Để bảo vệ người tiêu dùng, tham gia góp ý Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, một số ý kiến đề nghị, nghiên cứu cơ chế bắt buộc doanh nghiệp bồi thường, hoàn trả tiền thu thừa ngay khi xác định có sai lệch.
Sau tiếp thu, chỉnh lý, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường đã sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ 28/57 điều của luật hiện hành. Theo đó, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung 19 điều; bổ sung 4 điều mới, trong đó có Điều 5a và Chương Va gồm các Điều 34a, 34b, 34c; bãi bỏ 4 điều và một số điểm tại Điều 39 và Điều 43. Nội dung sửa đổi, bổ sung tập trung vào 3 trụ cột chính: Chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý; phát triển năng lực đo lường quốc gia và phát huy vai trò doanh nghiệp; phân cấp và cải cách thủ tục hành chính.
Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; đổi mới phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm; đơn giản hóa, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và chi phí tuân thủ; đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Dự thảo không thay đổi phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật Đo lường hiện hành, tiếp tục được xây dựng theo hình thức luật sửa đổi, bổ sung một số điều.
Đánh giá cao những nội dung được tiếp thu, chỉnh lý, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, tham gia góp ý dự thảo luật, một số ý kiến đề nghị, cần tăng cơ chế bảo vệ người tiêu dùng.
Nêu một số vấn đề liên quan đến bảo vệ người tiêu dùng dịch vụ công ích như điện, nước, xăng dầu, khí đốt, góp ý Điều 34c và Điều 52 của dự thảo luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà cho rằng, dự thảo mới công nhận dữ liệu số phục vụ quản lý Nhà nước nhưng chưa có cơ chế để người dân trực tiếp truy xuất, giám sát dữ liệu đo lường theo thời gian thực, làm căn cứ giải quyết tranh chấp.
Vì vậy, cần làm rõ cơ chế công khai, minh bạch dữ liệu gốc và nhật ký ghi vết, bởi doanh nghiệp quản lý toàn bộ dữ liệu số trong khi người tiêu dùng thiếu cơ chế tiếp cận thông tin.
Bên cạnh đó, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng cho rằng, dự thảo chưa quy định cơ chế hoàn trả tiền thu thừa và bồi thường trực tiếp khi có sai lệch. Trong khi, việc áp dụng Bộ luật Dân sự trong những trường hợp sai số nhỏ hàng tháng có thể phức tạp, tốn kém.
Từ những vấn đề đã nêu, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo giải trình rõ lý do chưa quy định quyền truy xuất dữ liệu của người tiêu dùng; đồng thời nghiên cứu bổ sung vào Điều 34c và Điều 52 cơ chế bắt buộc doanh nghiệp bồi thường, hoàn trả tiền thu thừa ngay khi xác định có sai lệch.
Tham gia góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo luật, đề cập đến định hướng chuyển từ quản lý phương tiện đo sang quản lý độ tin cậy của kết quả đo, kết hợp quản lý rủi ro và chuyển đổi số, đại biểu Lã Thanh Tân, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ sự khác biệt giữa mô hình quản lý đo lường mới với luật hiện hành, đồng thời quy định cụ thể các cơ chế giám sát để tránh tạo khoảng trống pháp lý.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị, xác định rõ các cấu phần của hạ tầng kỹ thuật đo lường quốc gia, quy định chủ thể đầu tư, cơ chế vận hành, nguồn kinh phí và mối quan hệ giữa Nhà nước với doanh nghiệp.
Cùng với các nội dung đã nêu, tham gia góp ý dự thảo luật, không ít ý kiến cũng cho rằng, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát, cân nhắc một số nội dung liên quan đến tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; tính phù hợp, khả thi của các quy định; cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; phân cấp, phân quyền và các nội dung cụ thể về kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, chuyển đổi số trong hoạt động đo lường, chương trình bảo đảm đo lường tại doanh nghiệp, quản lý phương tiện đo, phân cấp kiểm tra, xã hội hóa hoạt động đo lường và xử lý vi phạm.
Được biết, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 và dự kiến trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
