Quản lý thực phẩm bẩn dịp Tết: Cần xử lý kịp thời và chế tài đủ sức răn đe

Đó là chia sẻ của bà Lý Kim Chi - Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP HCM (FFA), với PV Diễn đàn Doanh nghiệp xoay quanh công tác quản lý thực phẩm bẩn, đặc biệt là các dịp lễ, Tết.

Bà có nhận xét gì về tình trạng thực phẩm bẩn tràn lan trên thị trường hiện nay, đặc biệt là những ngày lễ, Tết?

Thực phẩm bẩn len lỏi trên thị trường không phải là vấn đề mới, tuy nhiên vào các dịp lễ, Tết, nguy cơ này thường gia tăng rõ rệt do nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh, sức mua lớn và tâm lý mua sắm nhanh, mua theo cảm xúc của người dân. Điểm đáng lo ngại hiện nay là thực phẩm vi phạm không chỉ tồn tại ở các chợ tự phát hay điểm bán nhỏ lẻ, mà đã dịch chuyển mạnh sang các kênh online, mạng xã hội, với quy mô lớn và hình thức quảng bá ngày càng tinh vi.

Từ góc nhìn của Hiệp hội, chúng tôi cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay không nằm ở việc thiếu quy định pháp luật, mà nằm ở khâu tổ chức thực thi và kiểm soát thị trường, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động kinh doanh dịch chuyển mạnh sang phát triển trên không gian mạng.

Trong bối cảnh đó, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến Luật Thương mại điện tử vừa được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Từ góc độ thị trường, FFA kỳ vọng Luật không chỉ dừng lại ở việc thiết lập khung pháp lý cho hoạt động kinh doanh trên không gian mạng, mà sẽ góp phần tạo ra cơ sở rõ ràng hơn cho cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý, qua đó nâng cao hiệu quả rõ rệt trong phát hiện, xử lý và ngăn chặn tình trạng thực phẩm bẩn, thực phẩm kém chất lượng đang diễn biến phức tạp hiện nay.

Theo bà, đâu là giải pháp ngăn chặn hữu hiệu thực phẩm bẩn từ các cơ quan chức năng?

Theo chúng tôi, giải pháp hiệu quả phải bắt đầu từ việc đổi mới cách tiếp cận quản lý theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, thay vì dàn trải. Trong đó, cần tập trung vào các nhóm hàng có mức tiêu thụ cao trong các thời điểm nhạy cảm như lễ, Tết và đặc biệt là các kênh phân phối có rủi ro lớn như bán hàng qua mạng xã hội, livestream, các sàn thương mại điện tử trên không gian mạng.

Bên cạnh đó, việc tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành và xác định rõ đầu mối điều phối trong kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm là hết sức cần thiết, nhằm tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót, cũng như hạn chế tình trạng cán bộ quản lý vi phạm tương tự như các vụ việc đã xảy ra gần đây liên quan đến hàng giả như sữa Hipp, kẹo Kera,... Trong bối cảnh giao dịch trên không gian mạng diễn ra rất nhanh, việc ứng dụng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và cơ chế chia sẻ thông tin kịp thời giữa các lực lượng chức năng sẽ là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả phát hiện sớm và xử lý vi phạm.

Quan trọng hơn, việc xử lý cần bảo đảm kịp thời và đủ sức răn đe, để không chỉ xử lý vi phạm đã xảy ra mà còn có tác dụng phòng ngừa, bảo vệ thị trường, quyền lợi người tiêu dùng và cộng đồng doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Với tư cách là Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP HCM, bà có những khuyến cáo gì tới người tiêu dùng và doanh nghiệp trong lĩnh vực thực phẩm?

Đối với người tiêu dùng, chúng tôi khuyến cáo nên ưu tiên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nhãn mác đầy đủ, được phân phối qua các kênh chính thống, uy tín. Đặc biệt, cần thận trọng với các sản phẩm được quảng cáo quá mức về công dụng, bán tràn lan trên mạng xã hội, nhất là trong các dịp cao điểm lễ, Tết, khi nhu cầu tăng cao nhưng khả năng kiểm soát của người mua lại giảm.

Đối với doanh nghiệp, FFA cho rằng trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, tuân thủ pháp luật không chỉ là nghĩa vụ mà cần được xem là chiến lược phát triển bền vững. Doanh nghiệp cần đầu tư bài bản vào chất lượng sản phẩm, minh bạch thông tin, kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng và kênh phân phối, đặc biệt là kênh online như một cam kết về chấ lượng với người tiêu dùng. Đồng thời, Doanh nghiệp nên chủ động phối hợp với cơ quan quản lý và Hiệp hội trong công tác thông tin, cảnh báo và phòng ngừa rủi ro, để bảo vệ chính thương hiệu và uy tín của mình.

Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TPHCM cam kết tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý, tham gia truyền thông nâng cao nhận thức và cảnh báo rủi ro, qua đó góp phần xây dựng một thị trường thực phẩm an toàn – minh bạch – có trách nhiệm, vì sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của ngành thực phẩm.

Trân trọng cảm ơn bà!