Quảng Ninh gỡ các “điểm nghẽn” mặt bằng để khơi thông "nút thắt" đón sóng đầu tư

Dù phải đối diện với áp lực khổng lồ từ 22 dự án trọng điểm và ảnh hưởng đến gần 16.000 tổ chức, hộ gia đình, sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị với tư duy "lấy dân làm trung tâm" đã giúp khơi thông hơn 80% diện tích đất sạch.

Đây không chỉ là thắng lợi trong việc tháo gỡ một trong những "nút thắt" phức tạp nhất của quá trình đầu tư, mà còn là bệ phóng vững chắc để các siêu dự án hạ tầng, công nghiệp bứt phá, tạo động lực tăng trưởng kinh tế mới cho toàn tỉnh.

Từ những chuyển biến tích cực trên công trường trọng điểm

6 tháng đầu năm 2026, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) tại Quảng Ninh ghi nhận nhiều kết quả khả quan nhờ nỗ lực vượt bậc của các địa phương. Theo UBND tỉnh, tổng diện tích đất cần thu hồi phục vụ 22 dự án trọng điểm và các khu công nghiệp (KCN), khu kinh tế (KKT) là 8.663,27ha, liên quan đến 15.999 tổ chức, hộ gia đình và cá nhân.

Đến nay, các địa phương đã hoàn thành GPMB 6.950,39ha, đạt tỷ lệ 80,22%. Đáng chú ý, tốc độ triển khai tăng mạnh thời gian qua; tính riêng từ đầu tháng 3 đến giữa tháng 6/2026, diện tích đất sạch tăng thêm hơn 600ha. So với đầu năm, diện tích bàn giao tăng 934,44ha, tạo điều kiện tối đa cho chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ thi công và giải ngân dòng vốn.

Đặc biệt, 3 dự án lớn đã hoàn thành 100% công tác GPMB gồm: Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh; Tuyến đường bao biển kéo dài từ đường Trần Quốc Nghiễn qua cầu Bình Minh đến cầu Bang; Doanh trại Trung đoàn Bộ binh 2, Sư đoàn 395 (giai đoạn 1).

Trong đó, dự án Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh là bài học thành công điển hình. Xác định đây là công trình năng lượng trọng điểm quốc gia, Ban Chỉ đạo GPMB phường Cửa Ông đã chỉ đạo quyết liệt, huy động toàn bộ hệ thống chính trị tuyên truyền, đối thoại để tạo đồng thuận. Nhờ vậy, đến đầu tháng 4/2026, phường đã bàn giao toàn bộ mặt bằng cho nhà đầu tư.

Chia sẻ về kinh nghiệm này, ông Đinh Ngọc Chiến – Trưởng Ban Chỉ đạo GPMB phường Cửa Ông, nhấn mạnh: Chúng tôi luôn quán triệt quan điểm lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm mọi khâu từ kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất đến lập phương án bồi thường, tái định cư đều công khai, minh bạch. Với các trường hợp vướng mắc, Ban Chỉ đạo trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe tâm tư để tháo gỡ kịp thời, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Thời gian tới, phường sẽ phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành để đưa dự án sớm vận hành, tạo động lực phát triển mới.

Sự tích cực này lan tỏa đến nhiều dự án hạ tầng công nghiệp khác. Điển hình như KCN Texhong Hải Hà (giai đoạn 1) đã hoàn thành GPMB khoảng 656/660ha, đạt xấp xỉ 100%. KCN Bắc Tiền Phong cũng ghi nhận tiến độ tốt khi hoàn thành toàn bộ diện tích tại phường Phong Cốc và đạt trên 68% tại phường Liên Hòa. Tại KCN Sông Khoai, công tác bàn giao mặt bằng liên tục ghi nhận thêm hàng chục héc-ta đất sạch nhờ sự chủ động của chính quyền.

Đánh giá một cách toàn diện về bước tiến bứt phá này, ông Châu Thành Hưng – Phó Trưởng BQL Khu kinh tế tỉnh Quảng Ninh, khẳng định: Sự chuyển biến rõ rệt và mạnh mẽ thời gian qua xuất phát chủ yếu từ việc các địa phương đã chủ động, linh hoạt hơn rất nhiều trong công tác tuyên truyền, tổ chức đối thoại trực tiếp với người dân.

Đồng thời, chính quyền các cấp đã tập trung, dồn toàn bộ nguồn lực để tháo gỡ dứt điểm những nút thắt kéo dài về hồ sơ đất đai, xác minh nguồn gốc sử dụng đất và áp dụng linh hoạt chính sách bồi thường.

Nhận diện những "nút thắt" phức tạp và giải pháp tăng tốc đồng bộ

Dù đạt kết quả khích lệ, khối lượng mặt bằng còn lại vẫn là thách thức lớn cho Quảng Ninh với 1.712,88ha chưa giải tỏa, liên quan đến 5.865 trường hợp. Nhiều dự án quy mô lớn đối mặt nguy cơ chậm tiến độ do vướng mặt bằng như: Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh; Khu dịch vụ du lịch phức hợp cao cấp đặc khu Vân Đồn; Tổ hợp nghỉ dưỡng, giải trí Monbay Vân Đồn; Công viên công cộng Tuần Châu...

Đi sâu vào chi tiết, KCN Hải Yên còn 65,52ha chưa giải phóng (gần 36% diện tích), chủ yếu do chủ đầu tư phối hợp thiếu chủ động. Tại KCN Bắc Tiền Phong, diện tích cần GPMB ở phường Liên Hòa lên tới hơn 332ha với 878 hộ dân, tổ chức bị ảnh hưởng. KCN Sông Khoai cũng còn gần 225ha vướng mắc tại hai phường Hiệp Hòa và Đông Mai.

Nghiêm trọng nhất là KCN Đông Triều khi mới hoàn thành khoảng 13,89ha trên tổng số gần 117ha (dưới 12%). Dự án gặp áp lực nặng nề khi phải di dời 434 ngôi mộ, nguồn gốc đất phức tạp, tranh chấp kéo dài và chịu áp lực từ việc triển khai đồng thời nhiều dự án trên cùng địa bàn.

Theo các cơ quan chuyên môn, nguyên nhân chậm tiến độ tựu trung do: xác định nguồn gốc đất và tài sản quá phức tạp; khó định giá vật kiến trúc; chủ đầu tư thiếu chủ động; quỹ đất tái định cư chưa đáp ứng kịp thời và một bộ phận người dân chưa đồng thuận.

Chia sẻ sâu sắc về những áp lực trong công việc, ông Nguyễn Văn Duy – Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ phường Vàng Danh, bộc bạch: Khó khăn lớn nhất hiện nay là những trường hợp có hồ sơ đất đai biến động phức tạp qua nhiều thời kỳ lịch sử, hoặc đang nằm trong tình trạng tranh chấp, thừa kế chưa rõ ràng. Lực lượng cán bộ chức năng buộc phải tiến hành rà soát, đối chiếu cực kỳ kỹ lưỡng từng nguồn gốc đất. Điều này nhằm mục đích vừa bảo đảm tối đa quyền lợi hợp pháp cho người dân, vừa ngăn ngừa triệt để các nguy cơ phát sinh khiếu kiện phức tạp về sau.

Đặc biệt, Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh là công trình động lực cốt lõi trong năm 2026. Hiện 7 xã, phường có tuyến đi qua đang căng mình kiểm đếm để hoàn thành GPMB trước ngày 30/9/2026 theo chỉ đạo của tỉnh. Tuy nhiên, rào cản rất lớn khi có hơn 1.800 tổ chức, cá nhân bị ảnh hưởng; chính sách đền bù chưa tối ưu; đất đai chồng lấn. Trong khi đó, nhân lực cấp xã lại quá mỏng, chuyên môn chưa đồng đều.

Ông Nguyễn Quang Trung – Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ phường Hoàng Quế, kiến nghị: Lực lượng làm công tác kiểm đếm, hỗ trợ đền bù hiện nay vừa thiếu vừa hạn chế về trình độ, trong khi khối lượng công việc quá lớn. Rất mong tỉnh rà soát bổ sung biên chế hoặc cho ký hợp đồng lao động để đẩy nhanh tiến độ.

Để tháo gỡ triệt để, UBND tỉnh Quảng Ninh đã đưa ra chỉ đạo kiên quyết. Tỉnh yêu cầu huy động cả hệ thống chính trị, quy định Bí thư Đảng ủy xã, phường trực tiếp làm Trưởng Ban chỉ đạo GPMB; tăng cường đối thoại, công khai minh bạch chính sách. Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Tỉnh ủy và UBND tỉnh về tiến độ. Song song đó, các sở, ngành phải nhanh chóng tháo gỡ thủ tục pháp lý, giá đất, còn chủ đầu tư cam kết bố trí nguồn vốn chi trả kịp thời.

Có thể thấy, công tác giải phóng mặt bằng tại Quảng Ninh trong năm 2026 không chỉ là câu chuyện thu hồi đất đơn thuần, mà là cuộc cân não chiến lược giữa tiến độ phát triển và sự ổn định an sinh xã hội. Dù những "nút thắt" tại các dự án trọng điểm như tuyến đường sắt tốc độ cao hay các khu công nghiệp lớn vẫn còn hiện hữu, nhưng với tư duy đột phá "lấy dân làm trung tâm" cùng sự quyết liệt của người đứng đầu, Quảng Ninh đang từng bước vượt qua rào cản.

Khi những mét vuông đất sạch cuối cùng được bàn giao, đó cũng là lúc các siêu dự án đồng loạt cất cánh, khơi thông dòng vốn đầu tư và tiếp tục khẳng định vị thế cực tăng trưởng toàn diện của vùng Đông Bắc trong giai đoạn mới.