Luật Điện lực (sửa đổi): Tháo gỡ điểm nghẽn, bảo đảm an ninh cung ứng điện
Với 488/489 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tại phiên họp sáng 21/11, Quốc hội chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án luật trước khi biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, tinh thần xuyên suốt của dự thảo Luật Điện lực là tháo gỡ điểm nghẽn để đẩy nhanh đầu tư, bảo đảm an ninh cung ứng điện; đồng thời giữ vững kỷ cương trong đầu tư, kiểm soát chi phí và hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp, người dân. Chính phủ đã rà soát toàn diện dự thảo, chỉ sửa đổi những nội dung thực sự cần thiết, bảo đảm thống nhất với các luật liên quan.

Cụ thể, về miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, theo Bộ trưởng, cơ chế này nhằm giảm trùng lặp trong thẩm định, đẩy nhanh các dự án điện lực thuộc chương trình, dự án thực hiện quy hoạch. Miễn một thủ tục nhưng không giảm yêu cầu về quản lý: các dự án vẫn phải tuân thủ quy định pháp luật về đất đai, lâm nghiệp, môi trường, khu vực biển, quốc phòng và an ninh. Văn bản chấp thuận nhà đầu tư là cơ sở thực hiện các thủ tục tiếp theo, không thay thế quyết định chuyên ngành của cơ quan có thẩm quyền.
Về lựa chọn nhà đầu tư, dự thảo làm rõ các trường hợp không thông qua đấu giá, đấu thầu, gắn với tiêu chí cụ thể, công khai và cơ chế hậu kiểm; nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm về cam kết làm chủ công nghệ, nội địa hóa và phát triển năng lực EPC. Với dự án đấu thầu, các thành phần và công thức giá điện phải được xác định thống nhất trong hồ sơ dự thầu, bảo đảm kết quả có tính ràng buộc, hạn chế đàm phán lại làm tăng giá điện.
Bên cạnh đó, về mua bán điện trực tiếp và lưu trữ điện, Bộ trưởng cho biết, dự thảo bổ sung nguyên tắc tính đúng, tính đủ, minh bạch và phân bổ công bằng chi phí theo mức độ sử dụng hệ thống; không tính trùng, không bù chéo hoặc chuyển chi phí bất hợp lý sang khách hàng không tham gia. Các quy định về lưu trữ điện độc lập và kết hợp với nguồn điện được rà soát để làm rõ cơ sở đầu tư, đấu nối, vận hành, cơ chế giá và tham gia thị trường điện.

Về điện gió ngoài khơi, dự thảo cũng làm rõ trình tự lựa chọn đơn vị khảo sát, phân định trách nhiệm quản lý điện lực và quản lý biển; văn bản chấp thuận khảo sát không thay thế thủ tục giao, cho thuê khu vực biển. Các quy định về dữ liệu, chuyển nhượng dự án và huy động sản lượng được hoàn thiện, gắn phát triển nguồn điện với bảo vệ chủ quyền, quốc phòng, an ninh.
Bộ trưởng cũng cho biết, về đồng bộ nguồn, lưới và cơ chế tài chính, Chính phủ sẽ tăng cường giám sát tiến độ, chia sẻ thông tin, làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong đầu tư và giải phóng mặt bằng. Cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, chia sẻ rủi ro và huy động nguồn điện được rà soát, cùng với tháo gỡ vướng mắc về giá điện rác, điện sinh khối và thủy điện nhỏ, bảo đảm khả thi và kiểm soát chi phí hệ thống.
Về thi hành và chuyển tiếp, dự thảo được chỉnh lý để bảo đảm liên tục pháp lý khi Nghị quyết số 253/2025/QH15 hết hiệu lực hoặc các quy định liên quan được thay thế; xử lý hồ sơ khảo sát điện gió ngoài khơi đã tiếp nhận, cơ chế giá thủy điện nhỏ và nhà máy kết thúc thời hạn hưởng giá hỗ trợ. Chính phủ đồng thời chỉ đạo chuẩn bị văn bản quy định chi tiết, tránh khoảng trống và ách tắc khi triển khai.
“Với mục tiêu tiêu thể chế hóa chủ trương của Đảng và chuyến hóa cac cơ chế được Quốc hội quyết định thành các dự án triển khai đúng tiến độ, nguồn điện vận hành an toàn và chi phí hợp lý, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng Quốc gia. Chính phủ kính trình Quốc hội xem xét, thông qua dự thảo Luật Điện lực sửa đổi”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng bày tỏ.
Bài: Gia Nguyễn - Ảnh: Quang Vinh