Hoàn thiện cơ chế đẩy nhanh tiến độ cải tạo chung cư cũ

Chiều 28/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Giải trình các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã làm rõ những vướng mắc trong cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, đặc biệt là quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu khi công trình hết niên hạn sử dụng.

Làm rõ quyền lợi chủ sở hữu

Liên quan vấn đề cải tạo chung cư cũ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, đây thực sự là một bài toán khó, đặc biệt là các chung cư xây dựng từ trước năm 1994.

Thực tế cho thấy nhiều chung cư xuống cấp nhưng việc cải tạo, xây dựng còn chậm, một phần vì quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu khi nhà hết niên hạn chưa được quy định rõ.

Lần này, dự thảo quy định thời hạn sử dụng căn hộ chung cư theo niên hạn công trình xây dựng. Khi phải phá dỡ, chủ sở hữu được bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc đóng góp kinh phí để xây dựng lại. Để giảm tranh chấp trong quản lý vận hành, dự thảo cũng làm rõ phần sở hữu riêng, sở hữu chung.

Trong nghị định hướng dẫn thi hành đề cập rất cụ thể để bảo đảm giải quyết được các vướng mắc hiện nay.

Trước đó, tại phiên trình dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) ngày 22/10, Chính phủ đề xuất hoàn thiện chính sách cải tạo, xây dựng lại chung cư theo hướng gắn với tái thiết đô thị, đồng thời bổ sung phương thức đầu tư nhằm mở rộng khả năng huy động nguồn lực thực hiện dự án.

Các nội dung sửa đổi tập trung vào việc hoàn thiện quy định về quyền lợi của chủ sở hữu, phương án bồi thường, tái định cư và cơ chế tổ chức thực hiện dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư.

Hoàn thiện cơ chế triển khai dự án

Cùng với việc xác định quyền lợi của chủ sở hữu, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến lựa chọn chủ đầu tư và phương thức thực hiện dự án.

Theo nội dung dự thảo trình Quốc hội, việc cải tạo, xây dựng lại chung cư được đề xuất gắn với yêu cầu tái thiết đô thị, đồng thời bổ sung hình thức đầu tư theo phương thức đối tác công tư (BT) nhằm đa dạng hóa nguồn lực triển khai.

Liên quan đến cơ chế thực hiện, luật sư Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản cho rằng, cần làm rõ nguyên tắc thống nhất phương án bồi thường, tái định cư giữa các chủ sở hữu.

Theo luật sư, việc xác định cơ chế đồng thuận có liên quan trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ của người dân cũng như quá trình triển khai dự án. Do đó, các nguyên tắc cơ bản cần được quy định rõ trong Luật, tạo cơ sở cho việc hướng dẫn và tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, luật sư đề cập sự cần thiết phải có quy định cụ thể về trình tự lấy ý kiến và xử lý những trường hợp chưa đạt được sự thống nhất, nhằm tạo thuận lợi cho quá trình thực hiện các dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư.

Ở góc độ triển khai, các quy định về cải tạo, xây dựng lại chung cư hiện đã được hướng dẫn tại Nghị định số 98/2024/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, trong đó đề cập cơ chế lựa chọn chủ đầu tư, bồi thường, hỗ trợ tái định cư và tổ chức thực hiện dự án.

Việc tiếp tục hoàn thiện các quy định tại dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) được đặt trong định hướng tháo gỡ những vướng mắc phát sinh, tạo điều kiện triển khai các dự án cải tạo chung cư cũ gắn với chỉnh trang, phát triển đô thị.