Sửa Luật Đo lường: Tránh kiểm định đồng loạt, tăng quản lý theo rủi ro

Việc sửa đổi Luật Đo lường được kỳ vọng tạo chuyển biến trong phương thức quản lý, giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, nếu vẫn duy trì kiểm định bắt buộc đối với hàng triệu phương tiện đo mà chưa phân loại theo mức độ rủi ro, mục tiêu chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm sẽ khó đạt được như kỳ vọng. Do đó, cần thiết kế cơ chế kiểm soát linh hoạt hơn, vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước, vừa tránh tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp.

Góp ý Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường (Dự thảo), đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Huỳnh Quyết Thắng bày tỏ tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật và nhất trí với Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường. Theo đại biểu, Dự thảo đã bám sát định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, thúc đẩy chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Các nội dung như chuyển từ đăng ký sang công bố năng lực, bổ sung Chương trình bảo đảm đo lường, bổ sung Chương Va về chuyển đổi số, bãi bỏ phân nhóm hàng đóng gói sẵn và dấu định lượng đều đi đúng hướng.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo vẫn chưa tạo được chuyển biến thực chất sang hậu kiểm. Theo số liệu được nêu tại phiên thảo luận, hiện có 69 loại phương tiện đo nhóm 2, tương đương khoảng 6,4 triệu thiết bị mỗi năm, vẫn phải kiểm định từng chiếc. Điều này cho thấy phương thức kiểm soát hiện hành chưa thay đổi tương xứng với định hướng quản lý dựa trên rủi ro, trong khi có thể làm phát sinh chi phí đáng kể cho doanh nghiệp và xã hội.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu phương thức kiểm soát phù hợp hơn, vừa giảm chi phí tuân thủ, vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước và quyền lợi của người sử dụng.

Đồng tình với quan điểm nêu trên, đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau cho rằng việc duy trì kiểm định từng chiếc đối với 69 loại phương tiện đo nhóm 2, với khoảng 6,4 triệu thiết bị mỗi năm, cho thấy phương thức kiểm soát hiện hành chưa theo kịp định hướng quản lý dựa trên rủi ro. Trong khi đó, Dự thảo chưa có điều chỉnh tương xứng đối với nhóm thiết bị đang phát sinh khối lượng kiểm định lớn và chi phí tuân thủ đáng kể.

Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc lựa chọn phương thức kiểm soát căn cứ vào mức độ rủi ro, mục đích sử dụng và tính ổn định của từng loại thiết bị. Với phương tiện đo được sản xuất hàng loạt, có dữ liệu chất lượng tin cậy, có thể nghiên cứu kiểm định theo mẫu hoặc điều chỉnh chu kỳ kiểm định thay vì áp dụng đồng loạt một phương thức. Việc thay đổi cần được đánh giá tác động, thí điểm khi cần thiết, đồng thời duy trì kiểm soát chặt chẽ đối với thiết bị có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và an toàn.

Đối với phương tiện đo nhập khẩu, đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế thừa nhận kết quả thử nghiệm, phê duyệt mẫu của nước ngoài khi đáp ứng các điều kiện phù hợp, làm cơ sở phục vụ phê duyệt tại Việt Nam và hạn chế tình trạng thử nghiệm trùng lặp. Qua đó, vừa giảm chi phí cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về đo lường.

Về vấn đề này, đại biểu Võ Thanh Tùng, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế cho rằng định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên đánh giá rủi ro chưa được thể hiện đầy đủ trong Dự thảo khi vẫn duy trì yêu cầu kiểm định bắt buộc đối với tất cả phương tiện đo nhóm 2. Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu các phương thức kiểm soát linh hoạt hơn, phù hợp với đặc điểm và mức độ rủi ro của từng loại thiết bị.

Theo đó, có thể xem xét cho phép nhà sản xuất, nhà nhập khẩu đủ năng lực thực hiện kiểm định ban đầu dưới cơ chế giám sát phù hợp; đồng thời áp dụng kiểm định theo mẫu thống kê đối với các phương tiện đo được sử dụng đồng loạt. Cách tiếp cận này sẽ góp phần giảm thủ tục, chi phí kiểm định cho doanh nghiệp và xã hội mà vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý.