Quảng Ninh: Xây dựng hệ sinh thái kinh tế biên giới, thu hút thương mại quốc tế

Việc tối ưu hóa quy trình tại các cửa khẩu cùng sự đồng hành sát sao với cộng đồng doanh nghiệp đã tạo ra động lực bứt phá mạnh mẽ cho hoạt động xuất, nhập khẩu, đưa địa phương trở thành tâm điểm giao thương sầm uất trên tuyến hành lang kinh tế Việt – Trung.

Động lực hút doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Bên cạnh cải cách thủ tục đầu tư, Quảng Ninh tập trung đẩy mạnh các giải pháp hỗ trợ xuất, nhập khẩu tại khu vực các cửa khẩu. Tại khu vực cầu Bắc Luân II thuộc Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, Ban Quản lý Khu kinh tế đã đưa vào vận hành bộ phận tiếp nhận và giải quyết thủ tục tập trung, quy tụ đầy đủ các lực lượng: Hải quan, biên phòng, kiểm dịch và Trạm quá cảnh đường bộ Việt - Trung.

Việc phối hợp "một đầu mối" giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình và tiết kiệm tối đa thời gian di chuyển. Đáng chú ý, tỉnh đã chỉ đạo tổ chức thông quan cả ngày thứ bảy và chủ nhật, tăng thêm 30% thời gian làm việc trong tuần, giúp hàng hóa lưu thông nhanh chóng, không bị ùn tắc. Không chỉ cải cách quy trình, Quảng Ninh còn chủ động giảm chi phí cho doanh nghiệp. HĐND tỉnh khóa XV đã ban hành Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐND, sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 96/2025/NQ-HĐND, quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí hạ tầng cửa khẩu.

Theo đó, tỉnh áp dụng mức thu phí “0 đồng” đối với phương tiện vận chuyển một số nhóm hàng hóa có giá trị cao như điện thoại, linh kiện điện thoại, linh kiện lắp ráp ô tô, xe máy, ô tô tải tự đổ, đầu kéo, sơmi rơmoóc, thiết bị chuyên dùng, thiết bị mỏ… Chính sách này tiếp tục tạo thêm động lực để doanh nghiệp lựa chọn Quảng Ninh là điểm trung chuyển hàng hóa.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Bùi Quang Nghĩa - Phó Giám đốc Công ty TNHH Logistics Tân Hải Long, khẳng định việc áp dụng mức thu phí hạ tầng 0 đồng đã giúp doanh nghiệp giảm chi phí đáng kể, tạo thêm động lực mở rộng hoạt động và tiếp tục lựa chọn Quảng Ninh là điểm thông quan hàng hóa lâu dài.

Nhằm tạo thuận lợi tối đa, ngành Hải quan tỉnh chủ động rà soát, đề xuất bãi bỏ các thủ tục bất cập hằng năm. 7 tháng đầu năm, Quảng Ninh thu hút gần 3.000 doanh nghiệp làm thủ tục hải quan, bao gồm gần 500 doanh nghiệp nội tỉnh và gần 2.100 doanh nghiệp ngoại tỉnh. Toàn tỉnh đã xử lý cho gần 200.000 tờ khai của 2.790 doanh nghiệp. Tổng kim ngạch XNK đạt hơn 23 tỷ USD.

Song hành với việc thông quan thuận lợi, Quảng Ninh tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Tỉnh chủ động đồng hành cùng doanh nghiệp đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu và áp dụng truy xuất nguồn gốc để gia tăng giá trị xuất khẩu.

Đồng thời, các hoạt động xúc tiến thương mại và khai thác các hiệp định thương mại tự do (FTA) được đẩy mạnh, giúp doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào các đối tác truyền thống và đưa hàng hóa Quảng Ninh vươn mạnh ra thế giới. Cùng với đó, tỉnh duy trì cơ chế hội đàm thường xuyên với phía Trung Quốc nhằm thống nhất các giải pháp thông quan, kịp thời xử lý vướng mắc tại cửa khẩu, hướng tới phát triển xuất, nhập khẩu bền vững, khuyến khích hoạt động logistics xanh, giảm phát thải và kiểm soát chặt chẽ chất lượng, an toàn thực phẩm.

Bứt phá giao thương và hiện đại hóa hạ tầng đô thị biên giới

Sự chủ động nâng cao năng lực nội tại và tối ưu hóa hạ tầng cửa khẩu chính là nền tảng vững chắc để Quảng Ninh vươn dài cánh tay hợp tác quốc tế. Không dừng lại ở việc cải thiện môi trường đầu tư trong nước, tỉnh đã chủ động đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại quy mô lớn, tạo kênh kết nối trực tiếp giữa cộng đồng doanh nghiệp địa phương với các đối tác chiến lược nước ngoài.

Trước đó, tại TP Nam Ninh (Trung Quốc), UBND tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Chính quyền nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây tổ chức hội nghị kết nối doanh nghiệp Quảng Ninh - Quảng Tây năm 2026. Tại Hội nghị, ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh: Quảng Ninh mong muốn trở thành điểm đến đầu tư hấp dẫn của doanh nghiệp Quảng Tây cũng như là cầu nối để doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận thị trường Việt Nam và ASEAN.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cũng đề nghị doanh nghiệp hai bên tập trung khai thác hiệu quả các tiềm năng hợp tác trên bốn trụ cột chiến lược gồm: Phát triển thương mại biên giới và logistics; du lịch và kinh tế văn hóa; công nghiệp chế biến, năng lượng, công nghệ số; nông nghiệp công nghệ cao và nuôi trồng thủy sản. Quảng Ninh cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các dự án hợp tác lâu dài, hiệu quả.

Ông Khắng, khẳng định hội nghị được tổ chức với mục tiêu cốt lõi là tạo ra một cầu nối trực tiếp, thực chất và hiệu quả giữa cộng đồng doanh nghiệp hai địa phương. Đây không đơn thuần là một sự kiện ngoại giao, mà là một hội nghị kinh doanh, nơi những cơ hội hợp tác được biến thành hành động cụ thể.

Những định hướng chiến lược đó đã nhanh chóng chuyển hóa thành kết quả giao thương thực tế ấn tượng tại các cửa khẩu. Tính riêng tại Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái đã tiếp nhận 71.815 tờ khai với kim ngạch đạt 4,005 tỷ USD.

7 tháng đầu năm 2026, Quảng Ninh thu hơn 167 tỷ đồng phí sử dụng hạ tầng, dịch vụ và tiện ích công cộng tại khu vực cửa khẩu, đạt hơn một nửa dự toán năm đạt 50,1% dự toán năm. Trong số này, hơn 125,45 tỷ đồng được nộp ngân sách nhà nước; khoảng 41,8 tỷ đồng được để lại để chi theo quy định.

Các kết quả trên phản ánh sự phát triển về hạ tầng và công tác quản lý tại khu vực cửa khẩu. Các địa phương khu vực Móng Cái đang từng bước hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, mở rộng dịch vụ kho bãi và logistics để đáp ứng nhu cầu giao thương ngày càng tăng giữa Việt Nam và Trung Quốc. Trong không gian phát triển mới của đô thị biên giới, các phường trung tâm đóng vai trò là những trụ cột chuyên biệt hóa, tạo nên hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh, vừa tương hỗ vừa bứt phá.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Chủ tịch UBND phường Móng Cái 1, cho biết địa phương xác định rõ vai trò là hạt nhân trung tâm của Khu kinh tế cửa khẩu. Phường đang tập trung mọi nguồn lực phát triển hạ tầng, nâng cao hiệu quả đầu tư công, từng bước hình thành hệ sinh thái thương mại - logistics hiện đại. Trọng tâm trong giai đoạn này là phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành triển khai Đề án Cửa khẩu thông minh Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc) tại cầu Bắc Luân I và cầu Bắc Luân II.

Với việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và nhận diện sinh trắc học, địa phương đặt mục tiêu tối ưu hóa thời gian thông quan, giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp, mở ra cơ hội kết nối thương mại đột phá.

Hoàn thiện quy trình thông quan tập trung, linh hoạt chính sách ưu đãi và chủ động đẩy mạnh hợp tác quốc tế chính là "chìa khóa" giúp Quảng Ninh bứt phá. Tỉnh Quảng Ninh đang khẳng định vững chắc vị thế trung tâm kết nối logistics hiện đại, điểm đến đầu tư tin cậy và cửa ngõ giao thương hàng đầu trên tuyến hành lang kinh tế Việt - Trung.