Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cơ chế, chính sách cần sát thực tế

Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) được xây dựng với bố cục gồm 4 chương với 35 điều, bao gồm: Chương I, những quy định chung (07 điều); Chương II, chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (16 điều); Chương III, trách nhiệm trong hoạt động phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (09 điều); Chương IV, điều khoản thi hành (03 điều).

Việc xây dựng dự án luật nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về cải cách thể chế, pháp luật đối với công tác phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt là hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập của các quy định hiện hành, bảo đảm cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thiết thực, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới…

Thống nhất với định hướng chuyển từ “hỗ trợ” sang “phát triển” doanh nghiệp nhỏ và vừa, tuy nhiên, để luật sau ban hành đi vào thực tiễn, góp ý dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, không ít ý kiến cho rằng, các cơ chế, chính sách được luật hóa cần sát thực tế, có tiêu chí định lượng rõ ràng nhằm giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn lực.

Tham gia góp ý, quan tâm đến tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Điều 4, đại biểu Trần Nhật Minh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An cho rằng, việc dự thảo nâng mức trần số lao động bình quân lên không quá 300 người, tổng nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng và doanh thu không quá 400 tỷ đồng cần được đánh giá kỹ.

Theo đại biểu, các tiêu chí này có tính biến động, trong khi việc xác định dựa trên số liệu của năm liền kề trước đó có thể thiếu ổn định, gây khó khăn cho doanh nghiệp khi tiếp cận các chính sách hỗ trợ trung và dài hạn.

Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu tiêu chí theo hướng ổn định hơn, đồng thời đánh giá kỹ tác động của việc nâng ngưỡng tổng nguồn vốn, bởi quy mô vốn phổ biến của doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện còn khá thấp. Việc mở rộng đối tượng thụ hưởng cũng cần gắn với khả năng cân đối nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước.

Về nguyên tắc ưu tiên hỗ trợ tại Điều 5, theo đại biểu, không nên lấy thời điểm nộp hồ sơ làm tiêu chí ưu tiên chính. Đây chỉ là yếu tố thủ tục, trong khi doanh nghiệp có thể chậm nộp hồ sơ do khó tiếp cận thông tin về điều kiện, quy trình và đầu mối hỗ trợ.

Do đó, cần ưu tiên dựa trên các tiêu chí về đối tượng và mức độ cần hỗ trợ; thời gian nộp hồ sơ chỉ nên được sử dụng khi nhiều doanh nghiệp cùng đáp ứng các tiêu chí ưu tiên.

Đại biểu cũng đề nghị, bổ sung doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động là người dân tộc thiểu số vào nhóm được ưu tiên, đồng thời quy định rõ thế nào là “sử dụng nhiều lao động” để tránh áp dụng tùy nghi.

Về tiếp cận mặt bằng sản xuất tại Điều 10, đại biểu cho rằng, dự thảo cần làm rõ phạm vi và nội dung hỗ trợ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, tránh tình trạng địa phương lúng túng trong thực hiện.

Đồng thời, cần quy định cụ thể hơn các nội dung Nhà nước hỗ trợ đối với chủ đầu tư hạ tầng, nhất là vấn đề thu hồi đất, bồi thường, tái định cư, để bảo đảm chính sách rõ ràng, khả thi và tránh cách hiểu khác nhau khi triển khai.

Còn theo đại biểu Đinh Ngọc Minh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, việc ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là vô cùng cần thiết và kịp thời trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, khả năng sinh lời hạn chế, phải sử dụng vốn vay và vốn góp để duy trì hoạt động.

Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai các chính sách trước đây, chính sách dù được thiết kế đầy đủ nhưng nếu văn bản hướng dẫn thi hành chưa sát thực tế thì doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận và thụ hưởng. Vì vậy, các quy định, hướng dẫn của Chính phủ cần cụ thể, rõ ràng, phù hợp với điều kiện hoạt động của doanh nghiệp.

Đại biểu đề nghị, cần bổ sung các nguyên tắc, tiêu chí định lượng để đánh giá hiệu quả trước khi bố trí nguồn lực hỗ trợ. Phải xác định rõ khoản hỗ trợ tạo thêm bao nhiêu việc làm, tiết kiệm bao nhiêu chi phí năng lượng và mang lại hiệu quả gì trong xử lý ô nhiễm môi trường.

Dẫn chứng từ thực tế ô nhiễm tại một số cơ sở sản xuất bột giấy, đại biểu nhấn mạnh, yêu cầu gắn chính sách hỗ trợ với việc khắc phục triệt để các hạn chế môi trường, tránh tình trạng “rót” nguồn lực nhưng không tạo ra giá trị gia tăng bền vững.

Liên quan quy định nâng cao năng lực khoa học và công nghệ tại Điều 11 dự thảo luật, đại biểu đề xuất, cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cấp trang thiết bị đi kèm tiêu chí đánh giá sản phẩm mới và hiệu quả đạt được. Khi doanh nghiệp đổi mới công nghệ thành công, sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định, cần nghiên cứu cơ chế chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp khoa học và công nghệ để tiếp tục tiếp cận các chính sách ưu đãi phù hợp.

Được biết, theo Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) sẽ tiếp tục được đưa ra thảo luận tại hội trường trước khi được xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp.