Trung Quốc xuất khẩu lạm phát, ứng phó thế nào?

Thế kẹt của các nhà sản xuất Trung Quốc

Số liệu vừa công bố cho thấy Chỉ số PPI của Trung Quốc tăng 5% trong tháng 9 - mức tăng nhanh nhất trong hơn 4 năm. Sự bùng nổ chi phí đầu vào này không chỉ đe dọa biên lợi nhuận của các doanh nghiệp nội địa mà còn đặt ra câu hỏi lớn cho chuỗi cung ứng toàn cầu: Lạm phát từ “công xưởng thế giới” sẽ lan truyền theo những hướng nào?

Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), trong khi PPI tăng vọt 5% so với cùng kỳ năm trước (vượt xa mức dự báo 4,5%), thì Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chỉ nhích nhẹ lên 0,9%. CPI cơ bản duy trì ở mức 1%.

Khoảng cách rộng tới 4,1 điểm phần trăm giữa PPI và CPI phản ánh một thực tế khắc nghiệt: áp lực chi phí đẩy đang tăng rất nhanh, nhưng đà truyền dẫn giá tới người tiêu dùng gần như bị tắc nghẽn.

Nguyên nhân chính khiến PPI tăng vọt đến từ sự leo thang của giá dầu thô, than đá và các kim loại màu trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, do cầu tiêu dùng trong nước vẫn suy yếu khi thị trường bất động sản chưa phục hồi hoàn toàn và người dân thắt chặt chi tiêu, nên các nhà máy không thể tăng giá bán lẻ.

Ông Nguyễn Hoàng Nam, chuyên gia kinh tế phụ trách thị trường Trung Quốc tại Capital Economics, nhận định: “Phần lớn áp lực tăng giá vẫn bắt nguồn từ tình trạng gián đoạn nguồn cung hàng hóa do xung đột tại Trung Đông, trong đó giá các mặt hàng như nhiên liệu chế biến, hóa chất và kim loại màu tăng mạnh”.

Hậu quả là các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tại Quảng Đông hay Chiết Giang, rơi vào thế “kẹp giữa” và phải tự gánh chịu toàn bộ chi phí chênh lệch, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể.

Gánh chịu lạm phát nhập khẩu

Là quốc gia xuất khẩu hàng hóa lớn nhất thế giới, sự gia tăng chi phí tại cổng nhà máy Trung Quốc hiếm khi chỉ dừng lại trong phạm vi biên giới. Khi chi phí nguyên liệu thô duy trì ở mức cao kéo dài, các nhà xuất khẩu Trung Quốc sẽ buộc phải từng bước điều chỉnh giá chào bán đối với máy móc, linh kiện điện tử, hóa chất và hàng tiêu dùng.

Các đối tác thương mại lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và các nước ASEAN đứng trước nguy cơ gánh chịu “lạm phát nhập khẩu”. Điều này có thể làm phức tạp thêm nỗ lực hạ nhiệt lạm phát và điều hành chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương toàn cầu.

Nằm ngay sát “công xưởng thế giới” và có mức độ tích hợp chuỗi cung ứng sâu rộng, nền kinh tế Việt Nam dễ chịu tác động nếu chi phí nguyên phụ liệu đầu vào tăng giá.

Ở chiều ngược lại, nếu giá hàng thành phẩm xuất khẩu của Trung Quốc tăng mạnh, một số mặt hàng cùng phân khúc của Việt Nam có thể thu hẹp khoảng cách về giá, tạo lợi thế cạnh tranh tương đối trên các thị trường quốc tế.

Từ yếu tố giá xăng dầu thúc đẩy lạm phát tại Trung Quốc cho thấy, doanh nghiệp lớn, đặc biệt trong ngành vận tải, logistics, sản xuất công nghiệp nặng, cần chủ động sử dụng các hợp đồng tương lai hoặc hợp đồng quyền chọn để chốt giá nhiên liệu đầu vào trong ngắn và trung hạn.