Sửa Luật Bảo vệ môi trường: Cần bao quát những vấn đề đang phát sinh

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường được xây dựng với bố cục gồm 3 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung 78/171 điều, bổ sung mới 2 điều.

Việc sửa đổi, bổ sung luật được cho là cần thiết nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng; khắc phục những vướng mắc, bất cập; cắt giảm mạnh đối tượng cùng với đơn giản hóa, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giải quyết thủ tục hành chính về môi trường, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo động lực cho việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng và chuyển đổi xanh, chuyển đổi từ quản lý truyền thống sang quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro.

Để đảm bảo luật sau ban hành đi vào thực tiễn, góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, không ít ý kiến cho rằng, chính sách được đề xuất cần bao quát những vấn đề đang phát sinh.

Tham gia góp ý, đại biểu Lương Quốc Đoàn, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang cho rằng, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường để bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn, bao quát được những vấn đề đang phát sinh.

Theo đại biểu, khoản 3 Điều 55 luật hiện hành quy định các hoạt động được hỗ trợ từ Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam phục vụ hoạt động xử lý chất thải bao gồm: Thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân; nghiên cứu, phát triển công nghệ, kỹ thuật, sáng kiến xử lý chất thải rắn sinh hoạt; thu gom, vận chuyển, xử lý bao bì chứa thuốc bảo vệ thực vật. Tuy nhiên, hiện việc phân loại rác thải tại hộ gia đình đã được quy định, đồng thời phí thu gom, xử lý rác thải cũng được xác định trên cơ sở loại và khối lượng rác thải.

Vì vậy, đại biểu cho rằng, việc tiếp tục hỗ trợ thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình là chưa phù hợp. Trong khi đó, chất thải chăn nuôi đang là một trong những nguồn gây ô nhiễm đáng quan tâm trong sản xuất nông nghiệp, cần được ưu tiên hỗ trợ về khoa học, kỹ thuật và công nghệ xử lý.

Đối với việc thu gom, vận chuyển và xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật, đại biểu Lương Quốc Đoàn đề nghị, cần có quy định chặt chẽ hơn. Bởi thực tế cho thấy, dù đã có các hoạt động hỗ trợ xây dựng bể chứa để người dân tập kết bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng nhưng việc vận chuyển đi đâu, xử lý như thế nào gần như vẫn còn bỏ ngỏ.

“Bao bì thuốc bảo vệ thực vật chứa các chất nguy hiểm, độc hại, không thể vận chuyển bằng phương tiện thông thường hoặc xử lý theo phương pháp thông thường mà phải được đưa đến các điểm xử lý đáp ứng yêu cầu, tiêu chuẩn kỹ thuật. Tuy nhiên, thời gian qua, việc tổ chức vận chuyển, xử lý loại chất thải này còn yếu, khiến bao bì sau sử dụng bị tập kết tại các bể chứa nhưng không được xử lý kịp thời.

Khi chịu tác động của mưa, gió, các chất độc hại có thể phát tán, ngấm ra môi trường, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm. Tình trạng này cũng khiến người dân dần nản lòng trong việc thu gom, đưa bao bì thuốc bảo vệ thực vật vào bể chứa”, đại biểu nhấn mạnh.

Từ thực tế đã nêu, đại biểu đề nghị ưu tiên hỗ trợ hai lĩnh vực là ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi; thu gom, vận chuyển và xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Còn đối với rác thải rắn phát sinh từ sinh hoạt hộ gia đình, bản thân người dân đã thực hiện nghĩa vụ đóng phí thu gom, xử lý theo quy định. Điều này vừa góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm của mỗi hộ gia đình, vừa bảo đảm thực hiện nghiêm các quy định về phân loại rác thải.

Đồng quan điểm, không ít ý kiến cũng cho rằng, thực trạng quản lý bao gói sản phẩm bảo vệ thực vật sau sử dụng hiện nay còn nhiều vấn đề bất cập. Từ các báo cáo địa phương và khảo sát thực tế cho thấy, một số địa phương đã chủ động thu gom, xây dựng điểm tập kết và ký hợp đồng xử lý bao bì sản phẩm bảo vệ thực vật là chất thải nguy hại.

Tuy nhiên, chi phí xử lý cao (khoảng 30 triệu đồng/tấn) vượt quá khả năng tài chính của nhiều địa phương. Số liệu cho thấy giai đoạn 2020 - 2024, cả nước xây dựng gần 188.000 bể chứa, thu gom hơn 3,6 triệu kg bao bì, nhưng chỉ khoảng 60% được xử lý đúng quy định; 40% còn tồn đọng). Hiện trạng bao gói bảo vệ thực vật sau sử dụng vẫn còn bỏ lại trên đồng ruộng.

Vì vậy các ý kiến này đề nghị xem xét bổ sung quy định tại Điều 61 dự thảo luật về trách nhiệm bảo đảm hạ tầng thu gom bao gói sản phẩm bảo vệ thực vật sau sử dụng tại đồng ruộng. Trong đó, cần quy định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc rà soát nhu cầu, bố trí và duy trì các bể chứa, điểm tập kết phù hợp với diện tích canh tác, lượng chất thải phát sinh và điều kiện thực tế.