Sửa Luật Điện lực: Cân nhắc hoàn thiện pháp lý cho điện gió ngoài khơi

Dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) được xây dựng với bố cục gồm 03 điều trên các định hướng cốt lõi: đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với năng lực thực hiện; tăng cường cắt giảm thủ tục hành chính; tập trung tháo gỡ điểm nghẽn thực tiễn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế xã hội.

Mục tiêu của việc sửa đổi luật lần này nhằm tạo khuôn khổ pháp lý phát triển nguồn điện và lưới điện nhằm bảo đảm an ninh cung cấp điện trong tình hình mới.

Đánh giá cao các nội dung được đề xuất, tuy nhiên, để bảo đảm sự lan tỏa của chính sách, góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi), một số ý kiến cho rằng, cần nhìn nhận đầy đủ những khó khăn và rủi ro đặc thù của các dự án điện gió ngoài khơi để có cơ chế hỗ trợ tương xứng.

Tham gia góp ý, quan tâm đến cơ chế, chính sách phát triển nguồn điện gió ngoài khơi, đại biểu Trần Văn Tuấn, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh cho rằng, điện gió ngoài khơi là lĩnh vực giàu tiềm năng nhưng là hình thức đầu tư đặc biệt phức tạp. Đặc biệt, nhà đầu tư rất khó dự báo được khả năng huy động và tiêu thụ điện năng trong suốt vòng đời dự án.

Bên cạnh đó, theo đại biểu, trên thực tế, một dự án điện gió ngoài khơi có thể đã hoàn thành đầu tư, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và sẵn sàng phát điện nhưng vẫn không thể phát hết công suất do chậm tiến độ đường dây truyền tải, quá tải lưới điện hoặc những hạn chế trong vận hành hệ thống. Nếu toàn bộ rủi ro này đều chuyển cho nhà đầu tư thì cam kết về sản lượng điện hợp đồng tối thiểu sẽ giảm đáng kể về ý nghĩa.

Nhấn mạnh vấn đề mấu chốt quan trọng là phải xác định rõ chủ thể có trách nhiệm mua điện, thanh toán và chia sẻ rủi ro khi dự án không được huy động điện do nguyên nhân khách quan, đại biểu đề nghị, bổ sung vào khoản 3 Điều 26 quy định theo hướng:

Đối với dự án điện gió ngoài khơi bán điện lên hệ thống điện quốc gia, bên mua điện được cơ quan có thẩm quyền chỉ định có trách nhiệm đàm phán, ký kết và thực hiện hợp đồng mua bán điện bảo đảm sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn theo tỉ lệ và thời hạn do Chính phủ quy định.

Trường hợp dự án đã hoàn thành, đáp ứng điều kiện kỹ thuật và sẵn sàng phát điện nhưng không được huy động hoặc phải giảm công suất do nguyên nhân từ hệ thống truyền tải, từ bên mua điện hoặc nguyên nhân khách quan khác không do lỗi của nhà đầu tư thì phải có cơ chế thanh toán bù đắp chi phí hợp lý, chia sẻ rủi ro theo hợp đồng mua bán điện và quy định của Chính phủ.

“Đây không phải là đề xuất buộc Nhà nước hoặc Tập đoàn Điện lực Việt Nam phải mua điện bằng mọi giá, bất kể nhu cầu và khả năng vận hành hệ thống, cũng không phải là cam kết thanh toán cho sản lượng điện mà dự án không có khả năng phát ra do thiếu gió hoặc do lỗi của chính chủ đầu tư.

Điều cần thiết là phải phân định rõ rủi ro thuộc trách nhiệm của nhà đầu tư và rủi ro thuộc trách nhiệm của hệ thống điện, bên mua điện hoặc cơ quan nhà nước. Có như vậy mới bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà đầu tư, Nhà nước và người sử dụng điện”, đại biểu Trần Văn Tuấn nhấn mạnh.

Liên quan đến điện gió ngoài khơi, tham gia góp ý, đối chiếu dự thảo luật và dự thảo nghị định hướng dẫn kèm theo, đại biểu Lê Đào An Xuân, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk cho rằng, dự thảo nghị định đang đưa ra các công cụ chưa được quy định rõ trong luật như: danh mục khu vực ưu tiên, quỹ tiếp nhận tiền ký quỹ, và việc tập trung quá nhiều chức năng cho một doanh nghiệp nhà nước (vừa lập danh mục, vừa phê duyệt chương trình khảo sát, vừa quản lý dữ liệu, lại vừa có quyền tham gia đầu tư). Tuy nhiên, quy định như vậy sẽ tạo ra nguy cơ xung đột lợi ích.

Do đó, đại biểu đề nghị ,bổ sung Điều 26 dự thảo luật căn cứ pháp lý cho danh mục khu vực ưu tiên hoặc tích hợp vào chương trình, dự án thực hiện quy hoạch; quy định rõ nguyên tắc ưu tiên đối với đơn vị được giao khảo sát khi lựa chọn chủ đầu tư; đồng thời giao thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có biển đối với các dự án điện gió ven bờ, trạm biến áp trên đất liền và đường dây đấu nối.

Cùng với nội dung đã nêu, theo đại biểu Lê Đào An Xuân, điểm d khoản 1 Điều 18 dự thảo luật đang quy định cho phép dự án điện gió ngoài khơi quy mô lớn không phải đấu thầu, nhưng lại chưa nêu tiêu chí xác định khái niệm “quy mô lớn” mà giao lại cho văn bản dưới luật. Điều này tiềm ẩn nguy cơ thiếu minh bạch, xảy ra tình trạng “giữ chỗ” và hạn chế cạnh tranh.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cần quy định tiêu chí khung về công suất tối thiểu, năng lực tài chính và công nghệ; đồng thời bổ sung thời hạn áp dụng, yêu cầu công khai và cơ chế hậu kiểm.