Cân nhắc chính sách hỗ trợ nhóm doanh nghiệp đặc thù

Như đã thông tin, dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, trình Quốc hội khóa XVI tại Kỳ họp thứ hai đánh dấu bước chuyển từ “hỗ trợ” sang “phát triển”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm; gắn hỗ trợ nguồn lực với nâng cao năng lực tự chủ, năng suất và sức cạnh tranh; tạo điều kiện để hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển lên quy mô lớn hơn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị…

Bên cạnh những điểm nghẽn về nguồn lực cần tháo gỡ, để bảo đảm minh bạch, thuận lợi khi triển khai, góp ý dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, không ít ý kiến cũng đề nghị, cân nhắc chính sách hỗ trợ nhóm doanh nghiệp đặc thù.

Về vấn đề này, tham gia góp ý, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp đánh giá cao dự thảo luật đã bổ sung riêng Điều 17 quy định về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ, lao động là người khuyết tật và doanh nghiệp hoạt động tại địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo.

Đồng thời cho rằng, đây là bước tiến quan trọng thể hiện sự quan tâm lớn đến những nhóm doanh nghiệp đặc thù, thường gặp nhiều khó khăn hơn trong quá trình thành lập và vận hành, nhưng lại rất quan trọng đối với sự phát triển bền vững của xã hội.

Tuy nhiên, theo đại biểu, mặc dù dự thảo luật đã đưa doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ vào nhóm được hỗ trợ đặc thù, thế nhưng, về cơ bản đây là hai nhóm có đặc điểm khác nhau và nhu cầu không hoàn toàn giống nhau.

“Doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ cần được tạo điều kiện nâng cao năng lực quản trị, tiếp cận vốn, công nghệ, thị trường và mạng lưới kết nối kinh doanh; trong khi doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ thường có nhu cầu hỗ trợ liên quan đến tuyển dụng, đào tạo, duy trì việc làm, đảm bảo điều kiện làm việc và các chi phí phát sinh gắn với lao động nữ”, đại biểu phân tích.

Cũng theo đại biểu, Điều 17 dự thảo luật hiện đang gộp chung 6 nhóm đối tượng doanh nghiệp đặc thù vào cùng một nhóm chính sách. Điều này khiến chính sách trở nên dàn trải, có thể không giải quyết đúng, trúng những vấn đề đặc thù của từng nhóm doanh nghiệp này, chưa đáp ứng được nguyên tắc hỗ trợ phát triển doanh nghiệp có trọng tâm, phù hợp đối tượng hỗ trợ và khả năng cân đối nguồn lực của dự thảo luật.

Từ đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo luật hóa khung tiêu chí định lượng cơ bản và giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí xác định đối tượng thụ hưởng. Từ đặc điểm và nhu cầu khác biệt của doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ để có chính sách, cơ chế phù hợp; có quy định nguyên tắc áp dụng trong trường hợp một doanh nghiệp đồng thời thuộc nhiều nhóm ưu tiên, bảo đảm minh bạch, dễ xác định và thuận lợi khi triển khai.

Cũng quan tâm đến nội dung Điều 17 của dự thảo luật, tham gia góp ý, đại biểu Cil Bri, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng bày tỏ, các doanh nghiệp ở địa bàn khu vực miền núi, biên giới, hải đảo thường gặp hạn chế về nhân lực, khả năng lập hồ sơ, khả năng đối ứng vốn và việc tiếp cận các dịch vụ tư vấn. Nếu áp dụng cùng điều kiện và tỷ lệ đối ứng như đối với các doanh nghiệp ở địa bàn thuận lợi thì nhóm đối tượng cần hỗ trợ nhất sẽ rất khó thụ hưởng.

Do đó, đại biểu đề nghị làm rõ ngay trong Điều 17 nguyên tắc phân tầng hỗ trợ theo mức độ khó khăn; giao Chính phủ quy định tiêu chí minh bạch về mức độ hỗ trợ và tỷ lệ vốn đối ứng phù hợp, thống nhất cách xác định địa bàn với các quy định pháp luật liên quan nhưng tuyệt đối không bỏ sót các khu vực miền núi, biên giới và hải đảo. Đồng thời, cần thiết kế cơ chế hướng dẫn, tiếp cận nhu cầu ở cấp xã kết nối với cơ quan chuyên môn cấp tỉnh về nguồn lực.

Ngoài ra, đại biểu cũng đề nghị, rà soát Điều 6 và Điều 26 để có cơ chế ngân sách trung ương hỗ trợ có mục tiêu cho các địa phương dựa trên khả năng cân đối ngân sách và quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Đồng quan điểm, tham gia góp ý, bày tỏ tán thành Điều 17 dự thảo luật đã quy định nhiều nội dung hỗ trợ cho doanh nghiệp tại các địa bàn ở miền núi, biên giới, hải đảo, tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng đề nghị, chính sách cần được thiết kế sát hơn với điều kiện hoạt động và khả năng hấp thụ hỗ trợ của doanh nghiệp. Bởi, đối với địa bàn miền núi, cần quan tâm chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến chế biến, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm. Nếu chỉ hỗ trợ phần mềm, đào tạo hoặc quảng bá mà thiếu kết nối vận chuyển, thị trường và doanh nghiệp đầu chuỗi thì hiệu quả sẽ hạn chế.

Cùng với đó, cần làm rõ tiêu chí xác định doanh nghiệp được hưởng chính sách theo hướng gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế, việc làm và giá trị tạo ra tại địa bàn; tránh trường hợp chỉ đăng ký trụ sở để hưởng ưu đãi.