sử dụng công cụ thuế lũy tiến để thúc đẩy doanh nghiệp đưa đất vào sử dụng. Điều này giúp xử lý hài hòa các dự án đã đầu tư phần lớn vào các hạng mục nhưng gặp vướng mắc nhỏ, tránh lãng phí nguồn lực xã hội.

Liên quan đến việc tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp và quản lý đất nông nghiệp, theo ông Chính, về thủ tục, Dự thảo kiến nghị thống nhất quy trình chuyển nhượng dự án giữa các luật Đất đai, Đầu tư và Thuế để tạo thuận lợi cho nhà đầu tư.

Về đất nông, lâm trường, Dự thảo kiên quyết xử lý dứt điểm các vướng mắc về đất có nguồn gốc nông, lâm trường, đặc biệt là đảm bảo quỹ đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ sau khi các doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa.

Đặc biệt, Dự thảo cũng đề xuất đưa thủ tục công chứng, chứng thực ra khỏi Luật để quy định tại Nghị định như một phần của trình tự hành chính. Khi cơ sở dữ liệu đất đai và định danh dân cư hoàn thiện, việc giản lược các thủ tục này sẽ được xem xét để giảm chi phí cho xã hội.

Cục trưởng Cục Quản lý đất đai cũng cho biết, Ban soạn thảo sẽ luật hóa các Nghị quyết thí điểm thành công (như nhà ở thương mại trên đất không phải đất ở) để tạo hành lang pháp lý đồng bộ, tạo động lực mới cho thị trường đất đai phát triển bền vững.

Bài & Ảnh: Gia Nguyễn