Giảm thủ tục hóa đơn, thêm thuận lợi kinh doanh

Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu, đơn giản hóa chính sách về hóa đơn điện tử nhằm giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh. Đáng chú ý, một trong những nội dung được đề cập là không bắt buộc người bán lập hóa đơn đối với giao dịch trên sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán nếu sàn đã thực hiện khấu trừ thuế theo từng giao dịch.

Theo báo cáo của Chính phủ gửi Quốc hội, Bộ Tài chính được chỉ đạo phân tích, đơn giản hóa chính sách nhằm giảm chi phí phát hành hóa đơn đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử. Trong đó, có nội dung không bắt buộc lưu trữ hóa đơn đã truyền dữ liệu cho cơ quan thuế.

Đối với hoạt động bán hàng trên sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, hướng đơn giản hóa được đề cập là không bắt buộc người bán lập hóa đơn nếu sàn đã khấu trừ thuế theo từng giao dịch.

Nội dung này được kỳ vọng giảm bớt thủ tục và chi phí phát hành hóa đơn, đặc biệt đối với hộ, cá nhân kinh doanh có số lượng đơn hàng lớn.

Theo quy định hiện hành, việc sàn thương mại điện tử khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay không đồng nghĩa với việc người bán đương nhiên được miễn nghĩa vụ lập hóa đơn. Người bán thuộc diện phải sử dụng hóa đơn điện tử vẫn thực hiện theo các quy định pháp luật có liên quan.

Đối với hộ kinh doanh phát sinh nhiều đơn hàng mỗi ngày, việc lập hóa đơn có thể kéo theo chi phí phần mềm, phát hành hóa đơn và thời gian quản lý. Các trường hợp hủy đơn, hoàn trả hàng hóa hoặc điều chỉnh thông tin giao dịch cũng đòi hỏi việc theo dõi, đối chiếu và xử lý chứng từ.

Việc nghiên cứu đơn giản hóa thủ tục đối với những giao dịch đã được sàn khấu trừ thuế vì vậy được kỳ vọng giúp người bán tiết kiệm chi phí, hạn chế sai sót và giảm khối lượng công việc hành chính.

Theo cơ chế quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, sàn có chức năng thanh toán thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay đối với hộ, cá nhân kinh doanh thuộc phạm vi điều chỉnh. Trong khi đó, doanh nghiệp bán hàng trên sàn thực hiện nghĩa vụ thuế và hóa đơn theo các quy định tương ứng.

Theo Bộ Tài chính, trong 10 tháng năm 2026, số thu thuế từ hoạt động thương mại điện tử đạt 241.000 tỷ đồng, tăng khoảng 42% so với cùng kỳ năm trước. Hiện cơ quan thuế đang quản lý hơn 140.000 doanh nghiệp và hơn một triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng.

Để tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh trực tuyến, ngành thuế đang đẩy mạnh định danh người bán, thu thập và kết nối dữ liệu từ các sàn thương mại điện tử, ngân hàng và đơn vị cung cấp dịch vụ vận chuyển. Cùng với đó là triển khai cơ chế khấu trừ, nộp thuế thay đối với các giao dịch thuộc phạm vi áp dụng.

Đánh giá về hướng điều chỉnh này, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà nội cho rằng, việc Chính phủ chỉ đạo nghiên cứu đơn giản hóa thủ tục hóa đơn điện tử là cần thiết, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động kinh doanh.

“Tôi ủng hộ hướng nghiên cứu không bắt buộc người bán lập hóa đơn đối với những giao dịch đã được sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán khấu trừ thuế. Khi thông tin giao dịch và nghĩa vụ thuế đã được ghi nhận đầy đủ, việc tiếp tục yêu cầu người bán thực hiện thêm thủ tục cần được xem xét trên cơ sở tính cần thiết và hiệu quả quản lý. Giảm thủ tục không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn tạo điều kiện để người kinh doanh tập trung nguồn lực phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhận định.

Theo Luật sư Nguyễn Thanh Phong, việc đơn giản hóa cần được cụ thể hóa bằng những quy định rõ ràng, bảo đảm sự thống nhất giữa pháp luật về thuế, hóa đơn và kế toán, đồng thời không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người mua.

“Cơ quan quản lý cần xác định rõ đối tượng áp dụng, trách nhiệm cung cấp và lưu trữ dữ liệu của sàn thương mại điện tử, cũng như cơ chế xử lý đối với những giao dịch phát sinh điều chỉnh, hoàn trả. Đặc biệt, phải bảo đảm người mua có thể nhận được hóa đơn hoặc chứng từ hợp pháp khi cần thiết. Chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi vừa giảm gánh nặng thủ tục cho người bán, vừa bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả quản lý thuế”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong khuyến nghị.