diendandoanhnghiep.vn

Tài chính doanh nghiệp

Xếp hạng tín nhiệm và quản trị công ty - chìa khóa tiếp cận vốn dài hạn của doanh nghiệp

Châu Anh

Để huy động được nguồn vốn dài hạn, doanh nghiệp cần tạo dựng niềm tin dài hạn với nhà đầu tư thông qua năng lực tài chính, chất lượng quản trị và tính minh bạch trong hoạt động.

Đây cũng là thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh tại buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu Diễn đàn Thường niên lần thứ 9 (AF9), diễn ra ngày 18/11 tại Hà Nội.

303-202611181341571.jpg
Toàn cảnh buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu Diễn đàn Thường niên lần thứ 9 (AF9)

Cần vốn dài hạn, nhưng chưa đủ “bằng chứng” cho niềm tin dài hạn

Giai đoạn phát triển mới đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn, tập trung và dài hạn. Theo bà Hà Thu Thanh - Chủ tịch Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD), doanh nghiệp không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng, mà thị trường cổ phiếu và trái phiếu phải phát huy vai trò cung cấp nguồn lực.

303-202611181341572.jpg
Bà Hà Thu Thanh, Chủ tịch VIOD

Vấn đề là khi bước ra thị trường vốn, doanh nghiệp phải thuyết phục những nhà cung cấp vốn khắt khe hơn. Nhà đầu tư dài hạn không chỉ nhìn vào lợi nhuận hay tốc độ tăng trưởng đã đạt được, mà đặt ra những câu hỏi về tương lai: giá trị doanh nghiệp được duy trì thế nào trong 3, 5 hay 10 năm tới, rủi ro nào có thể ảnh hưởng, và ai giám sát, bảo vệ lợi ích của cổ đông cùng các bên có liên quan.

Đó là những câu hỏi mà báo cáo tài chính không trả lời được. Câu trả lời nằm ở chất lượng quản trị công ty, sự minh bạch và trách nhiệm giải trình. Khi thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng hội nhập, doanh nghiệp buộc phải trả lời câu hỏi: năng lực quản trị của mình đã tương xứng với yêu cầu của một thị trường vốn chuyên nghiệp hay chưa.

Điểm nghẽn: Quản trị vẫn bị xem là thủ tục tuân thủ

Theo đánh giá của VIOD, khoảng cách giữa thực hành quản trị của doanh nghiệp Việt Nam với chuẩn mực quốc tế và ASEAN vẫn cần được thu hẹp. Đáng chú ý, không ít doanh nghiệp có khả năng đáp ứng một số tiêu chí nhưng chưa nhận diện đầy đủ yêu cầu, hoặc chưa công bố thông tin để thể hiện những thực hành đó. Nói cách khác, có những nỗ lực quản trị đã được thực hiện nhưng thị trường không nhìn thấy.

Nguyên nhân sâu xa nằm ở cách tiếp cận, nhiều doanh nghiệp vẫn làm quản trị để đáp ứng yêu cầu pháp luật, thay vì coi đó là khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh và giá trị dài hạn. Khi quản trị chỉ dừng ở mức tuân thủ, doanh nghiệp khó tạo ra khác biệt trong mắt nhà đầu tư và bên cấp vốn.

Đây cũng là lý do lần đầu tiên AF9 đặt xếp hạng tín nhiệm và quản trị công ty trong mối liên hệ trực tiếp với khả năng tiếp cận vốn. Xếp hạng tín nhiệm là cơ sở độc lập từ bên ngoài để nhà đầu tư đánh giá năng lực thực hiện nghĩa vụ tài chính và mức độ rủi ro, đặc biệt với hoạt động phát hành trái phiếu. Quản trị công ty là nền tảng từ bên trong, quyết định sự minh bạch, khả năng kiểm soát rủi ro và trách nhiệm giải trình.

Bà Thanh lưu ý, quản trị tốt không đồng nghĩa doanh nghiệp chắc chắn đạt mức xếp hạng cao hay được tiếp cận vốn với chi phí thấp. Nhưng thiếu nền tảng quản trị, doanh nghiệp khó chứng minh được năng lực thực chất. Với doanh nghiệp phát hành trái phiếu, trách nhiệm giải trình còn phải mở rộng tới trái chủ và các bên cung cấp vốn, không chỉ dừng ở cổ đông.

Hội đồng quản trị cần chủ động dẫn dắt chiến lược vốn và xây dựng niềm tin

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Vũ Chí Dũng - Trưởng Ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho rằng nâng cao chất lượng quản trị vừa là nghĩa vụ của doanh nghiệp, vừa là yếu tố củng cố niềm tin của nhà đầu tư và chất lượng thị trường. Theo ông, việc áp dụng chuẩn mực quốc tế cần phù hợp với điều kiện Việt Nam, với sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, các tổ chức chuyên môn và các bên liên quan.

Để thu hẹp khoảng cách, VIOD đưa ra hai thước đo cụ thể. ACGS20 là nhóm 20 doanh nghiệp dẫn đầu kỳ đánh giá theo Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN (ASEAN Corporate Governance Scorecard - ACGS), hướng tới danh sách Tài sản đáng đầu tư của ASEAN (ASEAN Asset Class). Sáng kiến được khởi xướng tại AF8 năm 2025 và lần đầu chính thức vinh danh trong năm 2026.

Theo ông Phan Lê Thành Long - Tổng Giám đốc VIOD, bên cạnh ACGS20, VNCG50 là sáng kiến được VIOD khởi xướng từ năm 2024, dựa trên các tiêu chí ACGS được lựa chọn phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Nếu ACGS là chuẩn chung của khu vực, VNCG50 đóng vai trò kết nối, giúp doanh nghiệp từng bước tiếp cận các yêu cầu cao hơn. Hoạt động đánh giá vì vậy không nhằm chấm điểm hay xếp hạng, mà giúp doanh nghiệp biết mình đang ở đâu và cần cải thiện gì.

303-202611181341573.jpg
Ông Phan Lê Thành Long, Tổng Giám đốc VIOD
Với nhà đầu tư, hai danh sách này bổ sung căn cứ đánh giá chất lượng quản trị bên cạnh số liệu tài chính. Với doanh nghiệp, đây vừa là sự ghi nhận dành cho những Hội đồng quản trị (HĐQT) đi trước, vừa là chuẩn tham chiếu cho doanh nghiệp đi sau.

Tuy nhiên, chuẩn mực chỉ phát huy tác dụng khi có người thực thi. HĐQT là chủ thể chuyển tải ý chí của cổ đông thành các quyết định chiến lược, vì vậy câu chuyện nâng cao tín nhiệm phải bắt đầu từ chính cơ quan này. HĐQT không thể chỉ bảo đảm doanh nghiệp tuân thủ quy định, mà cần chủ động định hướng chiến lược vốn, giám sát quản trị rủi ro và nâng cao chất lượng công bố thông tin.

“Hội đồng quản trị cần làm gì?” cũng là câu hỏi trung tâm của phiên tọa đàm tại AF9, nơi các chuyên gia sẽ thảo luận cách doanh nghiệp xây dựng niềm tin để tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý và kỳ hạn dài hơn. Diễn đàn còn có các phần trình bày về triển vọng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2026-2028, vai trò của xếp hạng tín nhiệm trong huy động vốn qua trái phiếu và kinh nghiệm nâng cao năng lực HĐQT từ Malaysia.

AF9 với chủ đề “Gia tăng giá trị doanh nghiệp trên thị trường vốn: Xếp hạng tín nhiệm và Quản trị công ty” do VIOD tổ chức, với sự đồng hành của UBCKNN và sự hỗ trợ của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), sẽ diễn ra từ 8h đến 13h30 ngày 03/12/2026 tại Khách sạn Sheraton Saigon Grand Opera, TP. Hồ Chí Minh, với khoảng 350 đại biểu đến từ 250 doanh nghiệp.

Châu Anh

Đọc tiếp