Tạo thuận lợi cho việc đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ

Trình bày tờ trình tóm tắt dự án luật tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa các nghị quyết của Đảng về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tinh gọn bộ máy và phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật đầu tư năm 2026, dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ đã được loại bỏ khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ đã bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp.

Bên cạnh đó, mô hình quản lý hiện nay chưa phát huy đầy đủ tiềm năng bảo hộ giống cây trồng gắn với phát triển nông nghiệp công nghệ cao và hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Việc chuyển chức năng quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ là cần thiết.

“Việc chuyển hoạt động này sang Bộ Khoa học và Công nghệ cho phép sử dụng chung nguồn lực sẵn có để thực hiện đồng bộ các nội dung quản lý Nhà nước cũng như hạ tầng số, cơ sở dữ liệu về sở hữu trí tuệ. Đối với người dân và doanh nghiệp, việc chỉ cần liên hệ một cơ quan để thực hiện các thủ tục liên quan đến cả hai lĩnh vực sẽ giúp việc xác lập và bảo vệ quyền sở hữu trở nên thuận tiện và đơn giản hơn”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung 25/222 điều của Luật Sở hữu trí tuệ được sắp xếp với bố cục gồm 3 điều: Điều 1, sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật sở hữu trí tuệ; Điều 2, điều khoản thi hành; và Điều 3, điều khoản chuyển tiếp.

Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu nêu rõ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết ban hành và phạm vi sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ. Nội dung của dự thảo luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và cơ bản đảm bảo tính thống nhất với hệ thống pháp luật. Trình tự, thủ tục xây dựng dự án luật đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; hồ sơ dự án luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát một số quy định cụ thể trong dự thảo luật để đảm bảo phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và tính đồng bộ, thống nhất với các luật khác có liên quan (như Luật Trồng trọt, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo...).

Đồng thời, đề nghị Chính phủ chỉ đạo tiếp tục theo dõi, đánh giá việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ để tổng kết, đề xuất sửa đổi toàn diện luật vào thời điểm thích hợp, đảm bảo đồng bộ với lộ trình nghiên cứu, xây dựng Luật Bản quyền tác giả và đáp ứng yêu cầu của sự phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Liên quan đến một số nội dung cụ thể của dự thảo luật, về việc phân công trách nhiệm quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng (Điều 11 của Luật Sở hữu trí tuệ), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc chuyển trách nhiệm quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Để đảm bảo chính xác, rõ trách nhiệm của cơ quan đầu mối và thống nhất với cách thể hiện tại các luật khác, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị chỉnh lý quy định tại khoản 2 Điều 11 của Luật Sở hữu trí tuệ theo hướng Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ.

Về bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ (sửa đổi, bổ sung Điều 201 của Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành), theo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, giám định về sở hữu trí tuệ là hoạt động có tính chuyên môn cao; kết luận giám định là nguồn tài liệu quan trọng phục vụ việc xác lập, thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu nêu rõ, việc bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ trong khi chưa quy định cụ thể về cơ chế hậu kiểm có thể ảnh hưởng đến chất lượng, độ tin cậy của kết luận giám định, gây khó khăn cho cơ quan nhà nước trong việc lựa chọn, đánh giá khi có nhiều kết luận giám định khác nhau.

Do đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ tiếp tục theo dõi, đánh giá thực tiễn thi hành quy định về việc bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ để có giải pháp phù hợp nhằm kiểm soát hiệu quả và nâng cao chất lượng của hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ.

Về điều khoản chuyển tiếp (Điều 3 của dự thảo luật), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát lại phạm vi, đối tượng chuyển tiếp, phân định rõ các trường hợp hồ sơ được nộp trước và sau ngày 01/7/2026 (ngày Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP có hiệu lực thi hành) để tránh phát sinh trùng lặp, bỏ sót hoặc dẫn đến cách hiểu khác nhau trong áp dụng pháp luật đối với các hồ sơ đang được xử lý…